Het bestemmingsplan is een geschikt instrument voor de regulering van de horeca. De gemeente kan in een bestemmingsplan neerleggen waar de vestiging van horeca is toegestaan en waar niet. Tevens kunnen in het bestemmingsplan voorschriften worden opgenomen over het aantal en het soort horeca-inrichtingen dat in een bepaald gebied is toegestaan. Deze voorschriften zijn alleen toegestaan als ze ruimtelijk relevant zijn.
De “Verdieping horecavisie” (zie ook paragraaf 2) geeft een beeld van de gewenste horecastructuur in Ameland. Om de horecaontwikkeling in de gewenste richting mogelijk te sturen, is het noodzakelijk om onderscheid te maken tussen verschillende horecacategorieën. Vertaling van de visie in actuele bestemmingsplannen is een belangrijke voorwaarde voor het kunnen sturen op de gewenste invulling van de onderscheiden gebieden en het voorkomen van ongewenste ontwikkelingen. Dit betekent dus ook dat de te onderscheiden horecacategorieën in de bestemmingsplannen aan moeten sluiten bij de onderscheiden categorieën in het horecabeleid.
In bijlage 1 is een voorbeeld opgenomen van begrippen die gebruikt kunnen gaan worden in de bestemmingsplannen.
Bestaand beleid
Voor het grondgebied van de gemeente Ameland gelden de volgende bestemmingsplannen:
Aantal
Bestemmingsplan
1
Buren
2
Kom Hollum
3
Hollum Kern
4
Recreatieterreinen Hollum 1995
5
Oranjeweg e.o. (dorp Hollum) 1995
6
Ballum Kern
7
De Vleijen
8
Havens Nes en Ballumerbocht
9
Recreatieterreinen Klein Vaarwater 1995
10
Roosduinen
11
Buitengebied 1997
12
Strandweg Nes e.o. 1995
13
Nes (2002)
Alleen de bestemmingsplannen waar iets over horeca wordt gezegd of vastgelegd, worden hier kort toegelicht.
1.Bestemmingsplan Buren
In dit bestemmingsplan is de doelstelling opgenomen dat ontwikkelingsmogelijkheden voor voorzieningen, als winkels, horeca- en ambachtelijke bedrijven aanwezig moet blijven. Daarnaast is de doelstelling opgenomen dat de verkeersdruk in het centrum van Buren niet mag worden vergroot.
De bestaande horecabedrijven (een hotel en een cafetaria) zijn ook zodanig bestemd. Bovendien heeft de grond op de hoek Hoofdweg/Strandweg de bestemming horecadoeleinden behouden. De bestemming horecadoeleinden is nader gespecificeerd in:
H (h): hotel, pension
H (r): restaurant
H (b): bar, café
H (c): cafetaria
Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
2.Bestemmingsplan Kom Hollum
De aanwezige horecabedrijven hebben een zeer verspreide ligging in het dorp. In dit bestemmingsplan wordt een kwaliteitsverbetering en een seizoensverlenging nagestreefd. Een verschuiving van kampeerboerderij naar appartementen en pensions wordt genoemd om deze verschuiving te bewerkstelligen. Deze verschuiving zal tevens de samenstelling van het toeristenaanbod (qua leeftijd) veranderen, wat een positief effect heeft op het uitgavenpatroon.
Een uitbreiding van het aantal horecabedrijven binnen de kom is niet wenselijk in verband met het woonklimaat en worden daarom ook niet mogelijk gemaakt binnen dit bestemmingsplan. De horeca is nader gespecificeerd. Ter plaats van de aanduidingen zijn uitsluitend deze vormen van horeca toegestaan.
H (h): hotel
H (p): pension
H (c): café, restaurant
Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
3.Bestemmingsplan Hollum kern
Horecabedrijven zijn, als gevolg van de aanwezige recreatie, ruim vertegenwoordigd. Ook in dit plan is een tweedeling gemaakt. Ter plaatse van de aanduiding H (p) is uitsluitend een pension mogelijk; ter plaatse van de aanduiding H (c) is uitsluitend een café of een restaurant mogelijk.
Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
4.Bestemmingsplan Recreatieterreinen Hollum 1995
De aanwezige horecabedrijven binnen het plangebied worden specifiek bestemd, waarbij iedere categorie zijn eigen specifieke bestemmingsomschrijving en bebouwingsbepalingen heeft.
In de voorschriften wordt een onderscheidt gemaakt in:
Een appartementenhotel en een countryclub ter plaatse van de aanduiding ‘I’;
Een kampeerboerderij ter plaatse van de aanduiding ‘II’;
Een restaurant met een cafetaria ter plaatse van de aanduiding ‘III’.
Er is een vrijstellingbevoegdheid opgenomen teneinde de gebouwen ten behoeve van andere horecabedrijven te gebruiken. Hiervan uitgezonderd zijn de bars en de bar-dancings.
5.Bestemmingsplan Oranjeweg e.o. (dorp Hollum)
De gronden met de bestemming ‘Horecabedrijven’ zijn bestemd voor een restaurant en een café. Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
6.Bestemmingsplan Ballum kern
Gezien het geringe aantal inwoners van Ballum, is er een beperkt draagvlak voor voorzieningen. Uitbreiding van het aantal winkel- en horecavoorzieningen wordt daarom niet overwogen.
De aanwezige horeca wordt onder verdeeld in twee categorieën. Ter plaatse van de aanduidingen is uitsluitend de daarbij behorende horeca toegestaan.
H (h): hotel, pension
H (c): café, restaurant
Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
7. Bestemmingsplan De Vleijen
In het bestemmingsplan De Vleijen wordt er gewerkt met twee aanduidingen.
Ter plaatse van de aanduiding:
H (h) is een hotel, pension, café of restaurant mogelijk
H (c) is een café, restaurant of een slijterij mogelijk.
Hiermee is er een redelijk ruime regeling voor horeca opgenomen. Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
8.Bestemmingsplan Nes-Ballumerbocht.
Dit bestemmingsplan omvat een jacht- en passantenhaven. In dit plan is niets geregeld voor de horeca.
9.Bestemmingsplan Recreatieterreinen Klein vaarwater 1995
De binnen het plangebied gelegen horecabedrijf heeft de bestemming ‘horecadoel-einden’ gekregen. Hierbij is er geen mogelijkheid om hier een bar of bar-dancing te realiseren. Horecabedrijf wordt hier als volgt gedefinieerd: ’een bedrijf of instelling waar bedrijfsmatig dranken en etenswaren voor gebruik ter plaatse worden verstrekt en/of waarin bedrijfsmatig logies worden verstrekt’.
Hiermee is het op de gronden met de bestemming ‘horecadoeleinden’ mogelijk een hotel, een café, een restaurant en een cafetaria te realiseren. Een brede horecabe-stemming dus.
10.Bestemmingsplan Roosduinen
Voor dit gebied is onlangs een voorontwerp bestemmingsplan opgesteld. Hierin is de bestemming ‘Gemengde doeleinden’ opgenomen waarin ook een horecabedrijf (bestaand) is opgenomen.
11.Bestemmingsplan Buitengebied 1997
De aanwezige horecabedrijven binnen het plangebied zijn specifiek bestemd, waarbij iedere categorie zijn eigen specifieke bestemmingsomschrijving heeft.
Ter plaatse van de aanduiding:
‘Ia’ en ‘lb’ zijn horecabedrijven, niet zijnde bars en bar-dancings toegestaan;
‘II’ zijn horecabedrijven, inclusief bars en bar-dancings toegestaan;
‘III’ zijn appartementen toegestaan;
‘IV’ is een jeugdherberg toegestaan.
Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
Een horecabedrijf wordt gedefinieerd als: ’een bedrijf of instelling waar bedrijfsmatig dranken en etenswaren voor gebruik ter plaatse worden verstrekt en/of waarin bedrijfsmatig logies worden verstrekt’.
