De activiteiten, frequentienorm en tijdsbesteding die nodig zijn om een bepaald resultaat te bereiken binnen de basismodule en/of aanvullende modules, is maatwerk.
6.4.1De basismodule
Bij de basismodule ondersteuning bij het huishouden wordt per woonruimte aangegeven welke activiteiten met welke frequentie moeten worden verricht om het resultaat leefbaar huishouden te behalen. Hierbij wordt een onderscheid gemaakt tussen reguliere basisactiviteiten (tabel 1) en incidentele activiteiten (tabel 2) die beiden onder de basismodule vallen. De tijdsbesteding die in de kolom ‘Tijdsbesteding’ wordt weergegeven, betreft het aantal minuten dat gemiddeld voor deze activiteit aan de orde is in een gemiddelde situatie. Er wordt per cliënt bepaald bij welke activiteiten in welke frequentie ondersteuning noodzakelijk is vanuit de basismodule, en door de tijdsbesteding van deze activiteiten bij elkaar op te tellen kan de totale tijdsindicatie voor de basismodule worden berekend.
Tabel 1: basismodule ondersteuning bij het huishouden reguliere activiteiten
Woonruimte
Basisactiviteit
Frequentie/norm
Tijdsbesteding minuten
Woonkamer
Stof afnemen hoog
1x per 2 weken
3,7
Stof afnemen midden
1x per week
8,2
Stof afnemen laag
1x per week
4,3
Opruimen
1x per week
4,1
Stofzuigen
1x per week
8,5
Dweilen
1x per 2 weken
6,3
Slaapkamer
Stof afnemen hoog
1x per 6 weken
2,2
Stof afnemen midden
1x per week
3,9
Stof afnemen laag
1x per week
2,4
Opruimen
1x per week
2,1
Stofzuigen
1x per week
4,6
Dweilen
1x per 4 weken
3,6
Bed verschonen
1x per 2 weken
8,3
Keuken
Stofzuigen
1x per week
3,1
Dweilen
1x per week
3,1
Keukenblok (buitenzijde) inclusief tegelwand, kookplaat, spoelbak, koelkast, eventueel tafel
1x per week
9,7
Keukenapparatuur (buitenzijde)
1x per week
3,0
Afval opruimen
1x per week
4,7
Sanitair
Badkamer schoonmaken
1x per week
11,7
Toilet schoonmaken
1x per week
6,2
Hal
Stof afnemen hoog
1x per week
2,0
Stof afnemen midden
1x per week
2,3
Stof afnemen laag
1x per week
1,3
Stofzuigen
1x per week
3,0
dweilen
1x per 2 weken
2,4
Afstemming/sociaal contact
Aankomst, vertrek, evt. afstemming derden, contact cliënt
1x per bezoek
21,9
Tabel 2: Basismodule ondersteuning bij het huishouden incidentele activiteiten
Woonruimte
Incidentele activiteit
Frequentie/norm
Tijdsbesteding
Woonkamer
Gordijnen wassen
1x per jaar
20,0
Reinigen lamellen/luxaflex
2x per jaar
1,1
Ramen binnenzijde
4x per jaar
12,0
Deuren/deurposten nat afdoen
1x per 8 weken
1,4
Meubels afnemen (droog/nat)
1x per 8 weken
5,8
Radiatoren afnemen
2x per jaar
2,4
Slaapkamer
Gordijnen wassen
1x per jaar
16,8
Reinigen lamellen/luxaflex
2x per jaar
44,6
Ramen binnenzijde
4x per jaar
8,9
Deuren/deurposten nat afdoen
2x per jaar
1,6
Radiatoren afnemen
2x per jaar
0,6
Keuken
Gordijnen wassen
1x per jaar
10,0
Reinigen lamellen/luxaflex
3x per jaar
15,0
Ramen binnenzijde
4x per jaar
5,4
Deuren/deurposten nat afdoen
1x per 8 weken
1,9
Radiatoren afnemen
3x per jaar
1,1
Keukenkastjes (binnenzijde)
2x per jaar
5,7
Koelkast (binnenzijde)
3x per jaar
5,4
Oven/magnetron (binnenzijde)
4x per jaar
3,4
Vriezer los reinigen binnenzijde (ontdooid)
1x per jaar
5,7
Afzuigkap reinigen (binnenzijde) - vaatwasser bestendig
2x per jaar
2,0
Afzuigkap reinigen (binnenzijde) - niet vaatwasser bestendig
2x per jaar
0,6
Bovenkant keukenkastjes
1x per 6 weken
3,3
Tegelwand (los van keukenblok)
2x per jaar
2,2
Sanitair
Radiatoren afnemen
2x per jaar
1,3
Tegelwand badkamer afnemen
4x per jaar
4,1
Gordijnen wassen
1x per jaar
5,0
Ramen binnenzijde
4x per jaar
0,8
Reinigen lamellen/luxaflex
3x per jaar
15,0
Deuren/deurposten nat afdoen
2x per jaar
1,9
Hal
Radiator afnemen
2x per jaar
0,6
Trap stofzuigen
1x per 4 weken
3,2
Deuren/deurposten nat afdoen
2x per jaar
3,0
6.4.2Module Extra hygiëne
De module Extra hygiëne kan worden verstrekt wanneer sprake is van:
Medische beperkingen waardoor een meer dan gebruikelijke hygiëne noodzakelijk is;
Medische en/ of fysieke beperkingen die leiden tot een snellere vervuiling van het huis;
De extra noodzakelijke ondersteuning bij het huishouden dient een medische en/ of fysieke oorzaak te hebben bij de cliënt, welke objectief medisch aantoonbaar is. Voorbeelden hiervan zijn (niet limitatief) ernstige klachten ten gevolge van COPD of een hogere vervuilingsgraad door gebruik van noodzakelijke hulpmiddelen.
