Art. 3.2.4. Kadernota Integrale Veiligheid 2018-2022 — Integraal samenwerken aan contraterrorisme, extremisme en radicalisering (CTER)

Inleiding van het thema CTER heeft een brede scope. In tegenstelling tot wat vaak wordt verstaan onder CTER gaat het in Haarlemmermeer niet alleen over de gewelddadig religieuze variant. Het gaat ook over de vormen links- en rechts (politiek), milieu en dieren. Op dit hele spectrum kunnen zich uitingen voordoen op het gebied van CTER. Daarnaast gaat CTER ook over het voorstadium van radicalisering; polarisatie. De verbinding tussen mensen en verschillende groepen is bij polarisatie in het geding. Samenhang met inclusiebeleid en andere activiteiten vanuit het sociaal domein/zorg en welzijn zijn daarbij van belang. Het is bij de aanpak van CTER en polarisatie van belang dat verschillende organisaties en sleutelpersonen kennis hebben over inhoud en achtergrond van thematiek en over een handelingsperspectief beschikken hoe om te gaan met bepaalde signalen en informatie. De gemeente moet goed ingericht zijn om dit zowel te kunnen stimuleren als aan te pakken. De aanpak kent zowel een preventieve insteek, als een repressieve. Naast bovengenoemde ontwikkelingen en activiteiten verandert onze omgeving dermate dat er noodzaak is om ons voor te bereiden op een hopelijk nooit voordoende uiting van extreem geweld. Uit de burgerparticipatie voor deze nota blijkt dat inwoners en bezoekers van onze gemeente er ook van uit gaan dat de overheid er alles aan doet om de risico’s op extreem geweld te voorkomen en goed voorbereid is op een situatie als die zich voordoet. Dit alles maakt dat de gemeente samen met haar partners dient te voorzien in een adequate hulpverlenings- en crisisorganisatie welke paraat en bekwaam is met betrekking tot terrorismegevolgbestrijding. De gemeente Haarlemmermeer heeft de vanaf 2016 haar eerstelijns professionals die frequent in contact staan met inwoners, ondernemers en organisaties, opgeleid middels basis- en verdiepingstrainingen op het gebied van CTER. Zij beschikken daarmee over kennis van het onderwerp, hoe het zich kan manifesteren en hoe zij ermee om moeten gaan wanneer zij ermee geconfronteerd worden. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van het bestaande netwerk van contactpersonen en wordt deze waar nodig uitgebreid. Dit heeft tot doel om een goede informatiepositie te behouden en te versterken wat essentieel is voor een goede aanpak van polarisatie en CTER. Wanneer zich een (potentiële) CTER-casus voordoet binnen de gemeente Haarlemmermeer, wordt binnen de in het Regionaal Bestuurlijk Overleg Politie (RBOP) gemaakte afspraken samengewerkt met integrale ketenpartners, zowel binnen als buiten de gemeente. De gemeente maakt waar nodig gebruik van duidingsexperts ten behoeve van een adequate informatieanalyse en inzet van de juiste maatregelen. In Haarlemmermeer beschikken we over een parate en getrainde reguliere hulpverlening- en crisisorganisatie. Daarnaast is de afgelopen jaren de aandacht uit gegaan naar zelfredzaamheid, hulpverlening door omstanders en specifieke voorbereiding op onder andere terrorismegevolgbestrijding. In Haarlemmermeer zijn voor zover bekend weinig CTER-casussen. Het is juist dan van belang om aandacht te houden voor het thema. Nu er nagenoeg geen uitreizen naar, en terugkeerders van het strijdgebied zijn, wil niet zeggen dat de problematiek en aanhangers van dit specifieke radicaal gedachtegoed of ontwikkelingen op andere domeinen van CTER niet meer bestaan. Verbreding van CTER naar polarisatie is een verbetering van de aanpak. Polarisatie vindt vaker plaats dan uitingen van CTER, en kunnen een voorportaal voor individuen zijn van CTER. Door in te zetten op het tegengaan van polarisatie, wordt tegelijkertijd gewerkt aan meer sociale / maatschappelijke inclusie. Complexiteit van vitale infrastructuur en maatschappelijke veerkracht bij een dreiging en na incidenten blijven aandacht vragen. Tevens vergt de continuïteit van parate en bekwame hulpverleningsdiensten en crisisorganisatie voor de dagdagelijkse hulpverlening en specifieke crisis focus en blijvende doorontwikkeling. Problematiek Haarlemmermeer kent een zeer beperkte problematiek op het gebied van CTER. Doordat er weinig casuïstiek is, is er tot op heden beperkte praktische ervaring opgedaan. De onbekendheid