Art. 3.2.1. Kadernota Integrale Veiligheid 2018-2022 — Verbeteren veiligheidsgevoel in eigen buurt

Inleiding van het thema De nieuwe gemeente Haarlemmermeer is een relatief veilige gemeente in vergelijking met andere grote gemeenten in Nederland. 1Bron CBS 2017/G32 Met name de veelvoorkomende criminaliteit is in vrijwel in elke wijk afgenomen. Ondanks dat er sprake is van een afname van delicten met een grote impact op slachtoffers en zijn/haar omgeving (zoals woninginbraken, straatroof, overvallen en geweldsmisdrijven), komt dit niet tot uitdrukking in de veiligheidsgevoelens van onze inwoners. Er zijn vele factoren die van invloed zijn op de (on)veiligheidsgevoelens van inwoners. Maatschappelijke factoren zoals de groeiende anonimiteit, een verminderende sociale cohesie, grote veranderingen in het sociaal domein, toenemende overlast van personen met verward gedrag en de vergrijzing kunnen van invloed zijn op de gevoelens van (on)veiligheid van inwoners. Ook het veelvuldig gebruik van het begrip (on)veiligheid in de (social)media, beïnvloedt de perceptie en beleving die burgers van veiligheid hebben. Daarnaast spelen individuele factoren een rol. Hoe inwoners over veiligheid denken, hoe zij veiligheid beleven en wat zij er zelf aan doen, kan per individu en gebied/wijk verschillen. Ook van invloed kan zijn in hoeverre inwoners zelf invloed hebben op lokale leefbaarheids- en veiligheidsvraagstukken en wat zij hiermee bereiken in hun buurt. Het veiligheidsgevoel van bewoners wordt daarnaast beïnvloed door hoe men in de eigen woonomgeving met elkaar omgaat en hoe schoon, heel en veilig die feitelijk is. Dit wordt ook wel de sociale en fysieke kwaliteit genoemd. Sommige factoren zijn moeilijk of misschien onmogelijk door lokaal beleid te beïnvloeden. Maar op een aantal factoren kan de gemeente wel invloed uitoefenen met lokaal beleid. Sinds 2015 maakt ‘het gevoel van veiligheid’ deel uit van de strategische beleidsdoelstelling van het gemeentelijk integraal veiligheidsbeleid. De participatie van inwoners op een veilige woon- en leefomgeving, is sindsdien een uitgangspunt in het Integraal Veiligheidsbeleid. De gemeente speelt een belangrijke regierol in het versterken en investeren in de sociale- en fysieke kwaliteit in wijken en kernen. In de praktijk is sprake van een aanpak met korte lijnen tussen keten- en zorgpartners vanuit diverse clusters en domeinen. Daarnaast worden inwoners betrokken in het meedenken over de veiligheid en leefbaarheid in wijken via bestaande netwerken: Waaks!, WhatsApp groepen, vrijwillige brandweer, AED groepen (Automatische externe defibrillator), dorps- en wijkraden, digi- en jongerenpanels, inloopspreekuren, wijkschouwen en Facebookpolls. Ook wordt via de aanpak van woninginbraken aandacht besteed aan de (on)veiligheidsgevoelens van inwoners door het onder andere organiseren van informatiebijeenkomsten en workshops. Daarbij informeren wij inwoners erop wat zij zelf kunnen doen. De komende jaren zullen wij de verbinding blijven zoeken met deze bestaande netwerken en hier verder op doorbouwen. Naast onze huidige aanpak zien wij ook verbetermogelijkheden. Wij willen met name verbeteren door meer maatwerk te leveren aan die wijken en kernen waar inwoners aangeven zich bovengemiddeld onveilig te voelen. Dat doen wij o.a. door aandacht te geven aan die inwoners en te luisteren naar hun veiligheidsbeleving en door kwalitatief onderzoeken uit te voeren. Wij gaan in die wijken meer integraal samenwerken op het thema met alle betrokken veiligheidspartners en de inwoners. Daarbij krijgen ook de sociale- en fysieke kwaliteit en de verkeersveiligheid in die wijken en kernen de aandacht die nodig is. Problematiek Uit onderzoeken naar de veiligheidsbeleving van inwoners in beide gemeenten