Art. 5.2 Detailhandelsnota 2020-2025 — HUIDIGE RETAILSTRUCTUUR EN ONTWIKKELINGEN

Het retailaanbod bestaat uit detailhandelsvestigingen, horeca en dienstverlening als de kapper en het reisbureau. In de gemeente Zuidplas is in totaal ca. 72.000 m² wvo aan retailmeters aanwezig. Dit is verspreid over 276 verkooppunten. FIGUUR 14 AANTAL M² WVO EN VERKOOPPUNTEN PER GROEP IN ZUIDPLAS Bron: Locatus september 2020 Detailhandel. Het gros van vooral de meters maar ook de verkooppunten wordt ingevuld door detailhandel, namelijk 56.000 m² wvo. Dit is 78% van het totaal van de ingevulde commerciële meters binnen Zuidplas. Voor de verkooppunten geldt dat detailhandel een aandeel van 56% kent. Dit betekent dat de verkooppunten in de detailhandel gemiddeld groter zijn dan die in de horeca en dienstverlening. Branchegroep In en om Huis neemt mede door een grote vestiging van Hornbach (ca. 11.000 m² wvo) in Nieuwerkerk a/d IJssel en een vestiging van Intratuin (ca. 8.000 m² wvo) binnen detailhandel de meeste winkelvloeroppervlakte in. Leisure. Leisure beslaat in totaal ca. 13.000 m² wvo, verdeeld over 68 vestigingen. Binnen leisure bestaan de meeste verkooppunten uit horecavestigingen (51). In de culturele sector zijn er slechts 3 vestigingen, waarvan een bibliotheek, een museum en een theater. Diensten. In de dienstverlening is een ruime 3.300 m² wvo verdeeld over 54 verkooppunten in de gemeente Zuidplas aanwezig. Hiermee is deze groep qua meters de kleinste. Binnen de diensten worden de meeste vestigingen ingevuld met ambachten (33). Binnen deze groep zijn kappers het meeste vertegenwoordigd met 20 vestigingen. Binnen de dienstverlening is er geen enkele vestiging in de branche ‘verhuur’ in de gemeente Zuidplas. FIGUUR 15 VERHOUDING VERKOOPPUNTEN PER TYPE PER GROEP IN ZUIDPLAS Bron: Locatus september 2020 TYPERING (WINKEL)GEBIEDEN In de detailhandelsstructuur van Zuidplas zijn verschillende winkelgebieden te onderscheiden. In onderstaande figuur is de winkelstructuur weergegeven. De gemeente Zuidplas telt één groter lokaal-overstijgend winkelgebied (Reigerhof) en vijf lokale winkelgebieden (Kernen Zevenhuizen, Moordrecht en Moerkapelle en Het Oude Dorp en Dorrestein in Nieuwerkerk aan den IJssel). Daarnaast zijn er enkele solitaire grootschalige winkels te vinden in de gemeente. Reigerhof. Dit betreft het overdekte winkelgebied in Nieuwerkerk a/d IJssel met in totaal ca. 8.600 m² wvo aan retailfuncties. Reigerhof heeft een gemeentebrede en een gemeente-overstijgende functie (toevloeiing van buiten de gemeente is aanwezig). Ook bevat de Reigerhof het grootste aanbod aan Dagelijks, Mode & Luxe en Vrije Tijd in de gemeente van alle winkelgebieden. Naast het reguliere aanbod van twee supermarkten en dagelijkse verswinkels huisvest het enkele grotere nationale winkelketens als Hema, Blokker, Intertoys en Shoeby. Het winkelcentrum ondervindt als middelgroot overdekt winkelcentrum concurrentie van nabijgelegen winkelcentrum De Koperwiek in Capelle aan den IJssel, maar ook van winkelgebied Alexandrium in Rotterdam, waar internationale winkelketens gevestigd zijn. Zevenhuizen. Zevenhuizen heeft een langgerekt dorpscentrum aan de Dorpsstraat en bevat na de Reigerhof het grootste