Gemeenten kunnen er voor kiezen om een actief- of een faciliterend grondbeleid te voeren. Bij actief grondbeleid brengt een gemeente zelf gronden in ontwikkeling. En wordt er dan naar gestreefd om de daarvoor benodigde gronden in eigendom te krijgen. Met een actief grondbeleid kunnen gemeenten naast publiekrechtelijk via het ruimtelijke beleid ook privaatrechtelijk sturen. Nadeel van actief grondbeleid is dat er grote (financiële) risico’s kunnen ontstaan omdat bijvoorbeeld hoge aankoop- en rentekosten niet kunnen worden terugverdiend. Bij faciliterend grondbeleid voert de gemeente zelf geen grondexploitatie maar laat dit over aan marktpartijen. De gemeente ”faciliteert” deze grondexploitaties door te investeren in haar publiekrechtelijke taak, zoals het vaststellen van een nieuw bestemmingsplan, het eventueel aanleggen van voorzieningen in de openbare ruimte, om vervolgens die kosten te verhalen op de belanghebbenden. Met faciliterend grondbeleid loopt de gemeente minder financiële risico’s en kan het plan dat de gemeente voor ogen staat toch gerealiseerd worden. Doordat de gemeente alleen kosten in rekening brengt, kan zij in beginsel geen winst maken. Faciliterend grondbeleid past het beste bij de gewenste ontwikkeling van een compacte overheid.
De gemeente Almelo voert een pragmatisch grondbeleid, waarbij per project bekeken wordt welk beleid het beste gevoerd kan worden. Deze keuze wordt vastgelegd in een besluit.