Alvorens een aanvraag omgevingsvergunning wordt ingediend voor het afwijken van een bestemmingsplan biedt de gemeente de mogelijkheid een verzoek om vooroverleg in te dienen om eerst met de gemeente in gesprek te gaan over de voorgenomen plannen. Op deze manier kan de aanvrager achterhalen hoe de gemeente tegenover een bouwplan staat. Het voordeel hiervan is dat het niet nodig is uitgebreide onderzoeken of gedetailleerde informatie aan te leveren. Voor een eerste beoordeling volstaat in de meeste gevallen een bouwtekening. Het vooroverleg is niet aan juridische termijnen gebonden en is niet vatbaar voor bezwaar of beroep. De uitspraak van een vooroverleg is geen besluit. De uitspraak kan inhouden dat:
Geen medewerking wordt verleend;
Wel medewerking wordt verleend;
Er een aantal wijzigingen in het plan doorgevoerd dienen te worden.
Indien uit het vooroverleg blijkt dat er geen medewerking zal worden verleend, is het advies om niet de vervolgprocedure te starten, namelijk het aanvragen van een omgevingsvergunning of een verzoek om het bestemmingsplan te herzien.
Mocht er wel medewerking worden verleend, kan de vervolgprocedure gestart worden. Vereiste stukken dienen aangeleverd te worden. Omdat het vooroverleg al heeft plaatsgevonden, kan de officiële procedure vaak sneller worden afgewikkeld.
Om het plan binnen het vooroverleg alsnog positief te kunnen beoordelen, dient het plan bij het advies ‘wijzigen’ te worden aangepast op de daarvoor aangegeven onderdelen. Nadat de wijzigingen zijn doorgevoerd, kan het advies ‘medewerking verlenen’ al dan niet worden gegeven. Hierna volgt, indien de aanvrager het plan nog steeds ten uitvoer wil brengen, de officiële procedure.
De kosten voor een vooroverleg bedragen tussen € 600,- en € 2.500,- euro. Indien het overleg resulteert in een positief advies en een officiële procedure wordt gestart, worden de kosten van het vooroverleg in mindering gebracht op de kosten voor de aanvraag omgevingsvergunning. Mocht een negatief advies worden afgegeven en het plan niet ten uitvoer worden gebracht, blijven de kosten voor de aanvrager beperkt: een officiële aanvraag is vaak een stuk kostbaarder dan het vooroverleg. De gemeente adviseert dan ook eerst een vooroverleg aan te vragen, alvorens direct een officiële aanvraag omgevingsvergunning in te dienen.