De kernfuncties van musea zijn beheren, conserveren, onderzoek doen en tentoonstellen. Daarmee spelen zij in op ontwikkelingen in de samenleving en zorgen voor het behouden van onze geschiedenis, kort of lang geleden. Materiële en immateriële zaken staan in dienst van educatie van jong en oud. Ze ontstaan vaak vanuit een particuliere collectie of initiatiefnemers, die werken willen tentoonstellen en hun kennis hierover willen overdragen ook na hun dood.
Het aanbod
In onze gemeente zijn een paar organisaties die zich vormen rond onze (landelijke) geschiedenis en oudheden. Zo zijn er actieve historische verenigingen in Aarlanderveen, Boskoop, Koudekerk, Hazerswoudedorp, Benthuizen, Zwammerdam en Alphen aan den Rijn. Het is hun missie om de belangstelling voor en de kennis van de geschiedenis van de gemeente Alphen aan den Rijn en haar bevolking te behouden en te vertellen. Zij dragen zorg voor het behouden van voorwerpen en zetten zich in voor onze monumenten. Zij worden ondersteund door vele sponsoren en particuliere ‘vrienden van’.
In Boskoop is het Boomkwekerijmuseum gevestigd. Dit museum stelt zich ten doel het zorgvuldig bewaren van het Cultureel Erfgoed van de Sierteeltregio Boskoop e.o. Dit behelst materieel erfgoed zoals de teelt, de gronden, de aan de boomkwekerij gerelateerde voorwerpen, de monumenten en het land- schap. Het behelst ook immaterieel erfgoed zoals de denkwijze, de tradities, de daaraan verbonden gebruiken, verhalen en gewoonten. De permanente expositie toont de ontwikkeling van de boomkwekerij vanaf de middeleeuwen tot nu. Eenmaal per jaar exposeert ook de Historische Vereniging Boskoop in het museum. Dit museum heeft raakvlakken met kunst en cultuur, maar ook met toerisme en economie. Naast de subsidie van kunst en cultuur wil de gemeente hier een grotere betrokkenheid genereren bij deze beleidsterreinen om het museum te versterken.
Archeon Novum heeft als overkoepelende organisatie verschillende musea, een restauratiewerf en horeca-activiteiten onder zich. De erkende musea zijn het Romeins Museum (2011) en Museumpark Archeon (2016). Daarnaast is op het terrein van het museumpark ook de Zwammerdam Restauratiewerf gevestigd. De museale collectie van het Romeins Museum bestaat vooral uit vond- sten uit Alphen aan den Rijn. Er wordt door middel van reconstructies, films en andere presentatie uitgelegd waar de vondsten toe dienden. De Schepen van Zwammerdam zijn samen een Rijkscollectie. De collectie van zes originele en geconserveerde schepen wordt ‘live’ gerestaureerd in de Restauratiewerf. In het park Archeon zijn ruim veertig reconstructies gemaakt van gebouwen die ooit zo in Nederland hebben gestaan. In de gebouwen ‘wonen’ de Archeon-tolken, die ook als gids worden ingezet op het park. Zij vertellen over de historie en demonstreren ambachten en het dagelijks leven passend bij de locatie. Bijzonder is onder meer de reconstructie in de Romeinse afdeling van een poortgebouw en een deel van de oudste Romeinse muur opgegraven in het Alphense Stadshart. Archeon heeft een grote educatieve functie en is een gerespecteerd partner in binnen- en buitenland. Het museum is lid van ver- schillende internationale archeologische organisaties en pleitbezorger voor het Unesco Limes project om de Neder-Germaanse Romeinse grens als internationaal Wereld erfgoed te erkennen. Archeon trekt landelijk veel bezoekers en leerlingen van vooral het basisonderwijs. Zij kunnen aan de slag met ver- schillende activiteiten als boogschieten, vilten, zwaardvechten, hunebedsteen trekken, vuur of een fibula (Romeinse sierspeld) maken.
Archeon is een belangrijke identiteitsdrager in Alphen, waarmee we vanuit cultuur en erfgoed de verbinding blijven zoeken. Archeon valt als grote publiekstrekker beleidsmatig onder Toerisme. Net als Avifauna die binnen cultuur- en natuureducatie aandacht schenkt aan bijvoorbeeld regionale soorten en de rol van recente exotische soorten.
In het coalitieakkoord is ook de ambitie opgenomen dat Alphen aan den Rijn een Nationaal Romeins Scheepvaartmuseum realiseert. Dit valt niet binnen de kaders van deze visie maar is onderdeel van een separaat traject.
Wat gaan we doen?
Wij zetten binnen kunst en cultuur niet actief in op deze discipline en het ontwikkelen van nieuwe musea. Als er initiatieven vanuit de samenleving komen, denken wij mee over de mogelijkheden en kaders. Een koers binnen de nog op te stellen erfgoedvisie en meer verbinding met de Historische Verenigingen uit onze gemeente zou deze discipline wellicht meer innovatieve mogelijkheden brengen.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.5
Musea
Onderdeel van Kunst- en cultuurvisie gemeente Alphen aan den Rijn 2021-2030