Art. Evaluatie nota begraafplaatsen 2004 Begraafplaatsenbeleid 2020-2030

3.1 Kostendekking Van oudsher staat de kostendekking van lijkbezorgingsleges onder druk. Dit is niet iets van de laatste jaren. Ook in het verleden waren de baten lager dan de kosten. De belangrijkste oorzaak hiervan zijn de grafrechten die uitgegeven zijn voor een onbepaalde tijd. In deze situaties heeft de gemeente slechts eenmalig leges ontvangen. Maar ook de keuze om graven niet te ruimen en begraafplaatsen te blijven uitbreiden, heeft tot extra kosten geleid. Dit maakt het onmogelijk om op dit moment de begraafplaatsen met de huidige leges kostendekkend te beheren. In 2004 is in de nota begraven al aangegeven dat volledige kostendekking van begraafplaatsen niet haalbaar is. Destijds is uitgerekend dat het tarief € 1800,00 (grafrecht 25 jaar) moetzijn om kostendekkend te zijn . De raad heeft destijds besloten de leges voor het grafrecht stapsgewijs te laten stijgen naar € 1500,00 in 2008. Daarna moesten de leges jaarlijks geïndexeerd worden. Hiermee is dus gekozen voor niet volledig kostendekkende leges. 2014 2015 2016 2017 2018 Kostendekking 45,8% 61,3% 50,1% 76,1% 79% In 2013 is er in opdracht van het toen zittende college nogmaals gekeken naar de toerekening van tarieven. De opdracht was om de tarieven beter te laten aansluiten bij de kosten. De leges zijn toen bijgesteld. Hiervoor hebben we het model kostenonderbouwing lijkbezorgingsrechten 2011 (VNG) gebruikt. In dit model staat welke kosten wel, welke kosten niet of welke kosten we gedeeltelijk mogen doorbereken. Het is dus niet mogelijk om alle kosten van de begraafplaatsen door te berekenen aan nabestaanden.. We mogen wel 100 % van de kostprijsberekening (model VNG) door berekenen Als we het over kostendekkendheid hebben gaat het alleen over het deel wat we in rekening mogen brengen. Een deel van de kosten zal altijd betaald worden uit de Algemene Middelen. In het coalitieakkoord 2014-2018 is afgesproken dat de lijkbezorging in Midden-Drenthe kostendekkend dient te worden uitgevoerd. Door een bezuinigingstaakstelling voor de periode 2014-2018 op het product Begraven hoefden we de leges niet te verhogen. Dit konden we onder andere doen door efficiënter beheer en onderhoud en het beter doorberekenen van diensten. In 2018 werd er een kostendekking gehaald van 79%. 3.2 Capaciteit begraafplaatsen In 2004 is uitgegaan van de prognose dat door de vergrijzing het aantal sterfgevallen zou toenemen. Deze prognose is uitgekomen. De verhouding tussen begraven en cremeren is inmiddels wel veranderd. Op dit moment wordt landelijk ruim 65% van de overledenen gecremeerd. Dit betekent dat begraafplaatsen minder snel vol raken dan verwacht. Gemiddeld worden er in Midden-Drenthe jaarlijks 100 overledenen begraven en zijn er 50 asbus- bijzettingen. De prognose is dat de komende 15 jaren het percentage begrafenissen daalt naar 25%. Per begraafplaats hebben we in kaart gebracht wat de beschikbare capaciteit is. Dit overzicht is terug te vinden in bijlage 4 . Er is op dit moment in de gemeente Midden-Drenthe voldoende ruimte voor reguliere begrafenissen en het plaatsen van asbussen. De beschikbare ruimte verschilt per begraafplaats. Op begraafplaats Kyllot is er nog beperkte ruimte beschikbaar voor graven. Op de begraafplaats Bovensmilde en Westerbork raken de urnenmuren vol. 3.3 Verwijderen grafbedekking en ruimen graven De gemeente