Extra huishoudelijke ondersteuning
De module Extra hygiëne kan ook worden verstrekt wanneer extra huishoudelijke ondersteuning noodzakelijk is in verband met thuiswonende kind(eren) jonger dan 12 jaar. De module Extra hygiëne is qua activiteiten gelijk aan de basismodule. Alleen de frequentie van (enkele van) de activiteiten verschilt met de basismodule. De module Extra hygiëne kan worden verstrekt wanneer uit onderzoek door het college blijkt dat vanwege een objectiveerbare beperking zoals hiervoor genoemd, de hulpvraag van de cliënt de basismodule overstijgt. Bij de module Extra hygiëne is geen vaste frequentie te noemen bij huishoudelijke activiteiten. Dit omdat dit per cliënt verschillend kan zijn. In het verslag worden de specifieke activiteiten beschreven en met welke frequentie deze moeten worden verricht bij de cliënt.
Licht en zwaar huishoudelijk werk
Bij de module Extra hygiëne wordt onderscheid gemaakt tussen licht en zwaar huishoudelijk werk aan de hand van de desbetreffende activiteiten. Het is mogelijk dat de cliënt extra ondersteuning nodig heeft bij zowel het licht als het zwaar huishoudelijk werk, maar het is ook mogelijk dat dit bij een van beide nodig is. De maximale omvang van de module Extra hygiëne is maximaal 78 uren per jaar (maximaal 90 minuten per week).
Tabel 3: Overzicht activiteiten module Extra hygiëne
Activiteiten
Maximale tijdbesteding in minuten per week
Licht huishoudelijk werk (Bijvoorbeeld afstoffen)
30 minuten
Zwaar huishoudelijk werk (Bijvoorbeeld stofzuigen en dweilen)
60 minuten
6.4.3Module Wasverzorging
De module Wasverzorging kan worden verstrekt als het een cliënt niet lukt om zijn kleding, linnen- of beddengoed zelfstandig op orde en schoon te houden. Het resultaat van deze aanvullende module is dat de cliënt de beschikking heeft over schone en draagbare kleding en linnen- en/of beddengoed. Van de cliënt wordt verwacht dat hij beschikt over een wasmachine en droger. Als er geen wasmachine of droger is, behoort het realiseren van een wasmachine of droger tot de verantwoordelijkheid van de cliënt. Wanneer dit voor de cliënt financieel niet mogelijk is, kan de cliënt mogelijk aanspraak maken op het minimabeleid. Daarnaast wordt van de cliënt verwacht al het mogelijke te doen om het ontstaan van extra was te beperken. Door bijvoorbeeld incontinentiemateriaal of anti-allergieproducten te gebruiken.
Op basis van de onderzoeken van HHM is gebleken dat er gemiddeld vijf wassen per twee weken moeten worden gedaan. Dit betekent een frequentie van twee en halve (2,5) was per week, voor een meerpersoonshuishouden. Voor een eenpersoonshuishouden betreft dit gemiddeld twee wassen per week. Bij de module Wasverzorging wordt er onderscheid gemaakt in vijf activiteiten op basis van het CIZ protocol.
