In de bossen even ten zuiden van de bebouwde kom van Soest liggen de enige twee actieve zandverstuivingen van de provincie Utrecht: de Lange en de Korte Duinen. Tezamen hebben deze gebieden een oppervlakte van ongeveer 75 hectare. Voorts komen op De Zoom nog enkele kleinere stukjes stuifzand voor, maar deze zijn niet meer actief.
Het grootste deel van de stuifzanden is onbegroeid en bestaat uit kaal zand. Onder droge winderige condities komt dit zand in verstuiving. Als de omstandigheden gunstig zijn, kunnen in korte tijd grote hoeveelheden zand worden verplaatst. Eventueel aanwezige begroeiing die binnen het bereik van het stuivende zand ligt, wordt onder het zand bedolven en sterft af. Alleen langs de randen in de luwte van het omringende bos en in de beschutting van vliegdennen kan eventuele begroeiing zich handhaven. Het gaat hierbij om zeer open, ijle grazige pioniersvegetaties met buntgras die vegetatiekundig tot het buntgras-verbond worden gerekend.
De continue aanvoer van kleine hoeveelheden stuivend zand zorgt ervoor dat deze pioniersvegetaties in stand blijven. Op plekken waar het zand langere tijd niet in beweging komt, kan zand begroeid raken met mossen en korstmossen. Zandverstuivingen herbergen verschillende kenmerkende soorten, waaronder twee diersoorten:
duinpieper en kleine heivlinder. Beide soorten zijn in Utrecht al lange tijd verdwenen.
Het verdwijnen van de duinpieper is vermoedelijk een gevolg van verstoring door de hoge recreatiedruk; het verdwijnen van de kleine heivlinder is vermoedelijk veroorzaakt door een afname van de kwaliteit van de zandverstuivingen door stikstofdepositie en mogelijk ook door intensieve betreding.
Ecologische betekenis
De zandverstuivingen zijn van betekenis door de soortenrijke korstmosvegetaties die lokaal voorkomen langs de randen en in de nabijheid van vliegdennen. In deze korstmosvegetaties komen ook verschillende zeldzame soorten voor. Voorts groeien er in de nabijheid van vliegdennen diverse kenmerkende en zeldzame paddenstoelen, zoals echte tolzwam en indigoboleet.
Toplocaties zandverstuiving
De Lange Duinen;
De Korte Duinen.
Hoofdstuk 2. › Paragraaf 2.6
Artikel 2.6.4
KENSCHETS ZANDVERSTUIVINGEN
Onderdeel van Landschap- en Natuurontwikkelingsplan