In eerste instantie is handhaving gericht op het voorkomen van overtredingen. Handhaving begint daarom met het opstellen van enkel noodzakelijke regels die voldoende duidelijk en handhaafbaar zijn. Vervolgens is van belang dat de gemeente voorlichting geeft over de regels die gelden.
Noodzaak regelgeving
Regelgeving is noodzakelijk indien aannemelijk is dat het concrete voorstel een effectieve, effi¬ciënte en evenredige reactie vormt op het maatschappelijke probleem dat aanleiding geeft voor die regelgeving. Daarvoor is dus vereist:
dat voldoende zekerheid bestaat dat de voorgestelde regeling werkelijk zal leiden tot het oplossen of verminderen van dat probleem;
dat er geen minder bezwarende alternatieven zijn, en
dat de kosten en lasten daarvan gerechtvaardigd worden door de ernst van het probleem.
Indien niet aan elke van deze voorwaarden is voldaan, bestaat onvoldoende grond om tot regelgeving over te gaan. Eventueel kan in zo'n geval een alternatief, minder bezwarend sturingsinstrument worden ingezet, of dient simpelweg van overheidsingrijpen te worden afgezien.
Voorafgaand aan het opstellen van regelgeving, dient vastgesteld te worden of aan bovenstaande voorwaarden is voldaan.
Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid regelgeving
Lokale wetten en regelingen moeten werkbaar zijn voor ieder die ermee te maken heeft. Voor de inwoners en bedrijven die zich aan de regels moeten houden en ook voor de afdelingen en medewerkers binnen de gemeente die de regels moeten uitvoeren en handhaven. Het meenemen en beoordelen van de effecten voor de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid gebeurt met een uitvoeringstoets.
De informatie over de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid moet, waar mogelijk, kwantitatieve en kwalitatieve gegevens bevatten over beoogde effecten en neveneffecten van de regelgeving voor de uitvoering. Niet alleen de gevolgen voor toezicht en handhaving, maar ook de gevolgen voor communicatie moeten daarbij betrokken worden.
Communicatie over regelgeving
Hoewel we de term handhavingscommunicatie kunnen reserveren voor communicatie in het kader van repressieve handhaving (controles en sancties), heeft communicatie zeker ook betrekking op de effecten hiervan als zelfstandig beleidsinstrument in de handhaving.
In de eerste plaats is het van belang om te communiceren over bestaande regels en over het van toepassing worden van nieuwe of veranderde landelijke of lokale regels.
In de tweede plaats kan communicatie een effectief middel zijn om gedragsverandering te bewerkstelligen bij inwoners en bedrijven. Wanneer de naleving van de regels op een bepaald thema tekortschiet, kan communicatie over deze regels bijdragen aan draagvlak en bewustwording (van de gevolgen van niet-naleving).
Communicatie in de uitvoering
Afhankelijk van de problemen die zich in de naleving van de regels voordoen, kunnen de volgende communicatievormen een plek krijgen in de uitvoering:
Doelgroepgericht/gebiedsgericht: een doelgroep of gebied informeren over de specifieke regels en handhaving dit voor hun/dat gebied van toepassing zijn.
Deze vorm van communicatie leent zich bij uitstek voor situaties waarin potentiële overtreders niet eenvoudig te achterhalen zijn. Denk bijvoorbeeld aan overtreding van de regels met betrekking tot het uitlaten van honden en het opruimen van hondenpoep. In dit geval kan de communicatie gericht zijn op de gehele doelgroep, in dit voorbeeld alle hondenbezitters die bekend zijn op grond van de hondenbelasting.
Ook uitleg over het aanvragen van vergunningen valt onder deze vorm van communicatie.
Individueel: persoonlijke voorlichting aan een burger of bedrijf over de regels en de handhaving ervan.
Individuele communicatie of voorlichting is bij uitstek geschikt wanneer de potentiële overtreder bekend is bij het bevoegd gezag.
Een organisator van een evenement kan bijvoorbeeld door middel van individuele voorlichting gewezen worden op de regels die van toepassing op het evenement en wat eventuele sancties zijn wanneer deze regels overtreden worden.
Netwerkcommunicatie: voor de communicatie wordt gebruik gemaakt van bestaande netwerken.
Bestaande netwerken zoals buurtverenigingen en ondernemersverenigingen zijn uitermate geschikt om informatie over toepasselijke regelgeving snel op de juiste plek te krijgen. Vanwege het onderlinge verband binnen de doelgroep heeft “mond-tot-mond”-reclame een versterkend effect.
Een gemeentelijke bedrijvencontactfunctionaris of een wijk-/ of veiligheidsregisseur is bij uitstek geschikt om aan een ondernemersvereniging, respectievelijk een buurtvereniging uitleg te geven over regels en de gevolgen van niet-naleving daarvan.
De gemeentelijke toezichthouders spelen ook een grote rol bij de communicatie richting inwoners en bedrijven. Zij functioneren als een “front office in het veld”. Ook kunnen zij signalen uit de buurt opvangen zodat er vraaggericht kan worden gehandhaafd.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.1
Preventie
Onderdeel van Integrale handhaving van de woon- en leefomgeving 2021-2025 Gemeente Wijk bij Duurstede