Op verschillende gebieden in onze samenleving zie je dat voornamelijk wordt ingezet op schaalvergroting. Dit veelal vanuit een oogpunt van efficiëntie en kostenbesparing. Vooral bij de grootste ruimtevragers in het landelijk gebied, de agrarische en nieuw-agrarische bedrijven, lijkt schaalvergroting het devies. De omvang van deze activiteiten vormt echter steeds vaker een knelpunt in relatie met de omgeving. Dit komt omdat het maatschappelijk krachtenveld is gericht op behoud van de kwaliteiten van het landelijk gebied. Kwaliteiten die vaak een relatie hebben met kleinschaligheid en authenticiteit. Je kunnen identificeren met de omgeving wordt belangrijk geacht maar vraagt om behoud van landschap en cultuurhistorie. Het besef groeit dat natuur en landschap op zichzelf staande waarden zijn en behoud en versterking van deze waarden tevens bijdraagt aan een goede woon- en leefomgeving.
4.3.1 Specifiek voor Lopik
De gemeente Lopik hecht veel belang aan het behoud en waar mogelijk versterken van de landschappelijke karakteristiek en natuurlijke waarden in het landelijk gebied. Nieuwe ontwikkelingen moeten passen bij de schaal van ons landschap en bestaande functies gelegen in onze linten. Feit blijft wel dat ongeveer 90% van ons grondgebied gelegen is in het landelijk gebied en de meeste inwoners en bedrijven gevestigd zijn in de bebouwingslinten. Hierdoor kunnen wij als gemeente niet alleen naar het landelijk gebied kijken vanuit een traditionele blik waarbij het gebied gezien wordt als een kleinschalig productielandschap met daaraan gerelateerde waarden. Binnen onze linten zijn van oudsher bedrijven, voorzieningen, recreatieterreinen en horecagelegenheden aanwezig die wat ons betreft een belangrijke rol spelen bij de leefbaarheid van het gebied. Dit zijn functies die gelet op de aard van hun activiteiten ook zicht moeten hebben op bepaalde ontwikkelingskansen. Een bepaalde mate van groei moet geboden worden om uiteindelijk echt een dynamisch landelijk gebied te kunnen faciliteren.
4.3.2. Uitdaging voor de toekomst
Het ruimtelijk beleid van de gemeente moet gericht zijn op het realiseren van een dynamisch landelijk gebied. In feite moet er een duidelijke balans ontstaan tussen groei en behoud. Daarbij moet niet voorbij gegaan worden aan de identiteit en de karakteristiek van onze typische plattelandsgemeente en dient voldoende rekening te worden gehouden met de multifunctionaliteit van het landelijk gebied en het belang van uitbreiding van traditionele maar ook nieuwe functies. Voor Lopik moet voor wat betreft ontwikkeling speciale aandacht uitgaan naar de volgende vragen.
Gelijke kansen?
Om een goede balans tussen groei en behoud te vinden kan de gemeente op voorhand gebieden aanwijzen waar schaalvergroting uitgesloten is. Rekening houdend met de karakteristiek van het landschap, de mate van ontsluiting en de aanwezigheid van bestaande functies zou er voor wat betreft ontwikkelingsmogelijkheden onderscheid gemaakt kunnen worden tussen verschillende deelgebieden.
Nevenfuncties altijd kleinschalig en onderscheidend
Nevenfuncties kunnen als kleinschalige initiatieven een wezenlijke bijdrage leveren aan de vitaliteit van het landelijk gebied. Ze zorgen, naast lokale binding en een gevoel van authenticiteit, voor de (economische) ondersteuning van de hoofdfunctie. De vraag is echter: hoe zorgen we er voor dat deze nevenfuncties ook daadwerkelijk kleinschalig blijven? In de praktijk hebben we kunnen ervaren dat nevenfuncties, zowel ruimtelijk als bedrijfseconomisch, de hoofdfunctie kunnen overschaduwen. Een nevenfunctie mondt zo al snel uit in een zelfstandige onderneming. Gezien vanuit perpectief van de ondernemer een positieve ontwikkeling omdat dit zorgt voor de nodige inkomsten. Voor de omgeving in sommige situaties erg onwenselijk omdat zij hinder ervaren. Het begeleiden van dergelijke belangenconflicten vormt een uitdaging voor een gemeente.
Hoofdstuk 4
Artikel 4.3
Schaalvergroting versus kleinschaligheid en lokale initiatieven
Onderdeel van Visie op de linten