Art. 3.2.3. Kadernota Integrale Veiligheid 2018-2022 — Aanpak ondermijning / georganiseerde criminaliteit

Inleiding van het thema Ondermijnende criminaliteit ondermijnt het lokale gezag, verslechtert de veiligheid en leefbaarheid in de buurt en levert schade op voor bonafide ondernemers. De ‘onderwereld’ maakt voor criminele activiteiten gebruik van diensten van ‘de bovenwereld’. Zo gebruiken criminelen vastgoed bijvoorbeeld voor het telen van hennep, het witwassen van crimineel verkregen vermogen of mensenhandel. Voor het verkrijgen en exploiteren van vastgoed maken ze onder andere gebruik van financiële dienstverleners, makelaars, notarissen, loodgieters en de overheid als vergunningverlener. Bewust of onbewust faciliteren deze partijen daarmee de ontplooiing van criminele activiteiten waardoor vermenging ontstaat tussen onder- en bovenwereld. Met de bestuurlijke aanpak willen wij deze vermenging bestrijden en voorkomen dat criminelen door de overheid worden gefaciliteerd. Binnen het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (verder RIEC) werken wij met verschillende overheidspartners (o.a. het Openbaar Ministerie, de Politie, de Belastingdienst en de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst) samen aan het voorkomen en terugdringen van ondermijnende criminaliteit. Deze vorm van criminaliteit ondermijnt het lokale gezag en verslechtert de veiligheid en leefbaarheid, doordat onderwereld (onder valse voorwendselen) gebruik maakt van legale voorzieningen. Ondermijning is een vorm van georganiseerde criminaliteit die zich in de woonwijken en industrieterreinen manifesteert, maar niet op een zichtbare en meetbare manier zoals problemen met jeugdoverlast, woninginbrekers of personen met verward gedrag. Mede daarom hebben inwoners en ondernemers ook geen directe last van ondermijning en zullen zij het daardoor minder snel melden. Wij gaan bestuursrechtelijke interventies plegen bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Zo wordt bijvoorbeeld het beleid op basis van artikel 13b Opiumwet toegepast wanneer er soft- en/of harddrugs wordt aangetroffen in een woning of lokaal. Bij illegale prostitutie in een woning of lokaal ontvangt de pandeigenaar een last onder dwangsom. En bij illegale autoverkoop wordt er gehandhaafd op basis van het bestemmingsplan. Tevens hebben wij een vastgestelde beleidsregel Wet Bibob. Hiermee kunnen aanvragers van vergunningen of kopers van vastgoed en/of gronden financieel getoetst worden. De aanvrager en/of koper moet kunnen aantonen dat het verkregen geld niet van criminele activiteiten afkomstig is. Problematiek We willen en moeten voorkomen, dat de onderwereld structureel verweven raakt met de bovenwereld waardoor de rechtsorde in gevaar kan komen. Bij de aanpak van ondermijning/georganiseerde criminaliteit willen wij een focus leggen op woon- en adresfraude, criminele samenwerkingsverbanden, (verouderde) bedrijventerreinen en drugsproductie- en handel (inclusief -smokkel via Schiphol). In Haarlemmermeer zijn er meerdere gelegenheidsstructuren voor criminelen. Haarlemmermeer heeft namelijk een gunstige ligging voor het ontplooien van criminele netwerken. Door de aanwezigheid van Schiphol en een veelheid aan kleine en grote bedrijventerreinen is Haarlemmermeer een belangrijk knooppunt in de metropoolregio Amsterdam met goede infrastructurele verbindingen naar binnen- en buitenland. Focuspunten Bij de aanpak van ondermijning leggen wij onze focus op vier aangrijpingspunten die een goede basis vormen om de problematiek het hoofd te bieden. Woon- en adres fraude Door het niet inschrijven of verkeerd inschrijven in de Basisregistratie Personen (verder BRP) kunnen personen zich onttrekken aan het zicht van de overheid. De basis in de aanpak ondermijning voor de gemeente (en voor veel andere partners) begint bij een goede registratie in de BRP. Met een goede