blijkt dat er tussen enkele Haarlemmermeerse wijken en kernen, grote lokale verschillen zijn in veiligheidsbeleving. Onderzoeksresultaten laten zien dat, waar het criminaliteitsniveau vrijwel gelijk is, er grote verschillen zijn in de mate waarin inwoners zich veilig voelen. In wijken waar bewoners zich ‘onveilig’ voelen, zijn mogelijke oorzaken (mede vanuit de theorie) in hoofdlijnen bekend. Nader onderzoek naar de oorzaken, kan uitwijzen welke punten voor verbetering van veiligheidsgevoelens mogelijk zijn. Momenteel wordt er van verschillende kanten bijgedragen aan het verbeteren van het veiligheidsgevoel van inwoners. Vanuit verschillende zorg- en veiligheidspartners, clusters en domeinen vinden er maatregelen en initiatieven plaats. Informatie-uitwisseling of coördinatie hiertussen vindt onvoldoende of niet plaats. Om de veiligheidsgevoelens in eigen buurt aan te pakken is het nodig dat er integraal wordt samengewerkt tussen al deze partners. Dit vergt een duidelijke regievorming en het opnemen van de prioriteit in de werkplannen van alle ketenpartners. Focuspunten Binnen deze prioriteit leggen wij onze focus op de volgende aangrijpingspunten om veiligheidsgevoelens in eigen buurt positief te beïnvloeden. Hierbij zullen wij in eerste instantie inzoomen op enkele gebieden waar de veiligheidsgevoelens zowel positief als negatief afwijken van het gemiddelde binnen de gemeente. Verder zoomen we in op hotspots van bijvoorbeeld woninginbraken of locaties waar de verkeersveiligheid onder druk staat. Aanpak van High Impact Crimes (woninginbraken, straatroof, overvallen, geweldsmisdrijven) Wanneer inwoners slachtoffer worden van een woninginbraak, straatroof of overval dan heeft dit grote emotionele gevolgen voor het slachtoffer. Slachtoffers kunnen zich lang na deze misdrijven nog onveilig voelen. Er is een nieuw plan van aanpak voor de woninginbraken in ontwikkeling voor aankomende jaren 2018-2022. In dit plan zal aansluiting en samenwerking worden gezocht met deze prioriteit. Bevorderen van de sociale kwaliteit In wijken waar bewoners prettig met elkaar omgaan, zich thuis voelen en elkaar helpen komt beperkte sociale overlast voor en vallen buitenstaanders (en criminelen) eerder op. De sociale kwaliteit van deze wijken is sterk. In wijken waar veel overlast plaatsvindt, zoals: incidenten met overlast verwarde personen, multi-probleemgezinnen, illegale bewoning, drank- en drugsoverlast, ervaren bewoners eerder gevoelens van onveiligheid. Om deze redenen zou moeten worden ingezet op het versterken van de sociale kwaliteit. Bewonersinitiatieven om de veiligheid en de leefbaarheid in de wijken aan te pakken zouden dan ook meer kunnen worden gestimuleerd. De participatie van bewoners in bestaande netwerken (bijvoorbeeld: Waaks!, AED, vrijwillige brandweer, buurt WhatsApp groepen) zou nog meer kunnen worden aangewend voor het versterken van de sociale kwaliteit in wijken. Veiligheid is een onderdeel van het gebiedsgerichte programma ‘Meer voor Elkaar’. Bevorderen fysieke kwaliteit Een buurt die ‘schoon, heel en goed’ onderhouden is wordt over het algemeen als ‘veiliger’ ervaren dan een buurt waar sprake is van zwerfafval, slechte verlichting, vernielingen en andere tekenen van verloedering. Om deze redenen is het investeren in het onderhoud en beheer van de openbare ruimte in woonwijken en gebieden een belangrijke focuspunt voor het aanpakken van deze prioriteit. Daarnaast zou bij de herinrichting van woonwijken en in nieuwbouwplannen de veiligheidsbeleving van bewoners opgenomen kunnen worden. Ook hier kunnen we leren van bewoners en zouden netwerken van bewoners meer kunnen worden aangewend voor het verbeteren van de leefbaarheid en fysieke veiligheid in wijken. De participatie van bewoners in wijkschouwen