aanbod detailhandel binnen de gemeente. Er is in totaal ca. 7.800 m² wvo aan retailfuncties aanwezig, waarvan het grootste deel In/Om Huis omvat door onder andere de aanwezigheid van de relatief grote woonwinkel Voorbrood. Daarnaast bestaat een groot deel van de winkels uit dagelijkse voorzieningen en heeft het dorpscentrum het grootste aanbod Horeca binnen de gemeente van ca. 1.000 m² wvo. Het winkelgebied heeft voornamelijk een functie voor de kern Zevenhuizen, maar trekt ook bezoekers van nabijgelegen kern Moerkapelle. Moordrecht. Het dorpscentrum van Moordrecht bestaat uit twee delen, het oude dorpsdeel rondom de Dorpsstraat (dijk) en het nieuwe deel rondom het plein De Smidse. De twee delen zijn verbonden door de Kerkstraat en het Kerkplein waar ook enkele retailfuncties gesitueerd zijn. In totaal omvat het winkelgebied ca. 4.300 m² wvo aan retailfuncties waarvan het grootste deel Dagelijks aanbod betreft. Dit dagelijkse aanbod is met name geclusterd aan De Smidse in het nieuwe deel, waar twee supermarkten (Albert Heijn en Aldi) de grote trekkers zijn. Het winkelgebied heeft met name een functie voor de eigen woonkern Moordrecht en trekt, met name in de zomer ook nog bezoekers uit Gouderak aan de overkant van de Hollandsche IJssel. FIGUUR 16 AANBOD PER GEBIED ZUIDPLAS Bron: Locatus september 2020 Het Oude Dorp Nieuwerkerk a/d IJssel. Naast de Reigerhof en Dorrestein heeft Nieuwerkerk aan den IJssel nog een derde winkelgebied, wat gesitueerd is in het oude deel van Nieuwerkerk, ook wel Het Oude Dorp genaamd. Het winkelgebied is rond de Dorpsstraat en Kerklaan gesitueerd en heeft een relatief klein aanbod aan retailfuncties van ca. 3.000 m² wvo. Het heeft een gemengd aanbod aan functies, waaronder Dagelijks, Mode & Luxe en Horeca. Binnen Het Oude Dorp zijn veel lokale ondernemers actief, met een ‘eigen aanbod’ aan producten. Het Oude Dorp heeft hierdoor een functie voor Nieuwerkerk aan den IJssel, maar ook van buiten Zuidplas komen klanten doelgericht naar Het Oude Dorp. Dorrestein. Naast Reigerhof heeft Nieuwerkerk aan den IJssel ook twee ondersteunende winkelgebieden, waarvan Dorrestein er een is. Dorrestein heeft voornamelijk een wijkfunctie en betreft een overdekt winkelcentrum met ca. 2.000 m² wvo aan retailfuncties. Het bevat voornamelijk Dagelijks aanbod door aanwezigheid van een PLUS supermarkt. Dorrestein heeft een ietwat introvert karakter met een ruime parkeerplaats aan de westkant. Moerkapelle. Ook de dorpskern Moerkapelle heeft een eigen verzorgend dorpscentrum gelegen aan de Dorpsstraat. Het heeft met ca. 2.000 m² wvo het kleinste aanbod aan retailfuncties binnen de gemeente Zuidplas en bestaat uit voornamelijk Dagelijks aanbod waaronder een PLUS supermarkt, slager en bakker. Het winkelgebied heeft daarmee een functie voor het eigen dorp Moerkapelle. KOOPORIËNTATIES DETAILHANDEL De gemeente Zuidplas heeft voornamelijk lokaal gerichte winkelgebieden die in beperkte mate met elkaar concurreren. Er is echter ook aanbod buiten de gemeente dat aan de inwoners van de gemeente trekt. In 2018 is er een koopstromenonderzoek verricht voor detailhandel binnen de Randstad. Op basis van dit onderzoek is er inzicht in waar de bewoners van de gemeente