Het percentage laagtaalvaardige cliënten dat een beroep doet op allerlei gemeentelijke diensten/het UWV in de regio Midden Holland is hoog. Laaggeletterdheid is daarom niet alleen een indicator voor de afhankelijkheid van gemeentelijke regelingen, maar tevens een belangrijke voorspeller van maatschappelijk succes op verschillende levensdomeinen (onderwijs, arbeidsmarkt, gezondheid etc.). Vandaar dat de focus binnen deze actielijn er op gericht is om laaggeletterdheid centraal te stellen binnen het Sociaal Domein en deze te verbinden met gezondheid. Een samenhangende aanpak van laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein zal bijdragen aan arbeidsontwikkeling en participatie, financiële zelfredzaamheid, gezondheid, kansengelijkheid en zelfredzaamheid. Hoe hoger de geletterdheid, des te groter de kans op maatschappelijk succes.
Doelen
Centrumgemeente Gouda en de regiogemeenten hebben een voorbeeldfunctie in de communicatie met laaggeletterden.
Het realiseren van een effectieve en samenhangende aanpak laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein.
Het bevorderen van de basisvaardigheden bij cliënten die beperkt basisvaardig zijn en die afhankelijk zijn of een beroep doen op gemeentelijke voorzieningen binnen het Sociaal Domein.
Het bevorderen van 'gezondheidsvaardige zorgorganisaties' binnen de regio. Gezondheidsvaardige zorgorganisaties maken het mensen gemakkelijk hun weg te vinden binnen de organisatie of het zorgstelsel, gezondheidsinformatie te begrijpen en toe te passen en optimaal gebruik te maken van de ondersteuning en zorg (Brach et al., 2012). In een Gezondheidsvaardige organisatie is de communicatie aangepast op het niveau van de laaggeletterde zorgcliënt, zijn verzorgenden, is zorgpersoneel getraind in het signaleren en herkennen van laaggeletterdheid, zijn huisartsen goed in staat om laaggeletterden te coachen bij therapietrouw en zijn apothekers getraind om laaggeletterden beter te begeleiden in hun medicijngebruik. Verder wordt cliënten met beperkte gezondheidsvaardigheden geleerd om adviezen van huisartsen en/of recepten en bijsluiters beter te begrijpen en om te gaan met digitalisering in de zorg.
Partners
Sociaal Domein, Ferm werk, Promen, UWV, Zorgpartners Midden Holland, Huisartsenkring Rijnland/Midden Holland, Groene Hart Ziekenhuis en Mediis
Aanpak
De aanpak is gericht op het ontwikkelen en het implementeren van een geïntegreerde aanpak laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein waarbij een verbinding wordt gemaakt met gezondheid. De verbinding tussen het Sociaal Domein en gezondheid moet leiden tot het creëren van 'gezondheidsvaardige organisaties'. De aanpak binnen het Sociaal Domein bestaat uit de volgende maatregelen:
Ontwikkelen en implementeren van een samenhangende aanpak van laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein. Daartoe zullen de ambtenaren de training “KLASSE! De impact van laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein” van CINOP volgen. Zo zijn ambtenaren voldoende toegerust om het implementatieproces adequaat te begeleiden.
De processen van herkennen, signaleren, doorverwijzen naar Taalhuis/Bibliotheek en het screenen van mensen op laaggeletterdheid, zijn structureel verankerd in bestaande werkprocessen en in de formele taakstelling.
