Om op een laagdrempelige manier ‘cultuur’ te beleven is het aanbod binnen cultureel erfgoed en de verbinding met de andere kunstdisciplines van groot belang. Cultureel erfgoed is alles wat de geschiedenis ons gebracht heeft, vanaf ons Romeins verleden tot nu. Materieel en immaterieel. Cultureel erfgoed kan een gebouw zijn dat al honderden jaren op zijn plek staat en zijn omgeving markeert. Of een landschap dat gevormd is door het gebruik voor landbouw, sierteelt of het inpolderen van water. Lokale gebruiken en tradities, die in de wijken van Alphen aan den Rijn en de dorpen van onze gemeente gewoongoed zijn geworden en verborgen verhalen diep onder de grond die aan de hand van archeologisch onderzoek zichtbaar worden. Cultureel erfgoed omvat alle tastbare en niet tastbare herinneringen aan het verleden en kan gezien worden als de gezamenlijke trots van de inwoners in onze gemeente.
Overal om ons heen
Het culturele erfgoed is overal om ons heen aanwezig. Soms heel tastbaar en soms wat minder prominent. De verschillende kernen binnen de gemeente hebben allemaal hun eigen geschiedenis en oorsprong en dat is blijvend herkenbaar aanwezig. De eigen identiteit is gerelateerd aan de opzet van het dorp of de stad, de relatie met het landschap en de groei die is doorgemaakt. Belangrijke gebeurtenissen hebben het straatbeeld getekend. Veel van de culturele gebouwen in de gemeente zijn gehuisvest in historische panden.
Panden met een verhaal, veelal gebouwd voor een ander doel. Het herbestemmen van deze objecten naar een openbare en culturele functie zorgt ervoor dat ze beleefbaar blijven bij een groot publiek. Naast objecten en gebouwen betreft cultureel erfgoed ook culturele tradities en immateriële zaken. Goed voorbeeld hiervan zijn onze lokale fanfares, die als belangrijke cultuurdragers bijdragen aan het doorgeven van onze culturele waarden.
Bescherming
Erfgoedwaarden verdienen het om beschermd te worden zodat toekomstige generaties deze ook kunnen beleven. Zo zijn er objecten met een monumentenstatus. Panden kunnen beschermd zijn als rijks- of gemeentelijk monument. Voor deze gebouwen geldt een instandhoudingsplicht en een verbod op sloop.
Hiermee houden we de monumentale waarden behouden voor de toekomst. Binnen de gemeente wordt hier een nieuwe categorie aan toegevoegd. Objecten, structuren en landschap met een cultuurhistorische waardevolle markering zijn inzichtelijk gemaakt op de cultuurhistorische waardenkaart. Via een bestemmingsplan wordt vastgelegd in hoeverre de waardevolle elementen behouden blijven.
Daarnaast wordt immaterieel erfgoed door een gemeentelijke regeling erkend en ondersteund20 https://www.alphenaandenrijn.nl/Inwoners_en_bedrijven/Erfgoed_en_monumenten/Immaterieel_erfgoed . Met deze waardering wordt de cultuurhistorie en de kennis van de geschiedenis meegenomen bij de groei van de stad. Als laatste benoemen wij ook de meer op educatie gerichte organisaties die wij ondersteunen zoals het Erfgoedcentrum (bibliotheek Rijn en Venen) en Archeon die elk op hun eigen wijze zorg dragen voor het levend houden van de verhalen over Alphen aan den Rijn en onze omgeving.
Erfgoedvisie
Om het culturele erfgoed van de gemeente te behouden voor toekomstige generaties is maatwerk nodig. Erfgoedbeleid is gericht op het waarderen en behouden van het aanwezige, waardoor het bijdraagt aan de ontwikkeling van de gemeente en haar inwoners. Erfgoedwaarden komen voort uit nieuwe ontwikkelingen die het tijdsbeeld markeren. Goed erfgoedbeleid zorgt voor ontwikkeling met kennis van de geschiedenis, zonder ontwikkeling tegen te houden. Het geeft de gemeente en de individuele kernen een gezicht en viert de lokale trots en gebruiken. Om in te zetten op goed erfgoedbeleid wordt een losstaande visie op Erfgoed ontwikkeld voor en met het erfgoedveld. De ontwikkeling van de visie op erfgoed is gestart in 2021.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.2
Cultureel erfgoed
Onderdeel van Kunst- en cultuurvisie gemeente Alphen aan den Rijn 2021-2030