De Alcoholwet heeft zowel een gezondheids- als een openbare orde en veiligheidsperspectief. Het doel van de gemeente is om door middel van naleving van de wet bij te dragen aan het voorkomen van gezondheidsschade en verstoringen van de openbare orde. Sinds 1 januari 2013 is de gemeente verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de wet en heeft daarmee een belangrijk instrument in handen. Onderzoek laat zien dat handhaving noodzakelijk is om het gewenste effect te bereiken van maatregelen zoals de leeftijdsgrens voor alcohol en het verbod op doorschenken (Babor e.a., 2010).
Handhavingsprioriteiten
De focus van het toezicht ligt op de leeftijdsgrens, het voorkomen van wederverstrekking en het beheersen van de beschikbaarheid. Het betreft de volgende bepalingen:
Leeftijdsgrens 18 jaar
Artikel 20, lid 1 Alcoholwet. Oftewel het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Eveneens wordt begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van 18 jaar of ouder, welke kennelijk bestemd is voor een persoon van wie de leeftijd niet is vastgesteld.
Artikel 45 Alcoholwet. Het verbod op het aanwezig hebben van alcohol onder de 18 jaar op voor publiek toegankelijke plaatsen.
Artikel 45a, lid 1 Alcoholwet. Het verbod voor volwassenen om op publiek toegankelijke plaatsen anders dan bedrijfsmatig alcohol te verstrekken aan een persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, ook bekend als wederverstrekking.
Beheersen beschikbaarheid/voorkomen blurring (mengvormen van detailhandel en horeca)
Art. 25 lid 1 van de Alcoholwet. Verbod op het aanwezig hebben van alcoholhoudende drank in een voor het publiek (niet) toegankelijke ruimte, niet zijnde een slijtersbedrijf, horecabedrijf of een ruimte waarin rechtmatig alcohol aan particulieren wordt verstrekt voor gebruik elders dan ter plaatse.
Art. 25 lid 2 van de Alcoholwet. Verbod op het toelaten dat alcoholhoudende drank wordt genuttigd in een voor het publiek toegankelijke ruimte, niet zijnde een horecabedrijf of het laten proeven in een slijtersbedrijf op verzoek van een klant.
Controles
Risicogestuurd toezicht
De toezichtcapaciteit van de gemeente wordt zo efficiënt mogelijk ingezet. Risicogestuurd toezicht vormt daarbij het uitgangspunt. Op basis van een jaarlijkse risicoanalyse wordt voor elk verkooppunt van alcoholhoudende drank een risicoscore bepaald. Deze score is gebaseerd op het type bedrijf, risico’s voor de omgeving, meldingen, naleving en gedrag van de ondernemer. Bedrijven met nagenoeg geen risico worden minder gecontroleerd. Bedrijven met een hogere risicoscore worden vaker gecontroleerd.
Toezichtcapaciteit
Op basis van ervaring en de eerder uitgevoerde risicoanalyse is vastgesteld dat er jaarlijks circa 60 reguliere controles en 20 – 30 controles op evenementen en ad-hoc zaken worden uitgevoerd. Voor het uitvoeren van deze controles en de werkzaamheden daaromheen is 300 uur beschikbaar. De benodigde toezichtcapaciteit wordt verdeeld over meerdere toezichthouders. De toezichtcapaciteit wordt door onze eigen toezichthouders in samenwerking met externe toezichthouders/specialisten georganiseerd. Ad hoc zaken behelzen onder meer controles bij voor publiek toegankelijke ruimten zonder alcoholvergunning (waar geen alcohol aanwezig mag zijn) en in de openbare ruimte (bekende locaties waar jeugd elkaar ontmoet) en bij de zogenaamde keten (privé terrein).
Basiscontrole
Voordat de leeftijdsgrens inspecties worden uitgevoerd is het zaak de vergunningen van in ieder geval de hotspots (locaties met permanent een beperkt risico) actueel te hebben. Met een basiscontrole wordt jaarlijks vastgesteld of de vergunning nog op orde is en of de leidinggevende aanwezig is. Basiscontroles worden uitgevoerd in uniform.