12.Bestemmingsplan Strandweg Nes
Binnen de bestemming ‘Recreatie-concentratiegebied’ zijn horecabedrijven binnen het bestemmingsvlak II toegestaan. Horecabedrijven zijn hier gedefinieerd als hotels, pensions, café’s en restaurants. Ter plaatse van de aanduiding ‘appartementen’ zijn appartementen toegestaan.
Er is geen flexibiliteitsbepaling opgenomen om hiervan af te wijken.
13.Bestemmingsplan Nes (2002)
Binnen de bestemming ‘Horecadoeleinden’ zijn toegestaan horecabedrijven, niet zijnde pensions, hotels, hotel-restaurants en autonome nachthorecabedrijven.
Binnen de bestemming ‘gemengde doeleinden’ waren ‘complementaire daghorecabedrijven’ toegestaan. Een complementair daghorecabedrijf is hier gedefinieerd als: ‘een horecabedrijf dat vooral gericht is op het overdag verstrekken van dranken en etenswaren aan met name bezoekers van overige centrumvoorzieningen, zoals coffeeshops, ijssalons, croissanterieën, dagcafé’s, dagrestaurants en naar aard en openingstijden daarmee gelijk te stellen horecabedrijven’.
De provincie heeft goedkeuring onthouden aan de bepaling dat complementaire daghorecabedrijven zijn toegestaan binnen de bestemming ‘gemengde doeleinden’, Daarnaast bevat het plan een beschrijving in hoofdlijnen. Ook hier is deels goedkeuring aan onthouden voor wat betreft de horeca (het uitgangspunt dat eventuele nieuwvestiging van horecabedrijven in het kerngebied de voorkeur heeft, maar beperkt moet blijven tot een bedrijf dat gekoppeld is aan een centrumfunctie. Nieuwvestiging van zelfstandige horecabedrijven zal voorkomen moeten worden).
De reden van het onthouden van goedkeuring was dat in het plan onvoldoende onderscheidt gemaakt wordt tussen de verschillende categorieën horeca. Bovendien werd de koppeling met een centrumfunctie onvoldoende uitgewerkt.
Samenvattend bestemmingsplannen
In de vigerende bestemmingsplannen zijn de aanwezige horecabedrijven over het algemeen specifiek bestemd en hebben weinig tot geen uitbreidingsmogelijkheden. Aan het bestemmingsplan Nes (2002) is voor het onderdeel ‘horeca’ goedkeuring onthouden, omdat er juist te weinig onderscheidt werd gemaakt in de verschillende horecacategorieën.
In de ‘Verdieping horecavisie’ (zie ook hoofdstuk 2) is per kern aangegeven welke horecacategorieën verder ontwikkeld worden, welke categorieën geconsolideerd worden en welke niet toegestaan zijn of zelfs teruggedrongen dienen te worden.
Om de ontwikkelingen in de richting van de gewenste situatie te sturen is het be-stemmingsplan, in combinatie met het instrument van de exploitatievergunning, een onmisbare factor.
Voorstel algemene scenario’s
Er zijn drie algemene (ontwikkelings-) scenario’s mogelijk: 1) het ontwikkelen van horeca, 2) het consolideren van horeca en 3) het terugdringen van horeca.
1) Het ontwikkelen van horeca:
Uit de horecavisie komt naar voren dat op sommige locaties wat flexibeler met horeca omgegaan zou moeten worden, dan dat er momenteel gebeurt. Hieronder een aantal suggesties hoe de bestemmingsplannen deze flexibiliteit kunnen bieden:
Te denken is aan ruimere bestemmingen voor de horeca in de gebieden waar in de horecavisie uitbreiding in aantal horecabedrijven en uitbreiding van de bestaande horecabedrijven is voorgesteld. Dit houdt in: een bestemming horeca of gemengde doeleinden of centrumdoeleinden opnemen, waarbij bijvoorbeeld meerdere horecacategorieën op één locatie toegestaan zijn. Hierbij ontstaat er flexibiliteit in categorieën horeca. Twee varianten:
het aantal horecabedrijven kan daarbij eventueel (per deelgebied) worden vastgelegd in het bestemmingsplan.
denkbaar is ook dat deze toets via de horecaverordening wordt gedaan (aantal horecabedrijven).