hun aankopen doen. Kooporiëntaties uitgelegd Koopkrachtbewegingen door binding, afvloeiing en toevloeiing van koopkracht, ofwel de bestedingen door inwoners binnen en buiten een afgebakend gebied: Koopkrachtbinding = Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij winkels die in dat gebied gevestigd zijn. Koopkrachtafvloeiing = Mate waarin inwoners van een bepaald gebied hun bestedingen verrichten bij gevestigde winkels buiten dat gebied of naar online kanalen. Koopkrachttoevloeiing = Aandeel van de omzet die van bewoners komt die buiten een bepaald gebied wonen. Figuur 17 Kooporiëntaties Dagelijks gemeente Zuidplas Bron: KSO 2018 (I&O Research); Bewerking Bureau Stedelijke Planning Voor de dagelijkse sector geldt veelal een hoge binding aan de eigen gemeente. Dit is ook het geval in Zuidplas. Voor deze gemeente ligt dit op 76% Voor de andere detailhandelsgroepen in de niet-dagelijkse sector geldt dat de winkelgebieden in de gemeente Zuidplas moeten concurreren met binnensteden en winkelgebieden van een hogere orde. Denk hierbij met name aan Rotterdam (17% van de FIGUUR 18 BALANS KOOPORIËNTATIES GEMEENTE ZUIDPLAS Bron: KSO 2018 (I&O Research) Online afvloeiing. De online afvloeiing7 Online afvloeiing = het percentage van de bestedingen die via online kanalen en niet in een fysieke winkel gedaan worden. voor de dagelijkse sector ligt in Nederland gemiddeld op 3,6% en voor vergelijkbare gemeenten op 2,7%. Voor Zuidplas is dit slechts 2%. Voor de niet-dagelijkse sector geldt dat de online afvloeiing hoger ligt dan landelijk en vergelijkbare gemeenten. De gemiddelde afvloeiing van de totale gemeente is 31%, terwijl deze landelijk op ca. 24% ligt en voor vergelijkbare gemeenten op 25% FIGUUR 19 AFVLOEIING ONLINE GEMEENTE ZUIDPLAS, BENCHMARK GEMEENTEN EN NEDERLAND Bron: KSO 2018 (I&O Research) ONTWIKKELING VAN HET AANBOD EN VERWACHTE ONTWIKKELINGEN Ontwikkeling van het aanbod. Sinds 2016 is het totale detailhandelsaanbod in de gemeente Zuidplas met ca. 4.000 m² wvo afgenomen8 KSO Randstad 2018: vergelijking met 2016. Deze afname is in vrijwel elke dorpskern met uitzondering van Dorrestein en Het Oude Dorp te zien. Zo is in zowel de Reigerhof als Moordrecht de detailhandel met 1.000 m² wvo afgenomen. Uit het KSO 2018 rapport voor de gehele gemeente Zuidplas, blijkt dat de afname zit in de niet-dagelijkse artikelen. Het aantal m² wvo in de dagelijkse artikelen is tussen 2016 en 2018 juist licht gestegen met ca. 300 m² wvo. Planvoorraad. In totaal zijn er drie plannen die binnen de harde en zachte planvoorraad vallen. De komst van Aldi in Nieuwerkerk aan den IJssel is de enige harde planvoorraad, welke gemiddeld ca. 1.200 m² wvo betreft. De andere twee plannen, een uitbreidingsverzoek van Van der Spek en de komst van detailhandelsvoorzieningen in het vijfde dorp betreffen slechts zachte planvoorraad. Voor het vijfde dorp is nog niet bekend wat de plannen voor de komst van detailhandelsvoorzieningen inhouden. FIGUUR 20 PLANVOORRAAD BINNEN DE GEMEENTE (HARDE EN ZACHTE PLANNEN) Bron: Gemeente Zuidplas LEEFSTIJLEN Een goed beeld van de leefstijlprofielen van de doelgroepen van de winkelgebieden biedt inzicht in de kansen voor de verschillende retailgebieden. Wanneer