Tabel 4: Overzicht activiteiten module Wasverzorging
Activiteiten
Deelactiviteiten
Frequentie
Tijd per keer (min)*
Tijd per was (min)*
Wasgoed sorteren*) en wassen in wasmachine
Wasgoed sorteren
1 keer per week
1,8 / 2,5 = 0,7
Wassen in wasmachine
Elke was
3,0
Totaal =
3,7
Wasgoed ophangen en afhalen
Elke was
6,9
6,9
Wasgoed drogen in de droger
Elke was
4,9
4,9
Wasgoed vouwen en opbergen
Elke was
7,4
7,4
Totale tijd per was
22,8
Wasgoed strijken
1 keer per week
19,8
n.v.t
*) Sorteren van wasgoed
Het sorteren van wasgoed hoeft niet bij elke was gedaan te worden, maar kan één keer per week plaatsvinden. Om deze activiteit te kunnen toedelen naar de tijd per was, is het sorteren verdeeld over het aantal wassen dat wordt uitgevoerd. Hierbij is het gemiddeld aantal wassen per week als deelfactor 2,5 gebruikt (bij delen door “2” blijft de uitkomst per saldo gelijk door afronding).
Uit onderzoek is gebleken dat wanneer cliënten ondersteuning nodig hebben bij de was en het strijken, zij vaak niet bij álle activiteiten met betrekking tot de was en het strijken ondersteuning nodig hebben. Wanneer ondersteuning noodzakelijk is vanuit de aanvullende module Wasverzorging, brengt het college in beeld welke activiteiten, eventueel met ondersteuning vanuit het sociale netwerk van de cliënt of door gebruik te maken van een algemene voorziening, de cliënt nog zelf kan uitvoeren. Het college brengt daarna in kaart bij welke activiteiten de cliënt ondersteuning nodig heeft vanuit de aanvullende module Wasverzorging. De cliënt krijgt dus ook alleen een indicatie voor ondersteuning bij die specifieke activiteiten.
Gemiddeld meerpersoonshuishouden
De totale tijd per week voor het wassen en strijken bij een gemiddeld meerpersoonshuishouden van cliënten met huishoudelijke ondersteuning, gaat uit van 2,5 wassen per week. Dat betekent (2,5 x 22,8) + 19,8 = maximaal 76,8 minuten per week ondersteuning bij de was en het strijken kan worden verstrekt vanuit de aanvullende module Wasverzorging bij een meerpersoonshuishouden.
Gemiddeld eenpersoonshuishouden
De totale tijd per week voor het wassen en strijken bij een gemiddeld eenpersoonshuishouden van cliënten met huishoudelijke ondersteuning, gaat uit van twee was-gangen per week. Daarmee kan: (2 x 22,8) + 19,8 = maximaal 65,4 minuten per week ondersteuning bij de was en het strijken worden verstrekt vanuit de aanvullende module Wasverzorging bij een eenpersoonshuishouden.
Er zijn er nog factoren waardoor meer hulp bij de wasverzorging noodzakelijk kan zijn. Hierbij kan gedacht worden aan (meerdere opties mogelijk):
thuiswonende kind(eren) jonger dan 16 jaar;
bedlegerige cliënten;
extra bewassing in verband met overmatige transpiratie, incontinentie, speekselverlies, etc.
Als er sprake is van bovenstaande factoren dan kan aanvullend op de module Wasverzorging extra ondersteuning van maximaal 30 minuten per bovenstaande factor per week worden verstrekt.
6.4.4Module Maaltijdverzorging
Ondersteuning bij de maaltijden valt gedeeltelijk onder de Wmo 2015. Het (voor)bereiden van maaltijden en het eventueel begeleiden (stimuleren of herinneren) bij de maaltijden valt onder de Wmo 2015. De module Maaltijden kan worden verstrekt als het een cliënt niet lukt om zelfstandig de benodigde dagelijkse maaltijden te bereiden of deze vergeet op te eten. Deze module bestaat uit activiteiten die moeten worden verricht om het resultaat “beschikken over benodigde dagelijkse maaltijden” te bereiken. Ondersteuning bij maaltijden kan onder de Zorgverzekeringswet vallen als:
een cliënt niet in staat is zelfstandig te eten en te drinken (in zijn mond doen);
maaltijdondersteuning medisch noodzakelijk is (bijv. bijvoeding);
toezicht tijdens het eten noodzakelijk is.
Tijdens het onderzoek worden alle mogelijkheden beoordeeld. Denk bijvoorbeeld aan:
Is er een huisgenoot aanwezig die in staat is de maaltijd klaar te zetten en/of op te warmen? Zo ja, dan hoeft het college op grond van gebruikelijke hulp geen ondersteuning te bieden.
