1.5.1 Ruimingsprocedure voor graven met bestaande grafrechten
Ruimingen vinden plaats in twee werkgangen waarbij na afloop van de termijn van het grafrecht of gebruiksrecht binnen een maand de bovengrondse grafbedekking wordt verwijderd. De ondergrondse ruiming vindt plaats op het moment dat het graf opnieuw wordt uitgegeven. Bij deze werkwijze wordt het verlengen van grafrechten door nabestaanden gestimuleerd en een duidelijk signaal afgegeven dat zonder verlenging het graf wordt verwijderd. Dit levert de gemeente naar verwachting extra inkomsten op die nodig zijn voor het algemeen onderhoud en beheer van de gedenkparken.
Algemene graven zijn bij de gemeente in beheer. Algemene graven worden op rij uitgegeven en kunnen niet worden verlengd, waardoor ze gelijktijdig op volgorde vrij komen. In dit geval kan een aantal aaneengesloten graven collectief ondergronds geruimd worden, hetgeen voor algemene graven goedkoper is.
Particuliere graven die vrij komen liggen veel meer versnipperd en dienen individueel geruimd te worden. Bij individuele ruimingen die incidenteel plaats vinden worden de resten van de overledene eerst verzameld in een verzamelkelder (is eenvoudig te openen) en op het moment dat deze vol raakt worden de resten overgebracht naar een definitief verzamelgraf. Overige resten, zoals kistrestanten en kleding worden afgevoerd voor verbranding.
1.5.2 Ruimingsprocedure voor graven met verlopen grafrechten
De huidige procedure is dat rechthebbenden van een graf waarvan het grafrecht afloopt een jaar voorafgaande aan het einde van de termijn worden aangeschreven en dat een verlenging wordt aangeboden. In het verleden gebeurde dat niet consequent. Voor de meeste algemene en particuliere graven waarvan de gebruiks- en grafrechten verlopen zijn vindt een inhaalslag plaats. De gemeente is bij deze graven formeel nalatig geweest met de wettelijke verplichting om belanghebbenden van algemene graven en rechthebbenden van particuliere grafrechten toentertijd tijdig te informeren over de afloop van de termijn. Daarom is het van belang om de rechthebbenden van particuliere graven alsnog een verlenging aan te bieden van het grafrecht en de belanghebbenden van algemene graven te wijzen op de mogelijkheid van een herbegraving in een particulier graf of een crematie in een crematorium. Als coulancemaatregel worden de verlopen graftermijnen van particuliere graven niet verlengd met terugwerkende kracht vanaf het moment dat deze verliepen, maar vanaf de datum dat de rechthebbende het verlengingsformulier ondertekent. In feite wordt het grafrecht dus opnieuw uitgegeven. De coulanceregeling is geldig tot een jaar na aanschrijving.
1.5.3 Verzamelwijze stoffelijke resten
Resten die worden aangetroffen in het te ruimen graf worden zorgvuldig verzameld en gescheiden in menselijke en niet-menselijke resten (kistresten, kleding, prothesen, e.d.). Menselijke resten worden in een doos of zak overgebracht naar een verzamelkelder. Op het moment dat de verzamelkelder vol is worden de stoffelijke resten alsnog begraven in een verzamelgraf. Niet menselijke resten worden verzameld in een afgesloten container en afgevoerd naar een verbrandingsoven.
Overledenen die in het verleden begraven zijn in een plastic lijkhoes kunnen voor grote problemen zorgen, omdat daarbij het verteringsproces niet op natuurlijke wijze heeft plaatsgevonden en heeft geleid tot adipocire, een verzeping van vetten in het overleden lichaam als gevolg van zuurstofgebrek, waarbij de uiterlijke structuur van het lichaam grotendeels in takt blijft. Deze plastic lijkhoezen bevatten meestal een zeer onaangenaam en sterk ruikende vloeibare zeepachtige substantie en kunnen niet op de gebruikelijke wijze geruimd worden. Indien deze worden aangetroffen verdient het aanbeveling om deze graven vooralsnog ondergronds onaangeroerd te laten. Mocht er in de toekomst ruimtegebrek ontstaan, dan kunnen deze graven alsnog ondergronds geruimd worden door een gespecialiseerd bedrijf. Indien directe ruiming toch noodzakelijk is dan dient begraving in een ander apart in te richten verzamelgraf plaats te vinden.
1.5.4 Urnengraven en urnennissen
Rechthebbenden en belanghebbenden van asbestemmingen worden een jaar voor afloop van de termijn van het grafrecht aangeschreven. Asbestemmingen zijn duidelijk geadministreerd. Indien het grafrecht of gebruiksrecht niet wordt verlengd kan de rechthebbende c.q. belanghebbende de asbus of urn afhalen voor afloop van de lopende termijn. Indien dat niet gebeurt gaat de beheerder van het gedenkpark conform wettelijke regelgeving (Wet op de lijkbezorging, artikel 66) over tot verstrooiing van de as op een strooiveld. De lege urn wordt afgevoerd naar een verbrandingsoven. Er zijn strooivelden op de gedenkparken Petten, Schagen, Sint Maarten, Sint Maartensbrug, Tuitjenhorn, Waarland en Warmenhuizen.
1.5.5 Herdenkingsgrafmonument voor geruimde graven bij het verzamelgraf
Ook na een ruiming hebben nabestaanden soms behoefte aan een fysieke gedenkplek ter herinnering van een overledene. We plaatsen uiterlijk in 2022 op alle gedenkparken bij het verzamelgraf een grafsteen met algemene herinneringstekst.
Hoofdstuk 1.
Artikel 1.5
Handelswijze bij ruiming
Onderdeel van Ruimingsprotocol gemeentelijke gedenkparken Schagen