en onzichtbaarheid van CTER en polarisatie en niet weten wat ermee te doen kan problematisch zijn. Het thema wordt bijvoorbeeld op scholen nog onvoldoende onder de aandacht gebracht. Meer verbinding en dialoog met onderwijzers en leerlingen / studenten zijn hierbij van belang. Wat wel wordt geconstateerd zijn uitingen van polarisatie en discriminatie, met verminderde sociale cohesie tot gevolg. Dit is overigens een maatschappij brede trend en niet specifiek voor Haarlemmermeer. Gevoelens van geen / beperkte verbinding binnen de maatschappij en met de overheid worden ervaren. Dit kan legio oorzaken kennen, waarvan sommige buiten de invloed van de lokale overheid liggen. Een andere landelijke trend waar ook rekening mee gehouden wordt in Haarlemmermeer is de toenemende invloed van het salafisme. Het salafisme is een verzamelterm voor een spectrum aan fundamentalistische stromingen binnen de soennitische islam. De salafistische stromingen zijn gericht op morele ‘heropvoeding’ en ‘zuivering’ van de geloofsgemeenschap en de maatschappij. Zowel online als offline wordt het gedachtegoed breed verspreid. Hoewel zeker niet alle salafisten een gevaar vormen voor de democratische rechtsorde bestaan er desondanks zorgen om de antidemocratische, polariserende en onverdraagzame boodschap die door een aantal van hen verspreid wordt. Ook vormen aspecten van het salafisme een voedingsbodem voor radicalisering. Haarlemmermeer heeft gelukkig geen ervaring met fysieke uitingen van extreem (terroristisch) geweld. Desondanks is anticipatie op dreigingen binnen en buiten Haarlemmermeer van belang. Naast maatschappelijke ontwikkelingen zoals de toename van mensen met verward gedrag, vormt de vitale infrastructuur een complexe uitdaging voor de crisisorganisatie. Dit vergt een veranderende houding en werkwijze van de hulpverleningsdiensten. Ook kan er voor dagelijkse incidenten en bij uitingen van extreem geweld een stap vooruit gemaakt te worden in het bevorderen van de handelingsperspectieven voor omstanders (eigen veiligheid en onderlinge hulpverlening). Focuspunten Bij het integraal (in de veiligheidsketen) samenwerken aan CTER zijn er een aantal focuspunten te onderscheiden. Deze worden hieronder toegelicht. Polarisatie Radicalisering en polarisatie zijn twee verschillende fenomenen. Ze zijn aan elkaar verwant, maar zijn niet gelijk. Polarisatie betreft de verscherping van tegenstellingen tussen groepen in de samenleving die kan resulteren in spanningen tussen deze groepen en toename van de segregatie (o.a. langs etnische, religieuze en andere lijnen). Polarisatie is zorgelijk vanwege de toenemende sociale spanningen, in de klas, op straat, in de eigen organisatie en in de samenleving. Niet alleen omdat polarisatie als een mogelijke voedingsbodem voor alle vormen van radicalisering en extremisme kan dienen, maar omdat polarisatie an sich een negatieve invloed heeft op de sociaal-emotionele ontwikkeling van jongeren. Professionals maken zich grote zorgen om toenemende vervreemding, toenemend wantrouwen tegenover instituties en autoriteiten, een groeiend wij-zij-denken en mentale segregatie die jongeren vatbaarder maakt voor extreme standpunten en boodschappen. Polarisatie zorgt er kortom mede voor dat jongeren zich kunnen terugtrekken en geen rolmodel meer willen zijn. Ze vinden dat de democratische rechtsstaat er minder voor hen is en ervaren deze zeker niet als wederkerig. Dat heeft niet alleen gevolgen voor hun persoonlijke ontwikkeling en de kansen die ze krijgen en nemen in hun leven. Het kan er ook toe leiden dat jongeren opgroeien tot volwassenen die weinig tot geen maatschappelijke verbondenheid ervaren en zich minder medeverantwoordelijk voelen voor het algemeen welzijn. Preventie, detectie en repressie van radicalisering Het voorkomen van radicalisering wordt preventie genoemd. Het herkennen van signalen van radicalisering wordt aangeduid als detectie. Het treffen van maatregelen (bestuurs- dan wel strafrechtelijk of zorg) om radicalisering tegen te gaan betreft repressie. Parate en bekwame hulpverlening- en crisisorganisatie Dit wordt opgepakt bij het veiligheidsthema Crisisbeheersing (zie bijlage 1). Uitgangspunten Voor deze prioriteit zijn twee beleidsuitgangspunten dominant namelijk de integrale keenaanpak en informatie gestuurd werken. Integrale ketenaanpak De verbinding