Tabel 1: Ontwikkeling winkelaanbod in gemeente Hoeksche Waard 2017-2020 in aantal winkels en omvang in m² wvo
2017
2020
Verschil %
Sector
Winkelgroep
Aantal
Omvang
Aantal
Omvang
Aantal
Omvang
Boodschappen
Dagelijks
132
31.546
124
31.529
-6,1
-0,1
Recreatief
Mode & Luxe
119
29.307
104
27.741
-12,6
-5,3
Vrije Tijd
28
5.160
25
5.380
-10,7
+4,3
Doelgericht
In/Om Huis
119
79.153
112
66.265
-5,9
-16,3
-
Detailhandel Overig
17
2.406
18
2.597
+5,9
+7,9
Totaal
415
147.572
383
133.512
-7,7
-9,5
Tabel 2: Ontwikkeling winkelaanbod in winkelgebieden (Locatus) gemeente Hoeksche Waard 2017-2020 in aantal winkels en omvang in m² wvo
2017
2020
Verschil abs.
Winkelgebied
Aantal
Omvang
Aantal
Omvang
Aantal
Omvang
Beijerse Hof
8
2.235
8
2.145
0
-90
Centrum Heinenoord
6
2.649
7
2.897
1
248
Centrum Klaaswaal
8
1.548
6
1.761
-2
213
Centrum Mijnsheerenland
6
1.231
5
1.125
-1
-106
Centrum Nieuw Beijerland
5
795
5
1.015
0
220
Centrum Numansdorp
41
6.861
39
7.038
-2
177
Centrum Oud Beijerland
132
24.101
117
21.630
-15
-2.471
Centrum Puttershoek
23
6.571
23
5.171
0
-1.400
Centrum s Gravendeel
21
10.375
23
11.387
2
1.012
Centrum Strijen
39
7.328
37
7.083
-2
-245
Centrum Zuid Beijerland
12
4.550
8
4.380
-4
-170
Koninginneplein
5
1.786
3
1.755
-2
-31
Woonboulevard De Bosschen
6
8.196
9
9.424
3
1.228
Totaal
312
78.226
290
76.811
-22
-1.415
Winkelaanbod
Tabel 1 geeft inzicht in de winkelsectoren 2017 (voorgaande visie) en de actualiteit. Over de hele linie krimpt het winkelaanbod aanzienlijk in aantal zaken als totale omvang. Dit geldt met name voor de recreatieve branches. In de boodschappensector kromp het aantal zaken en bleef de omvang vrijwel constant. Tabel 2 geeft de ontwikkeling weer van het aantal voorzieningen in de centra. Ook hieruit blijkt hetzelfde beeld van krimp. In de centra neemt het aantal horecazaken en dienstverleners wel toe en nam de leegstand af (niet in tabel opgenomen). Naast winkels vormen ook warenmarkten en standplaatsen een relevant onderdeel van de structuur, met name in de kleinste kernen. Markten kunnen bijdragen aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de dorpen en moeten zoveel mogelijk aanvullend zijn op de winkels. Zie ook par. 3.6 van voorliggende visie. Hoeksche Waard kent een aantal weekmarkten in verschillende dorpen. De samenstelling en het perspectief is doorgaans wisselend.
Demografie
Uit de actuele bevolkingsprognoses blijkt dat richting 2030 het aantal inwoners nog zal groeien met ca. 2%.5Momenteel telt de Hoeksche Waard ca. 87.670 inwoners. De verwachting is dat dit aantal met ca. 2% zal groeien naar ca. 89.400 in 2030. Bron: PBL-CBS Bevolkingsprognose 2019. De woningbouw-programmering wordt jaarlijks geactualiseerd en aan de provincie voor instemming voorgelegd. In de versie 2020 (vaststelling college december 2020), waar de provincie begin april 2021 mee heeft ingestemd, is rekening gehouden met de verruiming (892 woningen). De woningbouwopgave bedraagt 3.210 woningen (incl. extra woningbouwopgave) tot 2030. Voor 2030 streeft gemeente naar een woonvoorraad tussen de 40.725 en 41.715 woningen. Er is op basis van de huidige prognoses in de toekomst iets meer consumentendraagvlak voor (dagelijkse) voorzieningen, mede afhankelijk van waar de woningen komen.