registratie is het moeilijker om fraude te plegen met uitkeringen en/of toeslagen. Goed geregistreerde personen zijn altijd traceerbaar door de overheid. Criminele samenwerkingsverbanden Criminelen organiseren zich in een netwerk waarbij zij zich structureel bezighouden met criminaliteit voor hun eigen financieel gewin. Belangrijk is hierbij dat we niet in een piramidevorm denken met één leider maar meer in de aanpak van facilitators. Criminele netwerken zijn steeds minder hiërarchisch maar meer een flexibel geheel waarbij personen makkelijk vervangbaar zijn. Zij ondermijnen daarbij de wet- en regelgeving van de overheid. Denk hierbij aan het onterecht verkrijgen van een uitkering, subsidie of toeslagen, het misbruiken van vergunningen, het verkrijgen van geld door criminele activiteiten (mensenhandel, hennepteelt- en handel, vastgoedfraude) en dat vervolgens in de legale economie willen brengen (witwassen). Op den duur kunnen deze criminele samenwerkingsverbanden onaantastbaar lijken. Wij kunnen deze problematiek alleen maar gezamenlijk aanpakken met partners. En tevens kunnen wij barrières opwerpen om deze vorm van ondermijning tegen te houden. Bijvoorbeeld middels de beleidsregel Wet Bibob. Verouderde bedrijventerreinen De gemeente kent een aantal oudere bedrijventerreinen waar het risico bestaat dat illegale bedrijven die onder de radar willen blijven zich daar willen vestigen. Een projectmatige en integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit levert successen op, zoals op bedrijventerrein De Weeren in Zwanenburg (aantreffen van wapens, drugs en gestolen voertuigen). Drugsproductie en -handel Steeds vaker worden wij geconfronteerd met het dumpen van drugsafval in onze gemeente. Dit is voor ons een duidelijke aanwijzing dat we op dit vlak extra inzet moeten plegen om ook degenen die zich hier mee bezig houden te achterhalen. Drugsproductie en -handel is in Nederland nu eenmaal zeer lucratief waarbij de pakkans en de straffen laag zijn. De aanwezigheid van Schiphol heeft een aantrekkende werking op het smokkelen van drugs. Naast een lokale aanpak primair door de KMar is ook een meer landelijke aanpak en internationale samenwerking noodzakelijk om drugssmokkel via Schiphol aan te pakken. Daarnaast blijkt uit casuïstiek dat er bijna altijd een link is tussen georganiseerde criminaliteit en drugshandel. Omdat nu eenmaal met drugshandel snel en veel geld valt te verdienen. Wij hebben opdracht gegeven voor een onderzoek naar ondermijning door een extern deskundige. Dit zogenoemde Ondermijningsbeeld vergroot het zicht op en inzicht in de georganiseerde criminaliteit in de gemeente en versterkt onze informatiepositie. Hierdoor kan ondermijnende criminaliteit effectiever worden aangepakt. Het ondermijningsbeeld beschrijft concrete signalen op het niveau van (rechts)personen, branches en locaties. Uitgangspunten Binnen de aanpak ondermijning zijn vooral de integrale ketenaanpak en het informatie gestuurd werken uitgangspunten waaraan wij met onze partners verder vorm gaan geven. Verder vinden wij het uitgangspunt participatie van inwoners en ondernemers belangrijk binnen deze prioriteit, omdat inwoners en ondernemers een uitstekende informatiebron kunnen zijn om ons (bijvoorbeeld via Meld Misdaad Anoniem) te helpen in de aanpak. Indicatoren/doelstellingen Ons doel is om op basis van samenwerking en een gezamenlijk informatiebeeld de meest efficiënte en effectieve aanpak toe te passen om de georganiseerde criminaliteit terug te dringen. Wij zijn in staat proactief, preventief en repressief ondermijning te voorkomen en te bestrijden. Met behulp van informatie van inwoners en ondernemers. Om de aanpak te meten zullen wij de komende jaren de volgende indicatoren hanteren. Indicator Bron Meting 2017 Streefwaarde 2019 Streefwaarde 2020 Streefwaarde 2021 Streefwaarde 2022 Misdrijven handel en vervaardigen soft- of