Midden-Drenthe heeft sinds 2004 een actief beleid op het verwijderen van grafbedekking en gedenktekens na beëindiging van de termijn van het grafrecht. Zo voorkomen we dat de gemeente aansprakelijk is bij schade omdat zij onbedoeld eigenaar is geworden. Gemiddeld verlengt 50% van de rechthebbenden de grafrechten. Wanneer er afstand wordt gedaan, krijgt de rechthebbende daarvan een bevestiging. Voordat de termijn van het grafrecht verstrijkt sturen we de rechthebbende een brief met de vraag of men het grafrecht wil verlengen. Indien er niet gereageerd wordt op een aangetekende herinneringsbrief brief krijgt de rechthebbende een schriftelijke bevestiging van het beëindigen van de grafrechten. Na afloop van de grafrechtermijn verwijderen we de grafbedekking In begin was een rechthebbende soms nog verrast als de grafbedekking was verwijderd nadat er afstand werd gedaan. Nu is het algemeen bekend dat de gemeente de grafbedekking verwijdert als het grafrecht niet wordt verlengd. In 2010 zijn er op de begraafplaats Bovensmilde en Kerkenveld te Smilde ongeveer 1400 graven geruimd. Jaarlijks worden er ongeveer 45 grafbedekkingen verwijderd van enkele en dubbele graven. Daarnaast komen er in de urnenmuren urnennissen vrij. Deze kunnen we weer opnieuw uitgeven. Gemiddeld worden er jaarlijks 80 urnennissen en graven niet verlengd. Sinds 2004 zijn er ongeveer 685 graven vrijgekomen. 3.4 Wensen begraafplaatsen Drijber, Nieuw-Balinge en islamitische begraafplaats Deze wensen zijn niet meer actueel. Extra gemeentelijke begraafplaatsen zijn vanwege de bestaande overcapaciteit niet gewenst. Wel zijn er de afgelopen jaren vragen geweest over de mogelijkheden voor een particuliere natuurbegraafplaats en privé-begraafplaatsen. Deze vragen hebben niet tot concrete plannen geleid. 3.5 Aansprakelijkheid slecht onderhouden graven In het beleid van 2004 zijn drie maatregelen voorgesteld om slecht onderhoud bij graven te voorkomen. Deze maatregelen hebben we in de afgelopen jaren in de praktijk gebracht. Het gaat hierbij om de volgende maatregelen: Grafstenen worden na afloop van de graftermijn verwijderd Rechthebbende van slecht onderhouden graven worden aangeschreven De verordening is t.a.v. de aansprakelijkheid aangepast Een rechthebbende is verantwoordelijk voor het onderhoud van de grafbedekking (gedenkteken en beplanting), niet de gemeenteDe gemeente wordt wel verantwooordelijk zodra er afstand wordt gedaan van het grafrecht of als een recht verlopen is. Er zijn veel graven in de gemeente die niet op naam staan. Er is een grote kans dat deze in verval raken. In de praktijk vallen de stenen, barst de grafbedekking, verwilderd de begroeiing en groeit er onkruid. Wanneer grafbedekking van een graf slecht onderhouden is, schrijft de gemeente eerst de rechthebbende aan. Als deze niet bekend is wordt er een mededeling op het graf geplaatst. Deze melding blijft minimaal een jaar bij een graf staan. Als hier geen reactie op komt, verwijderen we de grafbedekking. Dit is een lang en arbeidsintensief traject. Hierdoor zijn er nog steeds achterstanden op dit gebied. 3.6 Harmonisering aula’s Het beleid rondom de aula’s in de gemeente is geharmoniseerd. Voor alle drie de aula’s geldt nu hetzelfde beleid. Op de aula is de ‘Koersnotie dorpshuizen’ van toepassing. 