Letteren is de kunst van het woord en omvat proza en poëzie vastgelegd in columns, essays, verhalenbundels, gedichten, voordrachten, blogs en boeken. In deze wereld van schrijvers, dichters en hun lezers, spelen de boekwinkel en Bibliotheek een belangrijke rol. Maar ook het theater en het muziekpodium.
Want Letteren en spoken word laten zich niet in een hokje vangen. Neem bijvoorbeeld songteksten: zijn dat geen Letteren op muziek?
Toneelstukken, theatercolleges, rappers en literaire voordrachten: allemaal verhalen, in verschillende vormen verteld. Een mooi voorbeeld was onlangs de wijze waarop Amanda Gorman de wereld toesprak tijdens de inauguratie van Joe Biden: daarmee stond spoken word prachtig in het spotlicht.
Op het gebied van educatie is de belangrijkste rol weggelegd voor de scholen, in nauwe samenwerking met de Bibliotheek. Niet alleen leren kinderen hier lezen en schrijven, ook zetten ze hier de belangrijke stappen op het gebied van genieten van een verhaal.
Voorgelezen worden, zelf lezen, je eerste opstel of gedicht schrijven: Allemaal belangrijk als het gaat om taalontwikkeling en story telling.
Zoals Het Pisa onderzoek heeft aangetoond (december 2019) neemt de lees- vaardigheid in Nederland steeds verder af en is inmiddels 24% van de 15-jarigen onvoldoende geletterd. Dit onderzoek geeft ook de relatie weer tussen het opleidingsniveau van de ouders en de prestaties van de leerlingen op dit gebied. Niet voor niets is binnen Preventie de Voorschoolse Educatie en Ouderparticipatie een aandachtspunt. Daarnaast is er educatie op het gebied van geletterdheid voor volwassenen en anderstaligen. Ook hierin speelt de Bibliotheek een belangrijke rol.
Binnen kunst en cultuur draagt de Bibliotheek zorg voor de uitvoering van de wettelijke kernfuncties zoals die omschreven zijn in de Wet stelsel openbare Bibliotheekvoorzieningen.
Dit zijn:
Ter beschikking stellen van kennis en informatie.
Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie
Bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur
Organiseren van ontmoeting en debat
Laten kennismaken met kunst en cultuur (inclusief andere dan talige kunst- en cultuuruitingen)
Het aanbod
Er zijn veel verschillende organisaties die zich met taal en het leren van taal bezig houden. Voor jong en oud is er aanbod. Als vrije tijdsbesteding, maar ook als voorwaarde om in te kunnen burgeren. Tomindebuurt, Parkvilla, de Volksuniversiteit, Sagenn, de Bibliotheken en diverse individuele aanbieders. Een groot aandeel van deze voorzieningen valt binnen het brede Sociaal Domein en is geen onderdeel van deze visie. Zoals gezegd, binnen kunst en cultuur valt wel de educatie op het gebied van leesvaardigheid en het beleven van leesplezier.
Educatie
De inwoners en organisaties die zich bezighouden met het bevorderen van lezen en schrijven zijn nog niet allemaal in beeld. Wel kennen wij naast de Bibliotheek ook een aantal andere prominente organisaties zoals AlphenTaal. Deze organisatie heeft tot doel schrijvers, dichters en singer-songwriters zo- veel mogelijk te ondersteunen en te stimuleren bij hun taalkundige activiteiten. Dat laatste is een mooie cross-over met muziek.
Actieve en passieve participatie
Het aanbod vanuit de bibliotheek bestaat uit het bieden van een collectie en activiteitenpalet, diverse activiteiten binnen het Taalhuis (informeel leren, lezen, rekenen, herkennen) en het bieden van een activiteitenpalet in de vestigingen om zo bij te dragen aan een Leven Lang Ontwikkelen. Ook wordt toegang geboden tot laagdrempelige kennis en informatie via spreekuren, bijeenkomsten en cursussen op gebied van werk, financiën en gezondheid. Dit laatste gebeurt in samenwerking met lokale maatschappelijke partners zoals Rijnvicus en het Gilde. Ook het verbinden van lokale en regionale organisaties die taalondersteuning bieden aan inwoners en het doorverwijzen daarnaar, behoort tot dit aanbod.
