Toezicht

In de regel staat het toezicht aan het begin van de handhavingketen en is het doel te onderzoeken of een norm is nageleefd respectievelijk wordt nageleefd. Het gaat om het uitvoeren van controles zonder dat sprake is van een daadwerkelijke (vooraf vastgestelde) overtreding en het daarbij geven van voorlichting. Het toezicht kan als resultaat hebben dat de wettelijke voorschriften zonder inzet van de handhavinginstrumenten worden nageleefd.

Bestuursrechtelijke handhaving

Bestuursrechtelijke handhaving is het eventuele vervolg op het toezicht. Het betreft handelingen van het bestuursorgaan nadat een overtreding van een wettelijk voorschrift is geconstateerd. Bestuursrechtelijke handhaving heeft het doel de overtreding te beëindigen door middel van het opleggen van een bestuurlijke sanctie.

Opsporing

Opsporing is gericht op strafrechtelijke afdoening van overtredingen / misdrijven. Het is een justitiële taak. Het Openbaar Ministerie heeft zijn eigen afwegingen gemaakt en opgenomen in de Richtlijnen voor strafvordering, zoals de richtlijn voor strafvordering Alcoholwet.

Verzamelbegrip overtreding

Artikel 5:1, eerste lid van de Awb geeft een definitie van het begrip overtreding. Een overtreding is een gedraging die in strijd is met het bepaalde bij of krachtens enig wettelijk voorschrift. Overtredingen kunnen worden ingedeeld in drie categorieën naar ernst van de overtreding, respectievelijk: ernstige overtredingen, overtredingen en geringe overtredingen.

Ernstige overtreding

Een ernstige overtreding is een handeling of gedraging in strijd met de daarop van toepassing zijnde wettelijke voorschriften en normen met een zodanig karakter dat er een ernstig risico bestaat voor de gezondheid of veiligheid van de mens. Snel ingrijpen van de overheid is hierbij vereist.

Overtreding

Een ‘gewone’ overtreding heeft een zodanig karakter dat er weliswaar geen sprake is van een ernstige overtreding, maar dat de handeling of gedraging dusdanig ongewenst is dat herhaling van de overtreding moet worden voorkomen. Mede ter voorkoming van het ontstaan van een ernstige overtreding.

Geringe overtreding

Een geringe overtreding betreft handelingen of gedragingen, die niet in overeenstemming zijn met de wettelijke voorschriften en normen, maar welke niet, ook niet bij herhaalde handeling of gedrag, leiden tot een (ernstige) overtreding.

Herhaalde overtreding

Een herhaalde overtreding is het tijdens een (her)inspectie opnieuw vaststellen van een zelfde of soortgelijke overtreding, waarvoor tegen de natuurlijke persoon of rechtspersoon in de daaraan voorafgaande periode van twee jaar, reeds een handhavinginstrument werd toegepast.

Bestuurlijke sanctie

Een bestuurlijke sanctie is op grond van artikel 5:2, eerste lid, van de Awb een door het bestuursorgaan wegens een overtreding opgelegde verplichting of onthouden aanspraak. Bestuurlijke sancties zijn te verdelen in herstelsancties en bestraffende sancties. In het tweede lid is bepaald dat de enkele last tot het verrichten van bepaalde handelingen geen bestuurlijke sanctie is.

Herstelsanctie

Een herstelsanctie is een sanctie die strekt tot het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding, tot het voorkomen van herhaling van een overtreding, dan wel het wegnemen of beperken van de gevolgen van een overtreding. Hierbij kan gedacht worden aan een last onder bestuursdwang of een last onder dwangsom.

Bestraffende sanctie

Een bestraffende sanctie is een bestuurlijke sanctie voor zover deze beoogt de overtreder leed toe te voegen. Onder leed wordt verstaan een prikkel af te geven om de overtreding in de toekomst niet meer te begaan. Hierbij kan gedacht worden aan een bestuurlijke boete.