3.7 Informatievoorziening Er is afgesproken met de begrafenis-, uitvaart en aulaverenigingen dat er jaarlijks een gezamenlijk overleg is met de verantwoordelijk wethouder en ambtenaar. Indien er bij vereniging behoefte is aan een gesprek, wordt er tussendoor een apart overleg ingepland. Ook komt het voor dat we een rondgang op de begraafplaats organiseren. Bij alle begraafplaatsen in de gemeente zijn informatiepanelen geplaatst. De infopanelen gebruiken we voor beheersmaatregelen op de begraafplaats. Alle graven van bepaalde tijd zitten tegenwoordig in de begraafplaatsenadministratie. De gemeente is verplicht om bij te houden wie waar ligt, voor welke termijn en wie de rechthebbende is. De rechthebbende is verantwoordelijk voor het aanleveren van actuele contactgegevens. Het huidige systeem is niet compleet. De graven voor onbepaalde tijd worden in het systeem gezet als rechthebbenden wijzigingen doorgeven. De huidige begraafplaatsenadministratie is opgenomen in het Midnet-systeem. Voor een begraafplaatsadministratie is dit systeem bewerkelijk en ingewikkeld. 3.8 Landelijke trends en ontwikkelingen De landelijke trend is dat ruim 65% van de mensen kiest voor een crematie. 1 Bron Landelijke Vereniging van Crematoria Deze cijfers komen overeen met de situatie in Midden-Drenthe. De verwachting is dat er steeds meer mensen een bewuste keuze maken voor crematie. De landelijke verwachting is dat over 15 jaar nog maar een 25% van de overledenen zich laat begraven. De belangrijkste redenen hiervoor zijn: Mensen willen nabestaanden niet belasten met het onderhoud van een graf en de keuzes en kosten van het verlengen van de rechten ervan; Eerder koos men voor begraven omdat dit bij hun cultuur of geloof hoorde. Religie of cultuur is steeds minder een argument om voor begraven te kiezen; Er is minder binding met de omgeving; Mensen denken dat begraven duurder is dan cremeren. Dit betekent dat begraafplaatsen steeds minder worden gebruikt. Ondanks dat het aantal aangiftes van overlijden stijgt, blijft het aantal begrafenissen gelijk. De verwachting is dat deze trend de komende jaren doorzet. Omdat er minder wordt begraven blijft de kostendekking van de begraafplaatsen de komende jaren onder druk te staan. 2015 2016 2017 2018 Aantal overledenen per jaar in Midden-Drenthe 349 339 366 337 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Begraven volwassenen 118 112 122 103 114 91 114 104 112 97 Begraven kinderen tot 12 jaar 6 1 2 2 0 0 0 3 3 3 Bijzetten van asbussen en urnen in een grafruimte 23 22 26 22 19 26 19 19 20 15 Bijzetten van asbussen en urnen in een urnennis 27 15 35 22 23 17 15 20 19 6 174 150 185 149 156 134 148 146 154 129 Uit de bovenstaande tabellen kan men de volgende conclusies halen: Het gemiddeld aantal begrafenissen en bijzettingen is vrij stabiel, met licht afnemende trend; Ruim de helft van het aantal daadwerkelijk overledenen in Midden-Drenthe wordt niet begraven of bijgezet op een gemeentelijke begraafplaats. Mensen kiezen bijvoorbeeld voor een locatie buiten de gemeente Midden-Drenthe. Willen we de begraafplaatsen in de toekomst in stand houden, dan is het belangrijk dat er nu keuzes gemaakt worden. De komende jaren neemt het gebruik van de begraafplaatsen naar verwachting sterk af. Gelijkblijvende kosten en het huidige leges beleid zullen leiden tot hogere leges. Doordat er minder begraven wordt en er ieder jaar grafbedekking wordt weggehaald zullen de begraafplaats langzaam ‘leeglopen’.

Artikel Evaluatie nota begraafplaatsen 2004

Rechtspraak bij dit artikel