Er bestaan ook veel andere literaire initiatieven zoals particuliere leeskringen, kleine ruilboekenkasten op verschillende locaties die vooral door vrijwilligers worden bijgehouden en bijvoorbeeld het samenwerkingsverband tussen de Bibliotheek en Castellum B.V. in de vorm van ‘de Alphense toneel-leesclub’.
Wat meer op de jongeren/jong volwassenen gericht, zijn de literaire podcasts. Deze zijn in opkomst en erg in trek. Met name bij deze groep zien wij in toe- nemende mate interesse in literatuur buiten de gebaande paden, bijvoorbeeld op festivals, tijdens poëzieavonden of via interactieve apps.
Vooral voor jonge lezers lijkt steeds vaker te gelden dat de beleving van literatuur zich juist verplaatst naar dit soort interactieve plekken. Deze ontwikkeling biedt de hele sector kansen, maar leidt ook tot een sterke wens tot het op een andere manier monitoren van de behoeften van lezers en niet-lezers om ons beleid te blijven innoveren.
Wat gaan we doen?
Algemeen
Als het gaat om het lezen in je vrije tijd is het belangrijk om dit van jongs af aan te stimuleren. Het plezier in lezen en leesbevordering is een vanzelfsprekend speerpunt. Wij ondersteunen en faciliteren dit binnen de bestaande kunst- en cultuursubsidies. Op het gebied van taalontwikkeling met muziek (songteksten, rap) nemen organisaties als KHABBAZ, AlphenTaal en de Nieuwe Muziekschool het voortouw. Maar ook de Bibliotheek is hier al bij betrokken.
Bibliotheekvoorziening
Van belang is dat wij binnen de kaders van de Bibliotheekwet een passende, goed ontsloten fysieke en digitale Bibliotheekvoorziening behouden waar alle inwoners gebruik van kunnen maken. De basisvoorziening Bibliotheek moet daarvoor op orde zijn. Dit betekent onder andere dat de uitleenfunctie en het op orde hebben van een passende collectie geregeld zijn.
De drie pijlers uit het recente convenant dat met het ministerie is afgesloten, zullen centraal staan. Dit betekent dat de Bibliotheek zich richt op de op- dracht om leesplezier te bevorderen en laaggeletterdheid te voorkomen, een bijdrage levert aan digitale inclusie en digitaal burgerschap en zich inzet op een ‘leven lang leren’. Een goed ontsloten (digitale) Bibliotheek met een uitgebreide collectie ligt dus voor de hand. Binnen de subsidierelatie met de Bibliotheek maken we afspraken over het monitoren van de trends in de komende jaren, bijvoorbeeld van de digitale en fysieke boeken uitleen. De uitkomsten worden meegenomen in toekomstige afspraken over benodigde subsidies.
Wij zetten in op:
Plezier in lezen en juiste toeleiding naar kennis en informatie
Ontdekken, verbinden en ontmoeten
Mediawijsheid / 21ste eeuwse vaardigheden
Kruisbestuivingen met andere kunstdisciplines
Behoud van voldoende fysieke Bibliotheekvestigingen die met het aanbod aansluiten op de omgeving en vraag van de inwoners.
Goed niveau van digitale service en uitleenmogelijkheden.
Wettelijke kerntaken en de basisvoorziening blijven gewaarborgd. Hiervoor blijven de financiële middelen beschikbaar.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.4
Letteren: wetenschap, educatie en vermaak.
Onderdeel van Kunst- en cultuurvisie gemeente Alphen aan den Rijn 2021-2030