de retailgebieden immers zo optimaal inspelen op de behoefte, wensen en interesses van hun doelgroepen kan worden gekomen tot het zo optimaal mogelijk functioneren van deze gebieden. In 2019 is in opdracht van de Omgevingsdienst Midden-Holland een leefstijlonderzoek uitgevoegd in de regio. Dat leefstijlonderzoek is gebaseerd op Mentality van Motivaction. FIGUUR 21 MENTALITY MODEL Bron: Motivaction, 2020 Het Mentality-model deelt Nederlanders op in acht milieus naar hun levensinstelling. Deze milieus zijn gedefinieerd op basis van persoonlijke opvattingen en waarden die aan de leefstijl van elke groep ten grondslag liggen. Mensen uit hetzelfde milieu hebben gedeelde waarden ten aanzien van werk, vrije tijd en politiek, en tonen overeenkomstige ambities, drijfveren en consumentengedrag. Kijkend naar het model staan de leefstijlwaarden op de horizontale as en is onderverdeeld in traditionele, moderne en postmoderne waarden. Op de verticale as is de sociaal-economische status te vinden. FIGUUR 22 LEEFSTIJLPROFIELEN ZUIDPLAS OBV HET MENTALITY-MODEL Bron: Motivaction, 2019 Uit het leefstijlplaatje voor Zuidplas blijkt dat de volgende leefstijl overheerst bij de inwoners van de verschillende kernen: Zevenhuizen en Nieuwerkerk aan den IJssel: traditionele burgerij / nieuwe conservatieven. Kenmerken van de groep traditionele burgerij zijn: zekerheid, veiligheid, privacy, rust, vertrouwend, geborgen, nostalgie, hechting, duurzaam en degelijk. Het profiel van de nieuwe conservatieven lijkt daarop met die verstande dat zij behoorlijk wat te besteden hebben. Deze twee consumentengroepen gaan vooral doelgericht naar een winkelgebied. Daarbij zijn het binnen deze groep vooral vrouwen die de aankopen doen. Voor de winkelgebieden liggen kansen bij het bieden van service, lokale producten, een goede prijs – kwaliteitverhouding, midden tot midden/hoog marktsegment. Voor winkelcentrum Reigerhof en Het Oude Dorp geldt dat zij behoorlijk wat toevloeiing van buitenaf kennen. Het profiel van de mensen van buitenaf wijkt op basis van de informatie die wij hebben gekregen van de ondernemers af van de inwoners van de kern. Voor winkelcentrum Reigerhof wordt uitgegaan van een profiel dat wat meer vergelijkbaar is met dat van Moerkapelle. Voor Het Oude Dorp gaan we er van uit dat de Nieuwe Conservatieven de overhand hebben, waarbij kansen liggen bij kwaliteitsproducten, service, beleving en midden tot midden/hoge marktsegment. Moordrecht: gemaksgeoriënteerden. Kenmerken van deze groep zijn: spontaan, open, makkelijk, gewoon, vriendschap, plezier, prijsbewust, waar voor je geld, gemak, comfort, gezellig en genieten. Deze consumenten houden van winkelen, het liefst met de hele familie, waarbij er voor het hele gezin wat te beleven moet zijn. Zij combineren boodschappen doen en winkelen vaak met een bezoek aan horeca. Kansen liggen bij: aanbod voor de hele familie, bieden van beleving voor hele gezin (horeca, speelelementen), gezelligheid, ontmoeten, middenmarktsegment. Moerkapelle: moderne burgerij. De kenmerken van deze groep is een mix van de kenmerken van de gemaksgeoriënteerden en traditionele burgerij (zie uitwerkingen hier boven). INWONERSENQUETE Onder het inwonerspanel