Relicten van verdediging uit de Middeleeuwen vinden we voornamelijk terug in de strategisch belangrijkste middeleeuwse kern van de gemeente Berkelland, namelijk Borculo. Daar bevinden zich nog belangrijke bouwkundige relicten van kasteel Borculo (m.n. de kelders). Ook de omgrachting van Borculo verwijst nog naar het militair-strategische verleden.

Daarnaast vinden we in het buitengebied op een aantal locaties relicten van landweren. Deze aarden structuren waren in het verleden bedoeld om invallen van vijandige partijen te weren. Voorbeelden van bestaande en verdwenen landweren vinden we bij Haarlo, Eibergen en Rekken.102Brokamp, 2007 Deze inventarisatie is echter niet compleet; op historisch kaartmateriaal vinden we nog meer historische landweren die vooralsnog geografisch niet te lokaliseren zijn (figuur 4.23).103Zie bijvoorbeeld Gelders Archief, archief Hof van Gelre en Zutphen, inventarisnummer 5658, d.d. 1631/1691. Landweren op deze kaart lijken geografisch niet volledig te matchen met wat we op basis van andere bronnen weten. De kaart in Gelders Archief, archief Huis Verwolde, inventarisnummer 909-0001, d.d. 1642-1664, geeft een landweer bij Neede, die we wel hebben ingetekend. Ook kennen we schriftelijke bronnen die verband houden met een aantal landweren in de omgeving van Ruurlo die we niet kunnen plaatsen. De Snippen landtwer kennen we bij naam, en er moet een landweer om de oostzijde van het Ruurlose akkercomplex hebben gelopen. Niet uitgesloten is dat het deels om een wildwal gaat, gezien de ligging.104Keunen, manuscript Naar de exacte ligging van deze landweren in de omgeving van Ruurlo dient nog nader onderzoek te worden verricht.

Verder kennen we nog landweren op basis van veldnamen:105We nemen hier alleen de letterlijke veldnamen ‘lannever’ ofwel ‘landweer’. Er zijn nog tal van andere namen, zoals ‘Pas op’ en ‘Kijk uit’, die ook op landweren duiden. Een vlakdekkende inventarisatie vond in dit kader niet plaats. De gebruikte bronnen zijn: Historische vereniging ‘Old Reurle’, 1992; Maas & Schaars, 1995; Meerman, 2002; Maas e.a., 2004.

  • - boerderij De Lannever aan de Diepenheimseweg, Noordijk;
  • - perceel De Lannever aan de Kipkesdijk, Noordijk;
  • - boerderij De Lannever aan de Needse Weg, Mallem*;
  • - boerderij De Lannever nabij de Slemphutterweg, Rekken*;
  • - perceel Lannever en de Lanneversweg, Rekken*;
  • - boerderij Lannever en de Lanneversgraven aan de Borculoseweg, Ruurlo;
  • - perceel de Lanneversgraven op een onbekende plek nabij de grens met Zelhem, Ruurlo;
  • - boerderij De Lanever aan de Rodedijk, Gelselaar.

De situering van de bijbehorende structuren kennen we niet, waardoor deze veldnamen vooralsnog eerst als signalering gebruikt moeten worden. Toponiemen waar een * achter staat, liggen nabij een bekende of veronderstelde landweer.