is hier een mooi voorbeeld van. Bevorderen verkeersveiligheid De Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer ‘Vrijheid van bewegen’ biedt het strategisch kader waarin dit focuspunt voor het verbeteren van het gevoel van veiligheid in de buurt aandacht krijgt. In dit kader verhogen wij onze inzet op verkeersveiligheid voor alle verkeersmodaliteiten. De concretisering vindt plaats in de Investeringsagenda Mobiliteit en het uitvoeringsprogramma Beheer en Bereikbaarheid. Daarin staan de knelpunten en projecten die op basis van (ongevallen)analyses en participatie de komende jaren aangepakt zullen worden. Daarbij zetten wij in op de aanpak van black-spots, duurzaam veilig inrichten van woongebieden, onderzoek naar preventieve aanpak op basis van wegkenmerken en ingrepen in de infrastructuur. Volgens de inwonerparticipatie in het veiligheidsdomein staat ‘te hard rijden’ bovenaan de lijst van punten die voor inwoners belangrijk zijn. Samen met de Vervoerregio Amsterdam en in overleg met het landelijk OM zetten wij daarom in op een pilot op handhaving in 30km gebieden. Wij voeren daarnaast ook een lobby bij de VNG en Ministerie van Justitie en Veiligheid om de bevoegdheden van handhavers uit te breiden. In de onderzoeken naar ‘de veiligheidsbeleving in de buurt’ nemen we mee in welke mate verkeersveiligheid daarop invloed heeft. Die informatie gebruiken we voor de afstemming tussen het uitvoeringsprogramma Veiligheid en het uitvoeringsprogramma Beheer en Bereikbaarheid. Ook verkeerseducatie op scholen, verkeersveiligheidscampagnes en cursussen voor ouderen dragen bij aan een betere beleving van verkeersveiligheid. Bijzondere aandacht gaat uit naar verkeersveiligheid rond Schiphol, scholen, en provinciale wegen. Wij gaan ook de samenwerking met de andere wegbeheerders (Provincie, Rijkswaterstaat en Schiphol) verbeteren. Voor een volledig beeld van de visie en de beleidsversterking van de verkeersveiligheid verwijzen wij de lezer naar de Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer. Uitgangspunten Voor de prioriteit ‘verbeteren veiligheidsgevoel in eigen buurt’ vormen de integrale ketenaanpak, participatie van inwoners en ondernemers en het dorps- en wijkgericht werken belangrijke uitgangspunten. Dit maken we concreet door meer in verbinding te staan met inwoners in wijken en het meer verbinden van de verschillende domeinen en clusters. Daarnaast is eigen verantwoordelijkheid en (zelf)redzaamheid een uitgangspunt, waarbij rekening dient worden te houden met personen waarbij sprake is van verminderde- of niet-zelfredzaamheid. Indicatoren/doelstellingen Het meten van ‘de veiligheidsgevoelens in eigen buurt’ en de sociale cohesie worden 1 x 2 jaar uitgevoerd. Andere indicatoren die mede van invloed zijn op het gevoel van veiligheid, zoals de aanwezigheid van high impact crimes en de totale geregistreerde criminaliteit worden continue door de politie gemeten en periodiek met de driehoeksmonitor gedeeld. Ook het aantal meldingen openbare ruimte die een beeld geven van leefbaarheidsonderwerpen hebben wij steeds voor handen. Onderstaande indicatoren willen wij daarom hanteren voor het monitoren van deze prioriteit. Specifiek onderzoek naar de veiligheidsbeleving in eigen buurt in enkele wijken en kernen gebruiken wij voor het formuleren van projecten en activiteiten die we terug laten komen in de uitvoeringsprogramma’s Veiligheid en Beheer en Bereikbaarheid. Indicator Bron Meting 2017 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020 Streefwaarde 2021 Streefwaarde 2022 % voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt Gemeente 22% *) 22% 21% 20% <20% Cijfer sociale cohesie Gemeente 6,2 *) 6,2 6,3 6,3 >6,3 Meldingen openbare ruimte Gemeente 4.714 4.500 <4.500 4.500 <4.500 Totaal