In de Omgevingsvisie wordt aandacht besteed aan de Vitaliteit van kleinere kernen. Daarin worden trends gezien van vergrijzing en gezinsverdunning. Waardoor het draagvlak voor voorzieningen en verenigingsleven weg dreigt te vallen. Gemeenten met deze problematiek, zo ook de gemeente Lopik, hebben gepleit om door middel van woningbouw de vitaliteit van deze kernen te behouden en te versterken. Dit is daarom ook door de provincie in haar omgevingsvisie overgenomen. Echter wordt in de visie wel aangegeven dat ook voor deze kleine kernen geldt dat primair wordt ingezet op binnenstedelijke (binnendorpse) ontwikkeling waarbij compacter en innovatiever zal moeten worden gebouwd dan tot nu toe gebruikelijk. Maar dat daar waar geen binnendorpse mogelijkheden meer zijn, de provincie ons als gemeente faciliteert door een eenmalige kleinschalige uitbreiding per kern ten behoeve van de lokale vitaliteit tot 50 woningen zonder regionale afweging mogelijk te maken (Provincie Utrecht 2020b, pp. 87-88).
Daarnaast wordt in de omgevingsvisie het begrip omgevingskwaliteit geïntroduceerd. Het begrip komt dan ook in diverse beleidsthema’s van de omgevingsvisie en bij diverse instructieregels in de verordening terug. In de visie wordt aangegeven dat de Provincie Utrecht met het begrip omgevingskwaliteit beoogt om diverse kwaliteiten met elkaar te verknopen en met elkaar in samenhang te beschouwen:
ruimtelijke kwaliteit: gebruiks-, belevings- en toekomstwaarde;
milieu-, gezondheids- en veiligheidskwaliteit;
maatschappelijke waarden zoals sociale samenhang en economische vitaliteit.
Dit betekent dat de Provincie Utrecht het belangrijk vindt dat niet alleen de ervaren omgevingskwaliteit hoger wordt, maar dat tegelijkertijd ook gewerkt wordt aan aspecten als gezondheid, leefbaarheid en concurrentiekracht. (Provincie Utrecht 2020b, pp. 149-150) De omgevingskwaliteit wordt dan ook meegenomen in deze nota indien initiatieven getoetst moeten worden aan hun wenselijkheid en waardevermeerdering voor de bestaande kern. Bij een afweging op provinciaal niveau zal dan ook gekeken worden naar thema’s als:
behouden van bestaande kwaliteiten en het versterken ervan.
samenhang en continuïteit herstellen, ontbrekende schakels toevoegen, versnipperde onderdelen samenvoegen.
diversiteit vergroten
robuustheid vergroten
beleefbaar en toegankelijk maken van (cultuur)landschap
Tot slot heeft de zogenaamde ‘kernrandzone’ ook aandacht gekregen in de Omgevingsvisie. Deze zone is dan ook van groot belang voor deze nota, omdat de locatie van de uitbreidingen die worden afgewogen middels deze nota hierin zal liggen. De ‘kernrandzone’ is het gedeelte van het landschap en het landelijk gebied dat direct aansluit aan de rode contour (Provincie Utrecht, 2020b, p.101). De provincie ziet voor de Kernrandzones de volgende thema’s waaraan gedacht kan worden als het gaat om omgevingskwaliteit (Provincie Utrecht, 2020b, p.151):
Logische begrenzing en inrichting waaronder een goede afronding van de bebouwingskern.
Robuuste inrichting met een stevige en stabiele structuur die bestand is tegen de “waan van de dag”.
Ruimte voor flexibele, in de tijd aanpasbare inrichting en functies.
Aantrekkelijk ingepast wegennet dat door langzaam verkeer veilig gepasseerd kan worden.
Biedt ruimte voor een breed scala aan (lokale) functies, in ieder geval op het gebied van recreatie en ontspanning, stadslandbouw en stedelijk-gelieerde
functies als sportvelden.
Diversiteit in aanbod die aansluit bij de vraag van de beoogde recreanten.
Goed, uitnodigend en veilig bereikbaar en toegankelijk vanuit het nabijgelegen stedelijk gebied, zowel voor langzaam als gemotoriseerd vervoer.
Inrichting die aan sluit bij de identiteit van kern en landschap.
Voldoende omvang en ruimte om het ‘uit-de-stadzijn’ te ervaren.
Sociaal veilig.
Semi-stedelijke functie zodanig geplaatst en ingepast dat ze de recreatieve beleving niet frustreren.
Aantrekkelijke beleving van het aangrenzende stedelijk gebied.
Kortom vanuit provinciaal belang wordt vanuit diverse oogpunten gekeken naar het landelijk gebied met haar kleine kernen. Vanuit het vertrekpunt vitaliteit van deze kernen wordt ruimte geboden aan gemeenten om uitvoering te geven aan de verbetering en ontwikkeling van deze vitaliteit. Hierbij wordt woningbouw bespreekbaar als impuls. Daarnaast wordt er veel waarde gehecht aan de omgevingskwaliteit van het landelijk gebied en van de kleine kernen. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de zone rondom de kernen, de door de provincie benoemde kernrandzone.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.1