In beide gevallen dient meer gestuurd te worden via de horecaverordening (bv. op basis van deze horecabeleidsnota). Voordeel is dat de horecaverordening makkelijker kan worden herzien en voorts is het dan aanvullend op het bestemmingsplan. Dit betekent wel dat de horecaverordening moet worden herzien (aantal horecabedrijven gebiedsgericht vastleggen met bijbehorende wei-geringsgrond). Optie is om het laatste (aantal horecabedrijven) wat vager te houden en een weigeringsgrond op te nemen in de horecaverordening, namelijk: “de concentratie van het aantal horecabedrijven in een bepaald gebied” (cumulatief effect) en eventueel: “de onmiddellijke nabijheid van bedrijven en/of winkels met een dusdanig andere bezoekersgroep dat een ontmoeting tussen deze verschillende bezoekersgroepen openbare ordeproblemen tot gevolg kan hebben 14 Deze optie is het best werkbaar als in de horecaverordening ook een begrippenkader is opgenomenvan de onderscheiden horecacategorieën. Daarbij kan worden aangesloten bij de indeling zoals die wordt gehanteerd in bestemmingsplannen..
Brede bestemmingen opnemen. Bijvoorbeeld ‘gemengde doeleinden’, waarbij verschillende functies mogelijk zijn (al dan niet in combinatie met het vorige punt). Hierbij ontstaat er flexibiliteit in het aantal horecabedrijven;
Meer vrijstellingsmogelijkheden opnemen binnen de bestemming horeca, waarbij onder bepaalde voorwaarden, andere categorieën horeca zijn toegestaan (om daarmee functiewisselingen die passen binnen deze horecabeleidsnota, mogelijk te maken);
Vrijstellingsmogelijkheden opnemen binnen andere (gemengde) bestemmingen, waarbij onder bepaalde voorwaarden, (bepaalde categorieën) horeca is toegestaan;
Een wijzigingsbevoegdheden opnemen binnen de bestemming horeca, waarmee bijvoorbeeld ongewenste ‘zware’ horeca bij bedrijfsbeëindiging omgezet kan worden in een andere horecacategorie;
Wijzigingsbevoegdheden opnemen binnen andere bestemmingen, waarmee het aantal mogelijk horecabedrijven toeneemt.
2)Mogelijkheid om een categorie horeca te consolideren en ‘niet toe te staan’
Het consolideren en het ‘niet toestaan’ van horecabedrijven kan in een bestemmingsplan geregeld worden door een specifieke horecacategorie op te nemen. Het veranderen van een horecacategorie is dan niet mogelijk; de situatie wordt als het ware ‘bevroren’. Zo mogelijk kan er een strijdig gebruik bepaling opgenomen worden om een andere categorie (nogmaals) expliciet uit te sluiten.
3)Mogelijkheid om een horecacategorie ‘terug te dringen
‘Het ‘terugdringen’ van een bepaalde categorie horeca is mogelijk door deze ‘weg te bestemmen’. Dit kan echter alleen indien het aannemelijk is dat het bedrijf gedurende de planperiode haar bedrijfsvoering beëindigd. Indien het bedrijf zelf geen plannen heeft binnen de planperiode (van 10 jaar) te vertrekken, zal de gemeente hier actie op moeten ondernemen (bv. door het aanbieden van een alternatieve locatie, al dan niet in combinatie met een financiële vergoeding).
Ook kan ervoor gekozen worden het betreffende bedrijf heel specifiek aan te duiden op de plankaart (daarmee behoudt het bedrijf haar rechten) en middels een wijzigingsbevoegdheid de aanduiding te verwijderen indien de bedrijfsvoering beeindigd is.