harddrugs Politie 26 25 <25 <25 <25 Waarschuwingen en sluitingen woningen en lokalen soft- en harddrugs Gemeente 23 keer waarschuwing en 10 keer sluitingen 30 keer waarschuwing en 15 keer sluiting 30 keer waarschuwing en 20 keer sluiting 30 keer waarschuwing en 25 keer sluiting 30 keer waarschuwing en 25 keer sluiting Aantal signalen die vanuit gemeente worden aangebracht bij het RIEC Gemeente 5 12 15 15 15 Aantal ontmantelde hennepkwekerijen Politie 43 45 >45 >45 >45 Aantal RIEC casussen RIEC 9 15 20 20 20 Aanpak en samenwerking met partners Samen met onze (publieke en private) partners gaan wij georganiseerde criminaliteit tegen en willen deze zoveel mogelijk ontwrichten, waarbij gebruik wordt gemaakt van bestuursrechtelijke-, fiscale- en strafrechtelijke instrumenten. De overheidspartijen treden daadkrachtig op tegen vormen van ondermijning. Het bundelen en delen van de juiste informatie is hierbij randvoorwaardelijk. Ter uitwerking van deze prioriteit maken wij een integraal plan van aanpak ondermijning 2018-2022. Inwoners en ondernemers hebben geen direct negatief effect van georganiseerde criminaliteit. Maar op de lange termijn kunnen zij er wel last van krijgen. Zolang de inwoners en ondernemers weinig melden blijven er witte vlekken waarvan de overheidspartners geen wetenschap hebben. Wat wij niet weten kunnen wij ook niet aanpakken. Een bewustwordingscampagne onder inwoners en ondernemers kan de gemeente helpen in het ontvangen van signalen van georganiseerde criminaliteit. In de campagne moet inzichtelijk worden gemaakt welk direct effect georganiseerde criminaliteit op hen heeft. Onterecht uitgekeerde uitkeringen kost de gemeenschap geld maar ook het ontmantelen van een hennepkwekerij kost capaciteit van de overheid en daardoor geld. We zetten in hoofdlijnen in op: Deelnemen aan alle RIEC-casuïstiek en indien wij signalen hebben van ondermijning deze aanleveren bij het RIEC; Persoonsgerichte aanpak en locatiegerichte aanpak van Outlaw Motor Gangs; Uitvoeren van de beleidsregel Wet Bibob; Handhaven volgens het beleid volgens artikel 13b Opiumwet bij soft- en harddrugs; Continueren van de ambtelijke wekgroep georganiseerde criminaliteit; Continueren van integrale controles bij seks- en escortbedrijven; Handhaven op illegale prostitutie; Opstellen van een plan van aanpak woon- en adresfraude; Opstellen van een integraal plan van aanpak ondermijning 2018-2022. Financiën Er is structureel budget noodzakelijk om een hoger bewustzijn over ondermijning te creëren bij inwoners en ondernemers. Hiermee wordt de meldingsbereidheid van hen vergroot waardoor de overheidspartners meer signalen ontvangen. De overheidspartners kunnen met deze signalen de integrale aanpak uitvoeren om zo de ondermijning aan te pakken. Om de aanpak Ondermijning te kunnen starten is extra capaciteit nodig: dit vergt medewerkers en/of functies die we nu niet in de gemeente hebben. Zo is een Tactisch analist noodzakelijk om beter informatie gestuurd te kunnen werken. Waarbij de verzamelde informatie uit onderzoeken en het RIEC-informatieplein d.m.v. gedetailleerde analyse wordt omgezet in ‘intelligence’: (harde) analyse en informatie die bruikbaar is ten behoeve van integrale en bestuurlijke interventies. Daarnaast om het thema ‘woon- en adresfraude’ vorm te geven dient er extra capaciteit te komen bij Burgerzaken voor een bevolkingscontroleur. Deze bevolkingscontroleur kan controleren op de juistheid van de BRP, heeft bevoegdheden om onderzoek te doen door bijvoorbeeld controlebezoeken afleggen aan zowel bestaande als leegstaande panden en kan personen ambtshalve inschrijven in de BRP. De te maken kosten zullen in eerste instantie binnen de bestaande begroting worden gedekt. Indien deze niet toereikend zijn zullen wij de dekking van de extra lasten betrekken in de integrale afweging bij de Voorjaarsrapportage 2019.

Rechtspraak bij dit artikel