Verbinding maken tussen (de aanpak van laaggeletterdheid binnen) het Sociaal Domein en gezondheid. Hierdoor worden zorgorganisaties gestimuleerd om beleid/actieplannen te ontwikkelen gericht op de aanpak van laaggeletterdheid of het bevorderen van de gezondheidsvaardigheid van hun organisaties. Gemeenten stimuleren dit door de samenwerking op te zoeken met zorgpartners (waaronder VGZ, de preferente zorgverzekeraar in de regio) in de regio en te sturen:
op de koppeling beleid Sociaal Domein en beleid gezondheidsachterstanden;
door gezondheid te betrekken bij de aanpak van armoede, schulden, eenzaamheid en laaggeletterdheid;
via opdrachtgeverschap;
op waar GIDS-gelden aan besteed worden;
op welke doelen of thema’s centraal staan in de lokale preventieakkoorden (bijv. laaggeletterdheid valt onder het thema Inclusie binnen het Lokaal Preventie-akkoord Gouda). Daarnaast is er in een Lokaal Preventie-akkoord ook ruimte om in te zetten op achterliggende problematiek bij gezondheid zoals schulden, armoede, laaggeletterdheid en eenzaamheid.
Gemeenten bepalen bij voorkeur gezamenlijk op welke wijze sturing wordt gegeven aan het stimuleren van gezondheidsvaardige organisaties of de aanpak van laaggeletterdheid in de zorg.
** d) .** Om de communicatie binnen het sociaal domein af te stemmen op het niveau van laaggeletterden (niveau B1) zal er een analyse worden gemaakt van de communicatiemiddelen van de gemeente en een veranderplan worden opgesteld en geïmplementeerd
Resultaat Sociaal Domein
Er is een effectieve en samenhangende aanpak laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein. Dit houdt het volgende in:
Voorbeeldfunctie: de gemeentelijke communicatie is aangepast op het niveau van de laaggeletterde burger (niveau B1). Dit wordt onderdeel van het gemeentelijke communicatieplan. Folders, brochures of websites zijn goed leesbaar voor iedereen en behalen het Keurmerk Gewone Taal van Stichting Makkelijk Lezen. Baliemedewerkers en ambtenaren zijn getraind in communiceren op niveau B1.
Processen van signaleren, testen en doorverwijzen naar formeel en non-formeel aanbod moeten structureel verankerd zijn in de werkprocessen binnen het Sociaal Domein. Om te bepalen of een cliënt getest dient te worden op beperkte basisvaardigheid wordt allereerst uitgegaan van diens opleidingsniveau (Mbo1 of lager).
Medewerkers zijn toegerust om laaggeletterdheid te herkennen en maken gebruik van kennis en bewezen methodieken om de doelgroep NT1 te bereiken. Ook zijn ze bekend met de mogelijkheden die het netwerk biedt om doorgaande ontwikkelingslijnen op het gebied van basisvaardigheden van de doelgroep te bewaken en te bevorderen.
Bij cliënten die een uitkering ontvangen en/of begeleid worden naar een vorm van (arbeids-)participatie, is het niveau van basisvaardigheden gecheckt en in beeld.
Beperkte basisvaardigheden is op-/meegenomen in re-integratie-, scholings-, werkgelegenheids-, schuldsanerings- en participatietrajecten.
Jaarlijks hebben 150 cliënten met beperkte vaardigheden via Sociaal Domein een scholing basisvaardigheden gevolgd.
Resultaat op het gebied van Gezondheidszorg
Er is een lokale en/of regionale aanpak van laaggeletterdheid in relatie tot gezondheidsvaardigheden waarbij:
30% Van de huisartsenpraktijken in 2024 een beleids-/actieplan Gezondheidsvaardigheden heeft ontwikkeld en geïmplementeerd.
Zorgpartner Midden Holland en het Groene Hart Ziekenhuis (bij voorkeur) een beleids-/actieplan gezondheidsvaardigheden hebben ontwikkeld en uitgevoerd.
Wat gaan we doen
Regionaal
Op regionaal niveau hebben gemeenten de volgende taken:
Gemeenten maken gezamenlijk een afspraak met CINOP over het volgen van de training KLASSE! De impact van laaggeletterdheid binnen het sociaal domein. Met deze trainingen zijn de ambtenaren voldoende toegerust om de aanpak laaggeletterdheid integraal te verankeren binnen het brede Sociaal Domein. ,
Gemeenten stemmen de lokale aanpakken van laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein met elkaar af in het WEB-overleg en bepalen (bij voorkeur) gezamenlijk op welke wijze sturing wordt gegeven aan de bevordering van Gezondheidsvaardige organisaties.