Voorbeeld bestemmingen, toegespitst op de verschillende kernen
Het bestemmingsplan kan dus op verschillende manieren ingezet worden om de visie te verwerkelijken. Uit de ‘Verdieping horecavisie’ blijkt dat voor centrumgebieden (de dorpen) mogelijkheden zijn voor ontwikkelingen. Deze kunnen (zoals in paragraaf 4.3.2 van de ‘Verdieping horecavisie’ is omschreven) in het bestemmingsplan mogelijk gemaakt worden door brede bestemmingen op te nemen.
Voor de gebieden buiten het centrum is uitbreiding of een functiewisseling van horeca juist niet gewenst. In deze gebieden zal er een specifieke bestemming opgenomen worden in het bestemmingsplan.
Er zijn drie gebieden / bestemmingen te onderscheiden voor wat betreft de horeca:
Centrumgebieden, waar een uitbreiding van het aantal horecavestigingen mogelijk is, maar ook een ‘wijziging’ van horecatypen. Dit kan bewerkstelligd worden door een bestemming ‘centrumdoeleinden’ op te nemen.
Gebieden waar een uitbreiding van het aantal horecavestigingen niet gewenst is, maar wel een ‘wijziging’ van horecatypen. Dit kan bewerkstelligd worden door een ‘brede’ bestemming ‘horecadoeleinden’ op te nemen.
Gebieden waar geen uitbreiding of een wijziging in horecatypologie gewenst is. Dit kan bewerkstelligd worden door de bestemming ‘horecadoeleinden’ nader te specificeren.
Ad. 1. Voorbeeld bestemming ‘centrumdoeleinden’
Binnen de bestemming ‘centrumdoeleinden’ kunnen de volgende functies bijvoor-
beeld mogelijk worden gemaakt:
detailhandel;
horeca, categorie I t/m V;
dienstverlening;
en woningen in combinatie met de hiervoor genoemde functies.
Door meerdere functies mogelijk te maken binnen één bestemming is een wijziging in gebruik mogelijk.
De bestemming ‘centrumdoeleinden’ zal voor het centrumgebied van Nes goed van toepassing zijn, aangezien hier verschillende functies geconcentreerd zijn. Juist hier wordt een ontwikkeling van verschillende horecacategorieën nagestreefd.
Voor de horecabedrijven buiten het centrumgebied van Nes wordt aanbevolen om deze specifiek te bestemmen.
Ad. 2. Voorbeeld brede bestemming ‘horecadoeleinden’.
Voor de dorpen Buren en Hollum is aan de ene kant ontwikkeling van bepaalde horeca-categorieën gewenst, terwijl aan de andere kant consolidatie (of het terugdringen) van andere horecatypen gewenst is. Discotheken zijn niet toegestaan binnen Buren en Hollum. Deze kunnen als strijdig gebruik worden opgenomen.
In het bestemmingsplan zullen de horecavestigingen bestemd worden als ‘horeca-doeleinden’, waarbij de horecatypologieën waarvoor geen ontwikkeling gewenst zijn specifiek op de plankaart aangegeven worden. Uitsluitend ter plaatse van de aanduidingen is een bepaalde horecacategorie toegestaan.
De horecacategorieën waarvoor wel ontwikkelingen zijn toegestaan zijn algemeen toegestaan binnen de bestemming. Indien een horecabedrijf met een nadere aanduiding de bedrijfsvoering beëindigd, kan zich hier een horecabedrijf welke ‘algemeen’ toelaatbaar is, gevestigd worden.
Gezien de aard van de dorpen Buren en Hollum, wordt geadviseerd om binnen de overige ‘niet-woonbestemmingen’ een wijzigingsbevoegdheid op te nemen teneinde bepaalde categorieën horeca toe te staan. Hierdoor ontstaat er flexibiliteit, waarmee ingesprongen kan worden op mogelijke ontwikkelingen.
Ad. 3. Voorbeeld bestemming ‘horecadoeleinden’, specifiek
Voor Ballum en het buitengebied geldt dat een consolidatie van alle soorten horeca. Alle aanwezige horeca wordt specifiek bestemd op de plankaart; voor bv. een restaurant betekent dit, bijvoorbeeld, de bestemming ‘H II’. Ter plaatse van deze aanduiding is dan uitsluitend een restaurant toegestaan (‘mengvormen’ zijn uiteraard ook nader te specificeren).