van de gemeente Zuidplas en bezoekers van de zes winkelgebieden in de vier woonkernen in Zuidplas zijn enquêtes gehouden over het koopgedrag, mening over het winkelaanbod en de winkelgebieden, zondagsopenstelling en online winkelen. Totaal zijn hebben ca. 1.200 respondenten de enquête ingevuld. Doordat de respondenten hun woonkern binnen Zuidplas hebben ingevuld is voor zowel Zuidplas als geheel als voor de vier kernen resultaten inzichtelijk gemaakt. In Bijlage 2 zijn in de factsheets per winkelgebieden de beoordeling van de winkelgebieden vanuit respondenten van de enquête weergegeven. In Bijlage 4 is een uitgebreidere uitwerking van de inwonersenquête te vinden. Onderstaand zijn kort de belangrijkste uitslagen opgesomd van de enquête. Inwoners van Zuidplas doen over het algemeen de meeste dagelijkse boodschappen in hun eigen dorp. Capelle aan den IJssel, Waddinxveen en Rotterdam Nesselande zijn de drie meest bezochte plekken buiten de gemeente Zuidplas voor dagelijkse boodschappen. Nabijheid speelt voor inwoners van Zuidplas een rol voor de keuze van dagelijks winkelgebied buiten de gemeente. Niet-dagelijkse aankopen worden het meeste in Nieuwerkerk aan den IJssel gedaan. Zo wordt Nieuwerkerk ook vaak bezocht uit Zevenhuizen en Moordrecht. Rotterdam Alexandrium wordt buiten de gemeente Zuidplas veruit het meest bezocht door inwoners van Zuidplas voor niet-dagelijkse aankopen. De grootste reden die inwoners geven voor winkelen buiten Zuidplas is het uitgebreidere aanbod dat daar te vinden is. Bijna driekwart van de inwoners geeft aan wel eens op zondag winkels te bezoeken. Inwoners van Moerkapelle bezoeken zondag het minste van de vier kernen winkels (43%). De meeste aankopen die op zondag worden gedaan zijn dagelijkse aankopen (71%) De braderie wordt het meest genoemd als evenement die inwoners graag vaker zien binnen Zuidplas. 43% van de inwoners geeft aan wel eens een markt in Zuidplas te bezoeken. Door gebrek aan een markt in Moerkapelle, bezoeken inwoners uit die kern weinig de markten. 98% van de respondenten winkelt wel eens online. 60% van hen geeft aan dat dit geen effect heeft op hun winkelbezoek aan detailhandel binnen Zuidplas. ZONDAGSOPENING WINKELS Het beleid binnen de gemeente Zuidplas laat een zondagsopening voor alle winkeliers toe. Winkeliers hebben binnen dit beleid zelf de keuze om open te gaan op zondag. We hebben winkeliers gevraagd naar hoe zij tegenover de zondagsopenstelling staan. Ondernemers uit de verschillende winkelgebieden blijken hier vrij eenduidig over. Voor wie open wil gaan is dit een prettige situatie. Ondernemers die niet op zondag open willen gaan hebben verschillende argumenten. Vaak zijn het kleine zelfstandigen die zelf in hun winkel staan, waardoor de zondag voor hun de enige echte vrije dag is. Opengaan zou daarnaast ook hogere loonkosten betekenen en men vraagt zich daarnaast af of de opbrengsten op zondag hoog genoeg zijn om die te dekken. Voor verschillende andere winkeliers geldt dat zij op zondag dicht zijn vanuit geloofsovertuiging. In de Reigerhof zijn steeds meer winkeliers die op zondag open gaan. Daar zijn beide supermarkten open wat al het nodige winkelend publiek trekt.

Rechtspraak bij dit artikel