en korte lijnen tussen organisaties en professionals, zowel binnen als buiten de gemeente, zijn essentieel voor een effectieve aanpak. Radicaliseringsvraagstukken en een adequate crisisaanpak zijn vaak multidisciplinair van aard, raken meerdere organisaties en vergen verschillende soorten maatregelen. Afstemming tussen partners en onderlinge informatiedeling is daarbij van belang. In regionaal en lokaal verband wordt al intensief integraal samengewerkt. Dit heeft in het verleden zijn nut bewezen en zal worden gecontinueerd. Informatie gestuurd werken Informatie is van groot belang bij het tijdig kunnen inspelen op polarisatie- en CTER-casuïstiek. Daarbij is het van belang dat niet alleen de politie, maar ook de gemeente informatie uit de samenleving kan halen. De gemeente staat in verbinding op diverse gebieden met inwoners. Denk daarbij aan burgerzaken, leerplicht, sociale recherche, handhaving en toezicht, etc. Daarvoor is het in verbinding staan met de gemeenschap en gemeenschappelijke organisaties van groot belang. Informatie kan ook verkregen worden door middel van meldingen van inwoners en ondernemers. Informatie kan niet alleen een beeld geven van individuele gevallen, maar ook van mogelijk bredere ontwikkelingen in wijken of gemeenschappen. De verkregen informatie wordt geduid door professionals. Dat houdt in dat wordt gekeken of meldingen daadwerkelijk te maken hebben met radicalisering. Indicatoren/doelstellingen CTER laat zich, anders dan veel andere veiligheidsthema’s, lastig in een uitgekristalliseerd beeld vastleggen. Zowel kwalitatief als kwantitatief. Resultaten en effectiviteit van een preventieve en repressieve aanpak zijn nauwelijks meetbaar. Veel speelt zich buiten het zicht van de openbaarheid af. Ook kan niet alles vanuit gemeentelijk beleid worden voorkomen of aangepakt. Denk bijvoorbeeld aan een terreuraanslag die elders is voorbereid, maar hier plaats vindt. Onze doelstellingen binnen deze prioriteit zijn: Tijdig herkennen van CTER en polarisatie Hogere meldingsbereidheid bij inwoners en ondernemers Bewustwording en bekendheid bij professionals, inwoners en organisaties hoe gedrag te herkennen en te beschikken over handelingsperspectief hoe het te voorkomen Grotere sociale cohesie Integrale samenwerking (intern en extern) Meer / betere informatievoorziening- en positie Afname van polarisatie, radicalisering, extremisme en terrorisme Parate en bekwame crisisorganisatie Indicator Bron Meting 2017 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020 Streefwaarde 2021 Streefwaarde 2022 Incidenten terreurdreiging Politie 0 0 0 0 0 Meldingen CTER / ISTER Schiphol KMar 1.177 1.000 750 <750 <750 Aantal casussen Gemeente 4 0 <4 0 <4 0 <4 0 <4 Aantal crisisoefeningen Terrorisme gevolgbestrijding VRK 7 7 7 7 7 Aanpak en samenwerking met partners We zetten op hoofdlijnen in op: Korte lijnen tussen professionals en kennis hebben van (elkaars) interventie(on)mogelijkheden. Borging van CTER en polarisatie in beleidsplannen van betrokken organisaties die een rol spelen in de aanpak. Periodieke afstemming tussen in- en externe partnerorganisaties. Informatiedeling en netwerkbenadering (integraliteit). Handelingsbekwaam zijn en blijven. We werken als gemeente samen met een groot intern- en extern netwerk, namelijk: team OOV, sociaal domein /sociale wijkteam, Leerplicht, Burgerzaken, Handhaving & Toezicht, SSC, KCC, Sociale Recherche, gebiedsmanagement en relatiebeheer, Politie basisteam Haarlemmermeer, Openbaar Ministerie (arrondissementsparket Noord-Holland), Zorg- en Veiligheidshuis Kennemerland, MeerWaarde, Zelforganisaties, Sleutelfiguren en organisaties vanuit de gemeenschap, Scholen, Wijkcentra, Jongerenwerk, Jeugdzorg, Raad voor de Kinderbescherming, Reclassering Nederland, GGZ, KMar, VRK. Financiën We willen investeren door in te zetten op: Inhuren expertise (duidingsexpertise) voor incidentele casusbehandelingen trainingen (kennis en handelingsperspectief) preventie: kennisverbreding over dit thema bij scholen; maatschappelijk werk organisaties Capaciteit medewerkers Onderzoeken De te maken kosten zullen in eerste instantie binnen de bestaande begroting worden gedekt. Indien deze niet toereikend zijn zullen wij de dekking van de extra lasten betrekken in de integrale afweging bij de Voorjaarsrapportage 2019.

Rechtspraak bij dit artikel