Ontwikkelingen afgelopen jaar

Het Coronavirus (COVID-19)

De coronapandemie heeft in 2020 ingrijpende gevolgen gehad voor het beleidsveld openbare orde en veiligheid. De snelle opkomst van de pandemie had gevolgen voor het in werking stellen van de gemeentelijke crisisorganisatie. Nadat duidelijk werd dat de coronacrisis langere tijd zou gaan duren, is half mei de crisisorganisatie afgeschaald en is een speciale projectorganisatie corona ingericht. Sinds half mei zorgt het gemeentelijk coronateam voor de vertaling van de landelijke maatregelen, wetgeving en richtlijnen naar de Amersfoortse situatie en een eenduidige regie op communicatie rondom corona. Ook is het team verantwoordelijk voor de coördinatie op financiën en risicomanagement en zaken zoals crowdmanagement. Daarnaast onderhoudt zij intensief contact met de partners in de stad en de vakafdelingen binnen de gemeente. Bij de uitvoering van de landelijke coronamaatregelen hebben vanaf het begin de gemeentelijke boa’s een zeer grote rol gespeeld. Regionaal werd meerdere keren een handhavingsstrategie opgesteld die na elke persconferentie weer bijstelling behoefde. Van de boa’s werd veel flexibiliteit gevraagd aangezien de landelijke maatregelen niet altijd helder uit te voeren waren en er ruimte is voor interpretatieverschillen.

Enkele thema’s waarop zij veel inzet hebben geleverd betreft handhaving groepsgrootte, horeca en groepsgrootte, (zomer)terrassen en avondklok.

Qua veiligheid was het even schakelen aangezien alle overleggen met ketenpartners van fysiek naar digitaal gingen. Dat was met verschillende partijen en verschillende applicaties soms even zoeken. Doordat als gevolg van de coronamaatregelen een groot deel van de Amersfoortse bevolking thuiswerkte, veel publieke plaatsen en voorzieningen voor korte of langere tijd gesloten werden, veel meer dan voorheen gebruik gemaakt werd van digitale middelen, zagen we ook een verschuiving in de criminaliteitscijfers. Het totaal aantal geregistreerde misdrijven in Amersfoort is met -2% licht gedaald ten opzichte van 2019.

Met name op het gebied van woninginbraken is een opvallende verandering zichtbaar. In 2020 zijn er 35% minder woninginbraken gepleegd. Een flinke stijging zagen we in het aantal meldingen jongerenoverlast (76%). Sinds medio maart 2020 wordt intensief gecontroleerd op de coronamaatregelen om afstand te houden en groepsvorming tegen te gaan. Omdat sportverenigingen, horeca en ander tijdverdrijf minder of niet mogelijk was, zocht een aantal jongeren op straat hun vertier. Anderzijds zijn veel meer mensen thuis die daardoor ook beter zien waar mensen de coronaregels overtreden, of zich sneller ergeren aan overlast omdat het zichtbaarder is dan voorheen. Het gaat dus niet alleen om jongerenoverlast, maar ook om het feit dat jongeren tijdens de strengere maatregelen tegen de coronaregels in, in groepen bij elkaar kwamen, wat als overlast wordt geregistreerd. Naast deze zaken zagen we in 2020 een duidelijke toename van het aantal demonstraties, voor een groot deel gericht op het kabinetsbeleid met de coronamaatregelen. =

Stikstof

De Raad van State besloot op 29 mei 2019 dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet gebruikt mag worden als basis om toestemming te verlenen voor activiteiten die leiden tot een stikstoftoename ter plaatse van stikstofgevoelige habitattypen en soorten in Natura 2000-gebieden. Voor andere delen van de Wet Natuurbescherming, zoals houtopstanden en beschermde flora en fauna, blijft de werkwijze ongewijzigd. Bij elk ruimtelijk initiatief moet nu op voorhand aangetoond worden dat het geen significant schadelijke effecten heeft op de Natura 2000-gebieden. Het gaat om bijvoorbeeld woningbouw, de aanleg van infrastructuur (o.a. vaar-, spoor-, en autowegen), de bouw van nieuwe bedrijven en agrarische activiteiten. Amersfoort heeft een onderzoek uit laten voeren, en heeft met het daar uit voortvloeiende rapport in beeld gebracht wat het effect is van het realiseren van woningen op de stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden. Dit is gedaan voor de bouwfase en de gebruiksfase van woningbouwprojecten. De gevolgen voor de dagelijkse praktijk van vergunningverlening zijn geïmplementeerd en vastgelegd in een werkinstructie.

