In de gevallen dat minnelijke verwerving of onteigening niet mogelijk of wenselijk is, komt de gemeente in een faciliterend grondbeleid terecht. Van faciliterend grondbeleid is sprake, indien het initiatief tot exploiteren van (bouw) grond wordt overgelaten aan private partijen, zoals bouwbedrijven, projectontwikkelaars maar ook woningbouwcorporaties. Bij het voeren van faciliterend grondbeleid verandert de gemeentelijke rol van initiator in een voorwaardenscheppende en toezichthoudende rol.
Het kostenverhaal bij particuliere planontwikkeling vindt plaats binnen de kaders van de Grondexploitatiewet.
Tabel 2. Kostenverhaal bij actief vs faciliterend grondbeleid
Het voeren van faciliterend grondbeleid heeft vooral financiële voordelen, omdat geen risico’s worden genomen (marktontwikkelingen, renteverliezen en dergelijke).
De nadelen van faciliterende grondpolitiek zijn:
De gemeente heeft geen initiërende, maar (slechts) een voorwaardenscheppende rol;
Er zijn geen mogelijkheden tot het behalen van winst.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.3
Faciliterend grondbeleid
Onderdeel van Nota grondbeleid 2021-2024 “Grondbeleid in Transitie”