Actuele planinitiatieven en plancapaciteit
De gemeente besteedt de komende 4 jaar 1,2 miljoen aan winkelcentra. O.a. aan het compact maken van de zes grotere winkelgebieden in ’s-Gravendeel, Zuid-Beijerland, Strijen, Oud-Beijerland, Numansdorp en Puttershoek. Verder is het volgende noemenswaardig:
Konijnendijk Mode: breidt het modecentrum mogelijk uit met 1.500 m². Naast winkelruimte is er ruimte voorzien voor horeca, kantoren en een extra parkeerterrein.
Verder is er voor zover bij BRO bekend geen relevante plancapaciteit.
Ontwikkelingen van supermarkten
Per saldo is er tussen 2017 en 2020 één supermarkt minder maar nam het totale metrage iets toe. Noemenswaardige ontwikkelingen van de afgelopen jaren zijn:
Transformatie Agrimarkt naar Lidl in Oud-Beijerland. De gevestigde Lidl-supermarkt is gesloten.
Verplaatsing en vernieuwing Aldi Oud-Beijerland.
Verder is een aantal supermarkten qua winkelvloer opgeschaald.
Koopstromen
De koopkrachtbinding is het percentage in hoeverre inwoners van een gemeente gebonden zijn aan het winkelaanbod in de eigen gemeente.
We zien tussen 2016 en 2018 zowel voor de dagelijkse artikelen (boodschappen) als de niet-dagelijkse artikelen (recreatief en doelgericht) een daling van de koopkracht-binding6Koopstromen Onderzoek Randstad editie 2016 en 2018.. Dit is een indicatie dat er verhoudingsgewijs minder wordt uitgegeven in de centra.
Wel is de binding in Numansdorp voor de boodschappen gestegen.
Centrum Oud-Beijerland kent de grootste krimp van het niet-dagelijkse (recreatieve) winkelaanbod.
Woonboulevard de Bosschen zag een groei van de binding.
Economisch functioneren
Door voorgaande vraag- en aanbodgegevens modelmatig met elkaar te verrekenen, wordt het economisch functioneren van de centra bepaald (zie figuur 4)7In de voorgaande visie zijn hiervoor de koopstroomgegevens uit 2016 gebruikt. In voorliggende visie zijn de koopstromen uit 2018 gebruikt voor de actuele situatie (2020), evenals de nieuwste omzetkengetallen (2019). voor de dagelijkse sector (boodschappen en de niet-dagelijkse sector (recreatief en doelgericht).
Dagelijks: de centra functioneren ongeveer rond het landelijk gemiddelde. Centrum Puttershoek functioneert erboven, centrum Oud-Beijerland daaronder.
Niet-dagelijks: de centra functioneren globaal rond het gemiddelde. Waarbij de nuance is dat de sector niet-dagelijks lastiger te ramen is dan de dagelijkse sector. De uitkomsten zijn dan ook indicatief (zie volgend kader).
De Detailhandelsraad heeft vooraf gevraagd om een marktbenadering per kern om plannen te toetsen. Deze globale berekeningen zijn hiervoor echter veelal niet geschikt. Het betreft een momentopname en ook zorgt de coronacrisis voor onzekerheid. Voorliggende visie biedt echter wel voldoende handvatten om een plan te toetsen. Er zijn regels opgesteld per type detailhandel en type winkelgebied. Daarnaast vergen planinitia-tieven in kleinere kernen veelal een maatwerkafweging. Indien relevant kan alsnog een marktberekening worden gevraagd.
Figuur 4:Economisch functioneren van de voornaamste winkelgebieden in de Hoeksche Waard en landelijk gemiddeld (stippellijn)
Kwaliteit boven kwantiteit
Voorgaande modelmatige berekening is gebaseerd op meerdere aannames. De uitkomsten moeten als indicatie worden gezien. Zeker bij kleine kernen zijn de koopstromen bijvoorbeeld gevoelig voor uitschieters. Daarnaast kunnen de uitkomsten een vertekend beeld geven. De sector niet-dagelijks functioneert in de Hoeksche Waard gemiddeld boven het landelijk gemiddeld. Een verklaring hiervoor kan echter het verdwijnen van winkels zijn, waardoor in theorie, de besteding over een kleiner aantal winkelmeters wordt verdeeld en dus per saldo hoger uitkomt.