Ontwikkelingen en actualiteiten in 2021

Corona

De inzet zoals deze in 2020 was, zal voorlopig blijven, afhankelijk van de landelijke maatregelen.

Daarnaast bereiden wij een exit strategie voor. De eerste stappen (versoepelingen in landelijk beleid) zullen leiden tot meer toezicht in de buitenruimte en in de horeca. Daarbij zal, net als bij de verkiezingen ook het geval was, aandacht zijn voor crowdmanagement.

Energie - Duurzaamheid - MPG - BENG

De energietransitie die landelijk gaande is betekent ook verandering voor de uitvoering van de VTH-taken. Zo trekken we binnen de DVO met de RUD specifiek geld uit voor de controle op de meldplicht energie en het uitvoeren van specifiek energiecontroles.

Ook de verandering van EPC naar BENG en het verlagen van de MPG geeft verandering in het toetsen van aanvragen om Omgevingsvergunningen en het toezicht op de uitvoering. Binnen Amersfoort is de ambitie om de MPG verder te verlagen dan de landelijke eis. De casemanagers en bouwinspecteurs zijn getraind om de veranderende wet- en regelgeving in hun werk toe passen.

Omgevingswet

In lijn met het geschetste veranderingsproces in de samenleving zal naar verwachting in 2022 de Omgevingswet in werking treden. De Omgevingswet wordt één van de grootste wijzigingen in de wetgeving betreffende het fysieke domein van de afgelopen decennia. De uitgangspunten van deze wet zijn participatie en integrale aanpak op basis van vertrouwen, met als doelen minder en overzichtelijkere regels, meer ruimte voor initiatieven van burgers en bedrijven en lokaal maatwerk. Met het vernieuwen van het omgevingsrecht wil het Rijk vier verbeteringen bereiken. Dit worden ook wel de ‘verbeterdoelen van de stelselherziening’ genoemd:

  • - Het omgevingsrecht is inzichtelijk, voorspelbaar en gemakkelijk te gebruiken.
  • - De leefomgeving staat op een samenhangende manier centraal in beleid, besluitvorming en regelgeving.
  • - Een actieve en flexibele aanpak biedt overheden meer afwegingsruimte om doelen voor de leefomgeving te bereiken.
  • - Besluitvorming over projecten in de leefomgeving gaat sneller en beter.

De gemeente Amersfoort heeft een programmateam samengesteld dat het proces rondom de implementatie van de Omgevingswet verzorgt. Zij neemt deel aan pilots en zorgt voor kennisoverdracht.

Binnen VTH gaat het onder meer over de volgende activiteiten :

  • - Implementatie van nieuwe VTH software
  • - Testen van – en oefenen met nieuwe processen, software en zaakgericht werken
  • - Medewerkers opleiden / trainen en voorbereiden op de (nieuwe) rol onder de Omgevingswet
  • - Experimenteren met de “omgevingstafel2Een nieuw vorm van vooroverleg in het kader van de Omgevingswet heet de Omgevingstafel. De nieuwe werkwijze aan de Omgevingstafel maakt voor de initiatiefnemer en de belanghebbende inzichtelijker welke regels gelden. Aan de Omgevingstafel wordt direct duidelijk wat de haalbaarheid is van een initiatief. En welke integrale adviezen de gemeente en partners zoals Provincie en Rijkswaterstaat hebben. Samen kijken we dan naar een gedragen oplossing.”
  • - Experimenteren met “snelservice dienstverlening3In 2021 onderzoeken we in hoeverre het mogelijk is om aanvragen voor kleine vergunningen eenvoudig en snel te verlenen, door te werken met simpele regels, snelle processen en simpele interactie.”

