Structuurvisie Berkelland 2025

Bij nieuwe ontwikkelingen gaat Berkelland met respect om met het cultureel erfgoed. Archeologie, monumenten en het cultuurlandschap zijn een inspiratiebron voor de inrichting en vormgeving.

Het behouden van de rust, de variatie en kleinschaligheid van het Berkellandse landschap is een uitgangspunt voor de gemeente. Erfgoed speelt ook een steeds grotere rol in toerisme en economie. Bij gebouwde monumenten is de aandacht gericht op het vinden van economische dragers.

Welstandsnota (2012)

De Woningwet bepaalt dat de gemeenteraad een welstandsnota moet vaststellen. De welstandsnota geeft het college handvatten voor het uitvoeren van het welstandsbeleid en heeft tot doel om de welstandsadvisering inzichtelijker en beter toetsbaar te maken.

Kenmerkende gebieden

In de Welstandsnota onderscheiden we verschillende gebieden met een eigen unieke ontstaansgeschiedenis, karakter en kwaliteiten. Door gebiedsgericht welstandsbeleid wordt maatwerk geleverd, rekening houdend met het karakter en de kwaliteiten in dat gebied.

Gebiedsgericht welstandsbeleid

Met een gebiedsgericht welstandsbeleid bereiken we dat nieuwe bouwwerken in een gebied passen bij de karakteristiek en kwaliteit van dat gebied. De nota gaat uit van vier verschillende beschermingsniveaus: bijzonder, regulier, soepel en welstandsvrij. Ter illustratie; het gehele buitengebied en het centrum van de vier grote kernen kennen het hoogste beschermingsniveau ‘bijzonder’. Aan de andere zijde zijn er ook pilots met welstandsvrije gebieden, zoals het dorp Beltrum, de woongebieden van Neede en het bedrijventerrein van Borculo.

Buitengebied

Voor alle nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied geldt het uitgangspunt dat ze zorgvuldig worden ingepast. Het kleinschalige Achterhoekse karakter is daarbij het uitgangspunt. Daarbij streven we naar het handhaven en verbeteren van de bestaande ruimtelijke kwaliteit.

Beschermde (gebouwde) monumenten

Voor de beschermde monumenten geldt altijd het hoogste welstandsniveau.

Beschermd stads- en dorpsgezicht en Historische Buitenplaats Ruurlo

Als in een gebied één of meer monumenten liggen en de verzameling van gebouwen, de omgeving en het omliggende landschap daarvan zo belangrijk zijn dat deze samenhang moet worden beschermd, kan dit gebied worden aangewezen als beschermd stads- en dorpsgezicht of historische buitenplaats. Voor deze gebieden geldt het hoogste welstandsniveau (bijzonder).

Bestemmingsplannen Berkelland

Omdat veel geldende bestemmingsplannen als ontwerp al vóór de wetswijziging van het Besluit ruimtelijke ordening ter inzage zijn gelegd, is cultuurhistorie tot nu toe in beperkte mate meegenomen als ruimtelijk afwegingsaspect.

Bestemmingsplan buitengebied

Tot op heden worden in de huidige bestemmingsplannen en beleidsdocumenten cultuurhistorische waarden alleen expliciet meegenomen als er al sprake was van een (gebieds)bescherming op een hoger bestuursniveau, zoals door het Rijk beschermde historische buitenplaatsen en dorpsgezichten of de Nationale Landschappen. Andere voorbeelden zijn de molenbiotopen en de Groene natuurnetwerken (GNN) uit de provinciale Omgevingsverordening.

In het vernietigde bestemmingsplan Buitengebied 2012 is in de toelichting de Cultuurhistorische Gebiedsbeschrijving (2012) opgenomen, waarbij een rechtstreekse koppeling is gelegd met de plan- en afwijkingsregels. In het bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016 dat nu wordt opgesteld, zullen deze beleidsregel en de cultuurhistorische waardenkaart worden meegenomen.

Ten aanzien van de beschermde monumenten zijn deze niet nader aangeduid in de planregels of de verbeelding.

Andere bestemmingsplannen

In de bestemmingsplannen voor de centrumgebieden is ten aanzien van de overige historische bouwkunst een globale bouwhistorische verwachtingenkaart als bijlage toegevoegd. Ook daar is alleen sprake van een signalering en geen borging met de planregels.

In de bestemmingsplannen voor de ‘Centrumgebieden’, ‘Woongebieden’ en ‘Bedrijventerreinen’ zijn de beschermde monumenten voorzien van een ‘strak’ bouwvlak om de bebouwing en een begrenzing van de bestaande goot- en nokhoogte.

Erfgoedverordening

Op 20 maart 2012 is de laatste Erfgoedverordening Berkelland vastgesteld. Ten aanzien van het ruimtelijk domein regelt deze verordening de omgang met gemeentelijk beschermde monumenten en eventuele gemeentelijke beschermde stads- en dorpsgezichten. De Erfgoedverordening werkt ook als vangnet voor het archeologische beleidskader in de gebieden waar het bestemmingsplan daarin nog niet voorziet. De Erfgoedverordening werkt door in de Wabo.

Na de invoering van de Omgevingswet zullen deze regels onderdeel worden van het omgevingsplan.