Door de wijziging van de Wgs per 1 januari 2021 werd vroegsignalering een publiek wettelijke taak en moeten gemeenten opvolging geven aan meldingen van betalingsachterstanden op het gebied van de vaste lasten. Schuldeisers op het gebied van de vaste lasten (woningcorporaties, verhuurders, energie- en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars) zijn voortaan verplicht om betalingsachterstanden in een vroegtijdig stadium uit te wisselen met gemeenten . Om het doel te bereiken, zijn afspraken gemaakt met convenantpartners die de primaire vaste lasten in rekening brengen. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Landelijk Convenant Vroegsignalering. Voor vroegsignalering is een goede samenwerking met signaalpartners van groot belang.
Hierdoor kunnen gemeenten snel in contact komen met inwoners met betalingsachterstanden en passende ondersteuning aanbieden. Er wordt outreachend hulp geboden.
Vroegsignalering is in die zin preventie dat er weliswaar al sprake is van betalingsachterstanden, maar (problematische) schulden worden voorkomen.
De gemeente Baarle-Nassau heeft ervoor gekozen vroegsignalering te beleggen bij het Vroeg Eropaf team. Het team bestaat uit medewerkers uit het Dorpsteam met financiële kennis en met een maatschappelijk werk achtergrond. Dit om het project breed te dragen. Een klein team is kwetsbaar en het breed dragen van dit project zorgt voor een goede borging in de gemeente. 14De uitwisseling van gegevens vindt plaats conform de regels omtrent privacy (Avg). Daarnaast is de integrale benadering voor dit project heel belangrijk. Immers, in veel situaties zijn er meer problemen aanwezig dan alleen de financiële problemen.
Waarom vroegsignalering?
Investeren in vroegsignalering loont. Wanneer schuldproblemen eerder worden gesignaleerd en aangepakt, biedt dat voor alle betrokkenen een positief resultaat. In de eerste plaats voor de inwoner met schulden, die hierdoor perspectief heeft op een stabiele financiële situatie. Zoals eerder al aangegeven, geeft dit ruimte voor andere zaken als werk en/of opvoeding van de kinderen. De crediteur heeft het voordeel dat achterstanden minder hoog oplopen en eerder tot een oplossing komen. Voor de gemeente is belangrijk dat inwoners eerder aankomen bij de schuldhulpverlening, met een (problematische) schuld die minder complex is en effectiever aangepakt kan worden. Op de lange termijn betekent dit minder kosten voor intensieve hulp bij schulden en voor andere hulpverlening. Zo zullen ook zorgkosten naar verwachting dalen.
Eisen aan vroegsignalering
Vroegsignalering omvat idealiter de volgende elementen:
Een tijdig signaal van een betalingsachterstand van verschillende crediteuren15Deze signalen voeren de vaste lasten partners maandelijks in het systeem RIS Matching van Inforing. Gangbaar is dat melding plaats vindt van betalingsachterstanden van de vaste lasten tussen 30 – 100 dagen. (Jongeren hebben vaak nog geen ‘eigen voordeur’, maar hebben wel een zorgverzekering. Hierdoor is de zorgverzekeringsschuld vaak het enige signaal dat de gemeente ontvangt. Om die reden wordt bij jongeren al bij 1 signaal actie genomen);
Het Vroeg Eropaf Team beoordeelt de binnengekomen meldingen, kijkt of er een match is (meerdere meldingen op een adres) en besluit of contact met de inwoner gewenst is;
Zo ja, dan snel contact maken (via brief, sms, telefoon of huisbezoek) en, indien nodig, het goede gesprek voeren met inwoners met (beginnende) betaalachterstanden;
Het voorkomen van ernstige sancties, oplopende incassokosten, boetes en afsluitingen dan wel ontruimingen;
Het opstellen van een budgetplan en een voorzieningencheck, zijn inkomsten en uitgaven in balans, zijn alle toeslagen waar iemand recht op heeft aangevraagd, beter gezegd een korte interventie;
Een stevige basis leggen voor regelmatige betalingen van vaste lasten;
Inzet van de best passende dienstverlening. Bijvoorbeeld, indien er sprake is van een bijstandsuitkering dan kan de regelmatige betaling, indien daar ruimte voor is, rechtstreeks aan de crediteur worden gedaan (zogeheten derden betalingen);
Investeren in administratieve vaardigheden;
Het inventariseren van oorzaken. Versterken van competenties om herhaling te voorkomen;
Een integraal plan van aanpak en het betrekken van andere partijen als flankerende hulp bijvoorbeeld van vrijwilligers, PLANgroep of Dorpsteam nodig is.
Uiteindelijk beogen we een duurzame (financiële) zelfredzaamheid van de betreffende huishoudens te realiseren.
Hoofdstuk 5
Artikel 5.2.2
Vroegsignalering
Onderdeel van Beleidsplan Schuldhulpverlening gemeente Baarle-Nassau 2022-2025