Alcoholwet

De Tweede Kamer heeft op 1 december 2020 ingestemd met het wetsvoorstel ‘wijzigingen Drank- en Horecawet’ van staatssecretaris Blokhuis. De nieuwe Alcoholwet treedt op 1 juli 2021 in werking. In de nieuwe Drank- en Horecawet, die wordt omgedoopt tot Alcoholwet, wordt geregeld dat ook de wederverstrekker strafbaar is. Het gaat dan om iemand ouder dan 18 jaar (niet de barmedewerker) die alcohol doorgeeft aan een minderjarige. Daarnaast wordt het mogelijk dat vmbo-leerlingen van 14- en 15 jaar oud in het kader van hun opleiding alcohol kunnen verstrekken in een horecabedrijf. Tot nu toe mag dat pas vanaf 16 jaar, maar dat blijkt in de praktijk voor sommige leerlingen niet werkbaar. In de nieuwe wet wordt het inrichtingenbesluit DHW vrijwel geheel geschrapt. Voor horecabedrijven waar alcohol wordt verkocht, betekent dit dat in principe ‘alleen’ de regels van het Bouwbesluit 2012 zullen gelden.

Kwaliteitscriteria VTH

Om de kwaliteit van de uitvoering van de VTH-taken te optimaliseren en borgen, is de Wet VTH in het leven geroepen. Het doel van deze wet is een veilige en gezonde leefomgeving, door het bevorderen van de kwaliteit en samenwerking bij de uitvoering en handhaving van het omgevingsrecht.

De wet regelt de randvoorwaarden voor gemeenten en provincies om tot een hogere kwaliteit van handhaving te komen. Zo is het basistakenpakket van de omgevingsdiensten wettelijk vastgelegd en is het aan gemeenten een verordening kwaliteit VTH te hebben. In Amersfoort is deze verordening op 3 augustus 2017 vastgesteld.

In het VTH beleidsplan is als bijlage de “Visie op kwaliteit” opgenomen waarin we beschrijven hoe we omgaan met de kwaliteitscriteria. Amersfoort wil voldoen aan de geldende kwaliteitscriteria. Voldoen aan de kwaliteitscriteria is niet eenvoudig en vergt continu investeren en onderhoud. In 2021 zetten we daarom een aantal stappen in dat onderhoud:

  • - Opleiden van de medewerkers (o.a. asbest, Wkb en OW)
  • - De afdeling voorbereiden op zowel de invoering van de Omgevingswet als de Wet private kwaliteitsborging
  • - Jaarlijks stellen we de cyclusdocumenten vast waardoor we in hoge mate voldoen aan de procescriteria

Het toetsen in welke mate we voldoen aan de kwaliteitscriteria heeft dit jaar lagere prioriteit. Door de invoering van zowel de Wkb als de Omgevingswet gaat het VTH-speelveld er heel anders uitzien, wat grote gevolgen zal hebben in welke mate aan de gestelde kwaliteitscriteria kan worden voldaan.

Deze activiteiten staan benoemd in “productblad G IBT”.

Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor het bouwen

Private kwaliteitsborging is het technisch toetsen van bouwplannen en het houden van toezicht op de realisatie van de bouw door private partijen in plaats van door de overheid. De bouwsector wordt zelf verantwoordelijk voor de bouwkwaliteit. Het voorstel om te komen tot private kwaliteitsborging heeft eind 2018, na een uitstel van bijna 2 jaar, opnieuw de aandacht. Het voorstel is (opnieuw) in de Tweede Kamer besproken. De verantwoordelijk minister heeft in december 2018 een akkoord op hoofdlijnen weten te bereiken met de VNG. In het akkoord zijn afspraken opgenomen over invoering, implementatie en de informatievoorziening van gemeenten. Invoeringsdatum van de wet is gelijk aan die van de Omgevingswet op 1 januari 2022.

In 2021 nemen we deel aan ten minste deel aan 1 pilot waarin al conform de Wkb wordt gewerkt. Als gemeente zullen we actief zoeken naar partijen die deel willen nemen aan een pilot. Voor het opzetten van een pilot blijven we wel afhankelijk van andere deelnemende partijen zoals bouwers, instrumentaanbieders en aanvragers.