Art. 2.1 Meppeler erfgoed nu behouden-benutten-beleven — Omgang met cultureel erfgoed

Landelijk beleid Zowel landelijk als provinciaal beleid vormen belangrijke kaders bij de vraag: Hoe om te gaan met cultureel erfgoed? Eerder noemden we de Erfgoedwet (2016) en de komende Omgevingswet, waarin erfgoed als integraal onderdeel gezien wordt van de kwaliteit van de leefomgeving. Die kerngedachte is niet nieuw. In 1999 gaf de Nota Belvedere het startsein om cultuurhistorie als uitgangspunt te nemen bij ontwerpopgaven en ruimtelijke plannen. Het doel was om de unieke kenmerken van de gebouwde omgeving en het land-schap overeind te houden bij nieuwe ontwikkelingen. Want juist die gebiedseigenheid zorgt ervoor dat mensen zich betrokken voelen bij hun omgeving. Het motto ‘behoud door ontwikkeling’ wordt ook nu nog vaak gebruikt. Modernisering Monumentenzorg (2011) zette deze lijn door. Het belang van erfgoed moest steeds aan het begin van ruimtelijke ontwikkelingen worden ingebracht en meegewogen. Cultuurhisto- rische kennis en analyse van de waarden en kwaliteiten van plaats of streek konden dan richting geven aan planvorming. Deze manier van werken was vanaf 2007 in de archeologie al gebruikelijk. Met de uitbreiding van het Besluit ruimtelijke ordening (2012) moest niet alleen met de ondergrondse, maar met alle cultuurhistorische waarden rekening worden gehouden. Dus ook met de bovengrondse waarden van het gebouwde erfgoed, het cultuurlandschap en gro- tere stedenbouwkundige, water-, wegen of groenstructuren. Het bestemmingsplan was het instrument om deze waarden te borgen. In het huidige landelijk beleid Erfgoed telt (2018) is het niet anders. Erfgoed is van vitaal belang voor de leefomgeving. Het beschermen en ontwikkelen van erfgoed blijft op de agenda. Het benutten van erfgoed bij actuele ruimtelijke opgaven, zoals energietransitie en woningbouw, krijgt een nieuwe urgentie. Thema’s zijn onder meer herbestemming, duurzaamheid, interieurs, groen erfgoed, vakmanschap, de verbinding van erfgoed aan nieu- we ontwerpkwaliteit. Het religieus erfgoed krijgt speciale aandacht (kerkenvisie). Provinciaal beleid Het provinciaal beleid sluit naadloos bij deze ontwikkelingen aan in de Cultuurnota Drenthe 2021-2024: Cultuur om te delen, het Cultuurhistorisch Kompas Drenthe en de Omgevingsvisie (2018). Cultuurhistorie is één van de kernwaarden in het provinciaal beleid. Met de Cultuurhistorische Hoofdstructuur wil de provincie allereerst de cultuurhistorische identiteit van de regio herkenbaar houden en deze verder versterken door ruimtelijke ontwikkelingen te sturen geïnspireerd door cultuurhistorische kwaliteiten. De provincie con- stateert dat energietransitie, klimaatadaptatie en krimp veel impact gaan hebben op het ruimtelijk erfgoed en onze leefomgeving. Cruci- aal is dan dat bij deze opgaven cultuurhistorische kwaliteit verbon- den wordt aan hoge ontwerpkwaliteit om tot een goede inpassing te komen. Archeologie heeft een duidelijke plaats in het provinciaal beleid. Doel is onder meer: het in de bodem (in situ) bewaren van waar- devol archeologisch erfgoed; het op goede wijze uitvoeren van archeologisch onderzoek in het kader van ruimtelijke plannen; het vergroten van het draagvlak voor het archeologisch erfgoed; het ontsluiten van de ‘archeologische verhalen van Drenthe’. De provincie spreekt van een Archeologische Hoofdstructuur met een beschermingsbeleid dat via een Culturele Alliantie, in samenwerking met de gemeenten, uitgewerkt is. Gemeentelijke taken Veel erfgoedtaken zijn in de afgelopen decennia door rijk en provin- cie gedecentraliseerd. Meppel draagt zorg voor de instandhouding van het erfgoed. Op basis van de Wet algemene bepalingen omge- vingsrecht (WABO) is de gemeente bij beschermde monumenten beslissingsbevoegd. Meppel vraagt bij alle monumentenaanvra- gen voor een omgevingsvergunning advies aan de welstands- en monumentencommissie. In specifieke gevallen vraagt Meppel ook verplicht het advies van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het gaat dan om aanvragen voor rijksmonumenten waarin sprake is van: Sloop, of gedeeltelijke sloop van ingrijpende aard; Ingrijpende wijziging van rijksmonument of belangrijk deel daarvan, met gevolgen vergelijkbaar met sloop of gedeeltelijke sloop van ingrijpende aard; Reconstructie van een rijksmonument of een belangrijk deel daarvan; Wijziging van het gebruik van het monument of een belangrijk deel daarvan, waarbij sprake is van wijziging van het monu- ment. Straks, na inwerkingtreding van de Omgevingswet, blijven de gemeentelijke taken in essentie hetzelfde. Wat verandert zijn de in- strumenten en de werkwijze met een integrale afweging van belan- gen. De instandhoudingsplicht onder de nieuwe wet wordt geregeld in het Omgevingsplan. De Erfgoedverordening Meppel 2017 kan nog tot 2029 gebruikt worden om zaken te regelen. Ook wat nu in het bestemmingsplan geregeld is, komt straks in het Omgevingsplan. De gemeente Meppel heeft invulling gegeven aan het archeologie- beleid met het laten opstellen van een Archeologische verwachting- en beleidsadvieskaart (2010) en een Archeologische beleids- en advieskaart (2013). Beide kaarten moeten we evalueren en actuali- seren. Wat straks verandert in het werken onder de Omgevingswet, is dat voor iedereen duidelijk moet zijn dat cultuurhistorie altijd een factor van belang is en in elke opgave een rol speelt. Dat vraagt van ons dat we onze interne werkwijze zo inrichten dat cultuurhistorie daarin goed verankerd is.

Rechtspraak bij dit artikel