Kan cliënt op eigen kracht of met ondersteuning van de mensen om hem heen een maaltijd verzorgen? Is een kind of één van de buren in staat een maaltijd klaar te zetten of op te warmen?
Ook wordt bij het onderzoek beoordeeld of een algemeen gebruikelijk dienst of algemene voorziening een oplossing kunnen bieden, zoals kant-en-klaarmaaltijden, mee-eten bij een welzijnsvoorziening (bijvoorbeeld een open eettafel of inloophuis), maaltijdbezorging aan huis (bijvoorbeeld tafeltje-dek-je), etc.
Als een cliënt niet (meer) in staat is zelf of met hulp van de omgeving maaltijden te verzorgen en voorliggende oplossingen niet of onvoldoende toereikend zijn, kan ondersteuning vanuit de aanvullende module Maaltijdverzorging worden verstrekt. De kosten voor de aanschaf van de maaltijden komen ten laste van de cliënt. In de onderstaande tabel zijn de activiteiten voor de module maaltijdverzorging opgenomen.
Tabel 7: Overzicht activiteiten aanvullende module Maaltijdverzorging op grond van de normen uit CIZprotocol
Broodmaaltijd bereiden (smeren)
Frequentie
Maximale tijdbesteding in minuten per maaltijd
Broodmaaltijd klaar zetten, tafel dekken
Maximaal twee keer per dag
15 minuten
Koffie/thee zetten
Afwassen of in/uitruimen vaatwasmachine
Warme maaltijd bereiden, koken of opwarmen
Maximaal één keer per dag
15 minuten (opwarmen) 30 minuten (koken)
Warme maaltijd klaar zetten, tafel dekken
Koffie/thee zetten
Afwassen of in/uitruimen vaatwasmachine
Factoren voor meer hulp
Kind(eren) < 12 jaar
20 minuten per maaltijd
Een broodmaaltijd kan één keer per dag worden bereid en klaargezet. De tweede broodmaaltijd wordt dan gelijk gemaakt en in de koelkast klaargezet. Dat is in lijn met de jurisprudentie qua frequentie (CRVB:2016:2960, CRVB:2011:BU5492).
Daarnaast is het mogelijk dat cliënten ondersteuning nodig hebben bij de boodschappen. Hiervoor geldt dat bijvoorbeeld een boodschappenservice via een supermarkt in principe als algemeen gebruikelijke dienst wordt aangemerkt. Eigen keuzes, zoals de keuze voor speciaal voedsel dat maar beperkt wordt aangeboden, waardoor extra reizen nodig is of het doen van boodschappen in een groot aantal winkels, resulteert niet in extra geïndiceerde tijd voor boodschappen doen. Voor de boodschappen gelden de volgende activiteiten:
Tabel 8: Overzicht activiteiten sub-module Boodschappen
Activiteiten
Maximale tijdbesteding in minuten per week
Boodschappen samenstellen
60 minuten
Boodschappen inkopen
Boodschappen opslaan
Factoren voor meer hulp
Leefeenheid > 4 personen
60 minuten
Kind(eren) < 12 jaar
60 minuten
Afstand tot dichtstbijzijnde winkel is > 2 km
30 minuten
6.4.5Module Regie
Deze module kan worden verstrekt wanneer de cliënt met eigen kracht of met zijn sociale netwerk niet in staat is tot het voeren van regie, organiseren en plannen van de werkzaamheden met betrekking tot de huishoudelijke taken. Behalve dat er huishoudelijke taken moeten worden overgenomen, betreft de hulp ook aansturende- en regietaken. Daarbij geldt voor de ondersteuner een extra verantwoordelijkheid bij het signaleren van ongewenste situaties of toenemende kwetsbaarheid bij de cliënt. Ook kan ondersteuning bestaan uit het helpen handhaven, verkrijgen of herkrijgen van structuur in het huishouden. Het overnemen van de regie over het huishouden kan noodzakelijk zijn als in redelijkheid niet meer van de cliënt verwacht kan worden dat hij/zij zelfstandig beslissingen neemt ten aanzien van zijn huishouden. Of als disfunctioneren dreigt door bijvoorbeeld dementie. Dat kan zich uiten in vervuiling (van de woning of kleding), verwaarlozing (eten en drinken) of ontreddering van zichzelf of van afhankelijkheid van huisgenoten. Hierdoor wordt de cliënt zowel binnens- als buitenshuis belemmerd in zijn functioneren.