aantal misdrijven Politie 6.756 6.500 <6.500 <6.500 <6.500 Woninginbraken (absoluut en in % aantal inwoners) Politie 565 (pm%) 500 <500 <500 <500 Straatroof (absoluut) Politie 17 15 <15 <15 <15 Overvallen (absoluut) Politie 11 10 <10 <10 <10 Geweld (absoluut) Politie 394 350 <350 <350 <350 *) meting 2016 Aanpak en samenwerking met partners Voor de aanpak en samenwerking met partners bij het verbeteren van het veiligheidsgevoel in eigen buurt wordt per wijk en kern bekeken wie betrokken moeten worden. Bij de aanpak van deze prioriteit in zijn algemeen worden vooral inwoners en bestaande netwerken van inwoners betrokken. Denk aan buurt WhatsApp groepen, Waaks!, buurtpreventieteams, vrijwillige brandweer. Daarnaast zal er vooral meer en intensiever samengewerkt gaan worden met ketenpartners en tussen de verschillende beleidsdomeinen. Kernspelers zijn naast onze inwoners, de dorps- en wijkraden, gebiedsmanagement en relatiebeheer, gebiedsbeheer, het sociaal domein, handhavers, andere gemeenten (dubbeldorpen), MeerWaarde, wijkagenten/politie, woningbouwcorporatie Ymere, ondernemers en het Zorg & Veiligheidshuis Kennemerland. Wij zetten in hoofdlijnen in op: de aanpak van high impact crimes in samenwerking met politie, KMar en OM. het betrekken van inwoners, ondernemers en bestaande netwerken bij de aanpak van deze prioriteit. het verkrijgen van inzichten in welke aspecten een onveilig en veilig gevoel creëren bij inwoners door in 2019 en 2020 nader onderzoek te doen naar de oorzaken van (on)veiligheidsgevoelens in de pilotgebieden Graan voor Visch, Rijsenhout, Spaarndam en Floriande waar bewoners zich respectievelijk ‘het onveiligst’ en ‘het veiligst’ voelen in eigen buurt. Door de oorzaken te kennen worden ook de aangrijpingspunten voor verbetering zichtbaar. na de onderzoeksfase een integraal plan van aanpak maken voor het verbeteren van onveiligheidsgevoelens en het verder uitbouwen van de best practices hiervan naar die gebieden waar dit noodzakelijk wordt geacht. het verbeteren van communicatie en informatievoorzieningen rondom de veiligheid en leefbaarheid in de buurt. het wijzen van inwoners op eigen verantwoordelijkheid en het informeren van bewoners met bijvoorbeeld handelingsperspectieven. het bevorderen van een integrale samenwerking, een betere ketensamenwerking op het thema veiligheidsbeleving bewerkstellingen tussen professionals in de zorg- en veiligheidsketen. zorgen voor veilige buurten door het bevorderen van veiligheidsgevoelens in eigen buurt op te nemen in herinrichtingsplannen en nieuwbouwplannen. maatwerk toepassen in buurten en straten zoals bij de aanpak van woninginbraken in hotspots het uitvoeren van projecten in het kader van versterken sociale kwaliteit. Bijvoorbeeld het Project “Meer voor elkaar’ inzetten verbreden naar andere wijken/kernen. het onderhouden, in stand houden en verbeteren van ‘schoon en heel’, de openbare ruimte en groenvoorziening in wijken. het gebiedsgericht samenwerken tussen handhavers, politie, inwoners en ondernemers tot stand brengen in de gebieden Noord, Midden en Zuid. Financiën Voor het verbeteren van het veiligheidsgevoel in eigen buurt zetten wij het jaarlijks beschikbare materiele budget van € 50.000 (dat was gereserveerd voor de aanpak van woninginbraken) de komende jaren in op: het uitvoeren van het plan van aanpak High Impact Crimes 2018-2022. het uitvoeren van kwalitatief onderzoek naar veiligheidsbeleving in enkele pilot wijken. het inzetten van social media en communicatie campagnes. De te maken kosten zullen in eerste instantie binnen de bestaande begroting worden gedekt. Indien deze niet toereikend zijn zullen wij de dekking van de extra lasten betrekken in de integrale afweging bij de Voorjaarsrapportage 2019.

Rechtspraak bij dit artikel