Informeren en betrekken van VGZ, de preferente zorgverzekeraar in de regio, bij de zorgaanpak.
Uitvoeren van een regionaal onderzoek naar de ¨Gezondheidsvaardigheid van zorgorganisaties en hun behoeften op dit gebied¨ binnen de regio uitvoeren.
Aan de hand van de onderzoeksresultaten gesprekken voeren met zorgorganisaties in de regio over samenwerking en het ontwikkelen van een regionaal plan Gezondheidsvaardige zorgorganisaties Midden Holland'. Bepalen welke overige partners willen deelnemen aan het plan, te denken valt aan bijvoorbeeld Pharos, Alliantie Gezondheidsvaardigheden, Reos (ROS-netwerk), LHV Toolkit etc.
Uitvoeren van een concept regionaal plan Gezondheidsvaardige Zorgorganisaties.
Tussen- en eindevaluaties uitvoeren en eindverslagen opleveren aan projectleider, gemeenten, zorginstellingen en OCW.
Borging van resultaten
Lokaal
Iedere gemeente is verantwoordelijk voor de regie op de lokale aanpak van laaggeletterdheid voor haar eigen inwoners én voor de lokale uitvoering van dit plan als het de actielijn Sociaal Domein betreft. Iedere gemeente vult hiervoor zijn regierol zelf in.
De gemeenten bepalen deels zelf de scope van de aanpak laaggeletterdheid binnen het Sociaal Domein.
Gemeenten maken een analyse van de communicatiemiddelen op het gebruik van ¨Gewone Taal¨.
Gemeenten verkrijgen commitment bij de leiding voor de invoering van een samenhangende aanpak gericht op laaggeletterdheid waarbij werkprocedures gericht op het opsporen en testen van cliënten (NT1-ers) op laaggeletterdheid en het doorverwijzen van NT1-ers naar het Taalhuis/De Bibliotheken verankerd zijn in de reguliere werkwijze. De doelstellingen van de gewenste verandering zijn SMART geformuleerd
Er wordt een projectorganisatie ingesteld. De projectorganisatie maakt een analyse van de huidige werkprocessen binnen het Sociaal Domein.
Procesontwerp. Gemeenten bepalen de gewenste verandering en ontwerpen een nieuw proces. Daarbij wordt rekening gehouden met de randvoorwaarden (beschikbaarheid van financiële middelen, tijd, personele capaciteit, materialen etc..)
Gemeenten maken een implementatiestrategie gericht op het vergroten van de bekendheid van de gewenste verandering, de bevordering van de acceptatie van de verandering, de invoering en monitoring van de verandering en op de borging van het gebruik van de verandering.
Gemeenten dragen zorg voor de implementatie van de gewenste verandering. Daarbij zorgen de gemeenten gezamenlijk dat de ambtenaar voldoende toegerust is door het volgen van de Training KLASSE! De impact van laaggeletterdheid binnen het sociaal domein. Daarnaast organiseert elke gemeente afzonderlijk een werksessie voor het realiseren van een samenhangende aanpak binnen het Sociaal Domein.
Gemeenten monitoren de voortgang van de implementatie, evalueren deze, stellen deze indien nodig bij en koppelen de resultaten van hun veranderproces terug aan de contactgemeente Gouda via tussen- en eindrapportages.
Gemeenten borgen de resultaten van de verandering en nemen daartoe gepaste maatregelen.
De projectleider schrijft een eindrapportage aan de hand van de deel- en eindrapportages op lokaal niveau en legt verantwoording af aan het bestuur van de contactgemeente Gouda, de regiogemeenten en OCW.
Hoofdstuk 5.
Artikel 5.6
Actielijn Sociaal Domein
Onderdeel van Regioplan Bevordering Basisvaardigheden regio Midden Holland “Een (basis)vaardige regio” 2020-2024