Controle op leeftijdsgrens
Leeftijdsgrenscontrole (controleren naleving leeftijdsgrens verkoper): hotspots met een hoog risico worden minimaal twee keer per jaar de gecontroleerd. Er wordt gestreefd naar een controlefrequentie van vier keer per jaar. De verkooppunten met een gemiddeld, laag of geen risico zullen relatief minder vaak gecontroleerd worden. De controles worden uitgevoerd op momenten dat er naar verwachting veel jongeren aanwezig zijn. Deze momenten zijn bekend op basis van eerdere controles of naar aanleiding van meldingen of klachten.
Voor de controles op de leeftijdsgrens zet de gemeente de testkopermethode in. Bij de testkopermethode worden jongeren (minderjarig of meerderjarig) die niet onmiskenbaar 18 jaar of ouder zijn, ingezet om te constateren of de leeftijd goed wordt vastgesteld en of hen alcohol wordt verstrekt. De toezichthouder van de gemeente neemt de testkoper(s) mee en laat deze een aankooppoging doen. De toezichthouder observeert de aankooppoging en wanneer hij of zij constateert dat de leeftijd niet op de juiste manier wordt vastgesteld, treedt de gemeente handhavend op volgens de sanctiestrategie. De werkwijze van de gemeente wordt vastgelegd in het Protocol testkopers Neder-Betuwe, gebaseerd op het landelijke testkoper protocol (Bureau Objectief, 2021).
Overige aandachtspunten tijdens controles
Tijdens alle bovengenoemde controles wordt tevens gelet op de naleving van andere relevante bepalingen, zoals het aanwezig hebben van alcoholhoudende drank door minderjarigen, wederverstrekking en doorschenken bij dronkenschap. Bij de constatering van een overtreding wordt opgetreden.
Informeren leidinggevende
De leidinggevende of ondernemer wordt altijd geinformeerd over de afloop van de controle, ook als het resultaat positief is. Wanneer de toezichthouder een overtreding heeft geconstateerd, meldt hij dit in beginsel direct aan de aanwezige leidinggevende en/of ondernemer. Doel hiervan is de overtreding, zo mogelijk, op dat moment te beëindigen en om discussie achteraf over de overtreding te voorkomen. Daarnaast vergroot het gericht en direct aanspreken de kans op toekomstige verbetering van de naleving. Indien het melden van de overtreding op dat moment niet mogelijk is, wordt dit op een later moment gedaan. De ondernemer kan dan ook zijn of haar zienswijze geven.
Sanctiestrategie
Elke overtreding dient in beginsel te leiden tot handhavend optreden. Voor de opbouw van de sanctiestrategie is zowel het gezondheidsperspectief als het openbare orde en veiligheidsperspectief van de Alcoholwet leidend. Op basis hiervan zijn de bepalingen uit de Alcoholwet ingedeeld in drie risico-categorieën (A, B en C), waarbij de overtredingen van bepalingen in een hogere categorie zwaarder bestraft worden. Voor overtredingen in categorie A geldt een mild handhavingsregime waarbij in ieder geval eerst een waarschuwing wordt gegeven. Voor overtredingen in categorie B geldt een normaal handhavingsregime waarbij in principe eerst een waarschuwing wordt gegeven. Voor overtredingen in categorie C geldt een streng handhavingsregime waarbij direct sanctionerend wordt opgetreden. Kortom, op overtredingen die direct van invloed zijn op de gezondheid of de openbare orde (zoals de leeftijdsgrens en dronkenschap) wordt zwaarder ingezet dan administratieve overtredingen. Na het opleggen van een sanctie volgt op korte termijn een herinspectie.
De burgemeester is bevoegd om in bijzondere situaties en wanneer de aard en omstandigheden dit vereisen gemotiveerd af te wijken van het stappenplan (4:84 Awb).
In voorgaande Preventie- en handhavingsplannen was een stappenplan opgenomen voor de handhaving met de daarbij behorende sanctiestrategie per overtreding. Voor het vastleggen van beleid omtrent handhaving is volgens de Alcoholwet de burgemeester het bevoegd gezag. Omdat de burgemeester in 2022 een nieuw horecabeleid vaststelt, wordt daar het stappenplan met daaraan gekoppelde sanctiestrategie vastgelegd.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.2
Toezicht en handhaving
Onderdeel van Preventie- en handhavingsplan Alcohol Neder-Betuwe 2022 t/m 2024