Bij de aanvullende module Regie kan overwogen worden of deze vanuit de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning moet worden verstrekt of dat een andere maatwerkvoorziening meer passend is bij de ondersteuningsbehoefte van de cliënt. Een afweging die hierbij gemaakt kan worden is of de ondersteuning gericht is op het huishouden of dat er ook ondersteuning op andere gebieden noodzakelijk is.
Bij de ondersteuning bij het voeren van regie wordt de cliënt betrokken bij te maken keuzes en wordt zoveel mogelijk verantwoordelijkheid bij de cliënt neergelegd. Daarbij wordt aangesloten bij de capaciteiten, intellectuele vaardigheden en het leervermogen van de cliënt. Bij een deel van deze cliënten is waarschijnlijk geen sprake van ontwikkelingsmogelijkheden, eerder van afnemende zelfredzaamheid. Het bewaken of het nog verantwoord is dat de cliënt zelfstandig woont, is daarom onderdeel van deze module. In de onderstaande tabel zijn de activiteiten voor de module Regie opgenomen.
Tabel 5: Overzicht activiteiten module Regie
Activiteiten
Maximale tijdbesteding in minuten per week
Organisatie van huishoudelijke taken; Plannen en beheren van middelen m.b.t. het huishouden
30 minuten
Factoren voor meer hulp
Thuiswonende kinderen jonger dan 16 jaar
30 minuten
Psychogeriatrische problematiek en/of gedragsproblematiek
30 minuten
Communicatieproblemen als gevolg van beperkingen, niet door het niet machtig zijn van de Nederlandse taal
30 minuten
Daarnaast is het mogelijk dat de cliënt extra ondersteuning nodig heeft bij advies, instructie en voorlichting gericht op een of meerdere activiteiten in het huishouden voor de maximale duur van zes weken. In de onderstaande tabel zijn de hiervoor geldende activiteiten opgenomen.
Tabel 6: Overzicht activiteiten sub-module Instructie
Activiteiten
Maximale tijdbesteding in minuten per week
Instructie omgaan met (technische) hulpmiddelen; Instructie bij huishoudelijke taken: boodschappen doen, maaltijd bereiden, het licht en zwaar huishoudelijke werk, de wasverzorging en de dagelijkse organisatie van het huishouden.
30 minuten per activiteit
(maximaal 90 minuten per week en dit komt bovenop de normtijd die geldt voor overnemen van de activiteit).
6.4.6Module zorg voor minderjarige kinderen
Het zorgen voor kinderen is een taak van ouders en/of verzorgers. Dat geldt ook voor ouders die door een beperking niet in staat zijn hun kinderen te verzorgen. Uitgangspunt is hierbij dat bij uitval van één van de ouders, de andere ouder deze zorg of zijn aandeel in de zorg daar waar mogelijk overneemt. Een eventuele maatwerkvoorziening is er voor ouders die door acuut ontstane problemen een oplossing nodig hebben voor de zorg voor minderjarige, gezonde kinderen. De ondersteuning is dus per definitie tijdelijk, in afwachting van een structurele oplossing. Ondersteuning vanuit deze module wordt afgegeven met een maximale duur van drie maanden om ouders/verzorgers de mogelijkheid te bieden een (structurele) oplossing te creëren. Van hen mag worden verwacht dat zij zich tot het uiterste zullen inspannen om die oplossing zo snel mogelijk te vinden. Daarbij moet ook bekeken worden of de cliënt aanspraak kan maken op ondersteuning via de Zorgverzekering. Individuele ondersteuning voor structurele opvang van kinderen is niet mogelijk binnen de Wmo 2015. Mogelijkheden zoals zorgverlof, crèche, kinderopvang, buitenschools/tussenschoolsopvang en gastouders zijn voorliggende oplossingen voor de opvang van kinderen. Het passen op kinderen valt niet onder dit resultaat. In de onderstaande tabel zijn de activiteiten van de module Zorg voor minderjarige kinderen opgenomen.
Tabel 9: Overzicht activiteiten module Zorg voor kinderen op grond van de normen uit het CIZ protocol
Activiteiten
Maximale tijdbesteding in minuten per activiteit per kind
Naar bed brengen / uit bed halen
10 minuten per keer per kind
Wassen en aankleden
30 minuten per dag per kind
Eten en/of drinken geven
20 minuten (broodmaaltijd) of 25 minuten (warme maaltijd)
Babyvoeding (flesje/ borstvoeding)
20 minuten per keer per kind
Luier verschonen
10 minuten per keer per kind
Naar school/crèche brengen/halen
15 minuten per gezin
Factoren voor meer hulp
Als opvang noodzakelijk is
Tot 40 uur per week
Hoofdstuk 6
Artikel 6.4