Discotheken en nachtzaken zijn helemaal niet toegestaan binnen Buren en Hollum. Deze worden als strijdig gebruik opgenomen.
Conclusie
Bij het aanpassen van bestemmingsplannen dienen de volgende punten in acht te
worden genomen:
In de bestemmingsplannen, zal overeenkomstig de Verdieping Horecavisie, onderscheid gemaakt worden tussen de verschillende categorieën horecabedrijven 15 Zie bijlage voor een voorbeeld. Daarbij wordt er een relatie gelegd met het Horecabeleidsplan (bijvoorbeeld in de beschrijving in hoofdlijnen of in de vrijstellings- of wijzigingsvoorwaarden). Met de exploitatievergunning kan hier een aanvulling op worden gegeven (zie paragraaf 4.2.3).
Per gebied is het van belang te weten wat de gewenste ontwikkeling is: uitbreiding, consolidatie of terugdringen. De bestemmingsregeling zal hierop aangepast moeten worden (zoals hiervoor beschreven).
Bij inrichting van de openbare ruimte rekening houden met de gewenste ter-rasmogelijkheden: daar waar mogelijk ruimte creëren voor terrassen, serres en overkappingen en bij het opstellen van het bestemmingsplan afwegen of de mogelijkheid voor serres en overkappingen voor een terras al dan niet wordt toegestaan (zie ook paragraaf 4.3.4).
Garanderen rechtszekerheid
De reeds aanwezige horecabedrijven in de verschillende kernen worden positief bestemd. Indien uit het horecabeleidsplan blijkt dat deze eigelijk niet gewenst is op deze locatie, zal er in het bestemmingsplan een wijzigingsbevoegdheid opgenomen worden. Hiermee kan de horecavestiging gewoon gehandhaafd blijven. Indien de horecaondernemer de bedrijfsvoering beëindigd en er zijn geen nieuwe gegadigden, kan de gemeente besluiten gebruik te maken van de wijzigingsbevoegdheid. Hiermee is de rechtszekerheid gegarandeerd.
Alleen in de gevallen dat het zeer aannemelijk is dat de horecaonderneming op korte termijn stopt (bv. als de eigenaar heeft aangegeven de bedrijfsvoering te willen beëindigen) en uit het horecabeleidsplan blijkt dat dit geen gewenste situatie is, zal de onderneming ‘weg bestemd’ worden.
Voor de ‘slapende horecabestemmingen’ (de locaties die wel een horecabestemming hebben, maar waar nog geen gebruik van is gemaakt) gelden de volgende afwegingen:
Hoe lang is er al geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om op een locatie een horecavestiging te realiseren (hoe oud is het bestemmingsplan?)?
Wat zegt het horecabeleidsplan over deze locatie / over de betreffende kern?
Wat is het gebruik nu en is het aannemelijk dat dit gebruik gaat wijzigen?
Opties:
Indien het niet aannemelijk is dat het huidige gebruik (= geen horecafunctie) gaat wijzigen en het past niet binnen het horecabeleidsplan: bestemmen overeenkomstig huidige gebruik.
Indien het niet aannemelijk is dat het huidige gebruik (= geen horecafunctie) gaat wijzigen en het is wel gewenst vanuit het horecabeleidsplan: bestemmen overeenkomstig huidige gebruik en eventueel een wijzigingsbevoegdheid opnemen.
Indien het aannemelijk is dat het gebruik gaat wijzigen t.b.v. horeca en het past binnen het horeca-beleidsplan: bestemming als horeca of opnemen van een wijzigingsbevoegdheid binnen een andere bestemming.
Hoofdstuk 4. › Paragraaf 4.3
Artikel 4.3.3
Bestemmingsplan
Onderdeel van Horecabeleidsplan gemeente Ameland