Art. 5.5 Inspirerend Verleden Beleidsnota Cultureel Erfgoed Halderberge — DRAAGVLAKVERBREDING CULTUURHISTORIE: DE ONTSLUITING VAN HET HALDERBERGS ERFGOED

Intern draagvlak Een van de belangrijkste doelstellingen uit de Nota Monumentenbeleid gemeente Halderberge, Een toekomst voor het verleden is dat het cultuurhistorisch besef breed in de ambtelijke organisatie aanwezig dient te zijn. Uit de interviews met de verschillende medewerkers van de verschillende afdelingen is gebleken dat cultuurhistorie niet een vaste factor is bij de belangenafwegingen en bij de beleidskeuzes. Binnen de gemeentelijke organisatie dient het cultuurhistorisch besef bevorderd te worden. Het is belangrijk dat binnen de gemeente, zowel bestuurlijk als ambtelijk, de overtuiging heerst dat de gemeente een aantal waardevolle cultuurhistorische elementen binnen haar grenzen heeft, waar zorgvuldig mee omgegaan moet worden. Draagvlak voor monumentenbeleid c.q. cultuurhistorie kan namelijk niet op zichzelf staan. Het moet ingebed zijn in een veel breder beleid, zoals bestemmingsplannen, structuurvisies, inrichting en beheer van de openbare ruimte, architectuur- en welstandsbeleid, handhaving, beheer van gemeentelijke gebouwen, kunst- en cultuurbeleid, toeristisch-recreatief beleid etc. Cultuurhistorische waarden dienen bekend te zijn en als vanzelfsprekend te worden meegenomen en afgewogen in planvoorbereiding en –ontwikkeling. Extern draagvlak Evenals intern draagvlak is ook extern draagvlak voor het gemeentelijke monumentenbeleid van essentieel belang wil het monumentenbeleid slagen en succesvol zijn. Externe draagvlakverbreding kan bevorderd worden door een goede communicatie vanuit de gemeenten naar belanghebbenden en geïnteresseerden, het betrekken van belanghebbenden en geïnteresseerden in een vroeg stadium bij plannen, het organiseren van cultuurhistorische activiteiten, educatieve projecten, promotie e.d. Belangrijke participanten bij het creëren en bevorderen van draagvlak zijn: (potentiële) monumenteigenaren; cultuurhistorische-/ monumentorganisaties; professionele (gemeentelijke) instanties; musea; onderwijs; inwoners van de gemeente Halderberge. Ad a) (potentiële)monumenteigenaren Een manier om draagvlak binnen deze groep te creëren of te bevorderen is een actieve benadering van de groep. Een goede dienstverlening aan de eigenaren kan een belangrijke rol spelen om dit doel optimaal te verwezenlijken. Hierbij wordt gedacht aan een actieve ambtelijke begeleiding bij restauratie/ onderhoudsprojecten, het informeren van eigenaren over monumentenbeleid in het algemeen, over landelijke, provinciale en lokale actualiteiten, over subsidieregelingen en fiscale ontwikkelingen, over restauratie en onderhoud. Zoals in hoofdstuk 5 aan de orde is gekomen, is dit feitelijk onderdeel van het reguliere zorgtaakpakket van de gemeentelijke overheid. Daarnaast heeft ook het Nationaal Restauratiefonds een taak om eigenaren van rijksmonumenten te informeren over subsidiemogelijkheden. Gemeente Halderberge heeft de afgelopen jaren verschillende activiteiten ontwikkeld om het draagvlak onder monumenteneigenaren te vergroten: aanbieden van gevelplaquette, organiseren Open Monumentendag, ontwikkelen informatiefolder en informatiebrieven en informeren van eigenaren via de gemeentelijke website en gemeentelijke servicebalie. Bezien zou kunnen worden hoe deze activiteiten kunnen worden verbeterd en uitgebouwd. Ad b) (Cultuur)historische-/ monumentenorganisaties In Halderberge is een aantal organisaties actief op het terrein van (cultuur)historie- en monumentenzorg. Dit zijn de vijf heemkundekringen: heemkundekring “De Honderd Hoeven”, heemkundekring “Het land van Gastel”, heemkundekring “Stampersgat”, heemkundekring “Seppe” en heemkundekring “Broeder Christofoor Oudenbosch”. De genoemde organisaties organiseren hun eigen activiteiten (lezingen, tentoonstellingen, presentaties, brochures, boeken) en dragen in belangrijke mate bij aan het doel om het draagvlak voor cultuurhistorie te vergroten (zie ook nieuwe Cultuurnota Halderberge cultureel uitgelicht). De gemeente zou de initiatieven van deze organisaties kunnen versterken door de activiteiten te ondersteunen en te faciliteren. Ad c) Professionele (gemeentelijke) instanties Ook niet gemeentelijke professionele instellingen, zoals een regio-VVV, kunnen een rol spelen bij draagvlakverbreding. De VVV kan in samenwerking met diverse organisaties die zich bewegen op het terrein van cultuurhistorie, activiteiten opzetten zoals thematische wandel- en fietsroutes, arrangementen met een cultuurhistorisch karakter, etc. Ad d) Musea Musea spelen ook een belangrijke rol bij erfgoededucatie en erfgoedcommunicatie. Halderberge kent acht musea: het Arboretum, Natuurhistorisch en Volkenkundig Museum, het Nederlands Zouavenmuseum, Vliegend Museum Seppe, Zijdemuseum “De Schans”, dorpsmuseum “In de Drie Snoeken”, het Mastboomhuis en de Meeshoeve. Tevens is het Regionaal Archief West-Brabant in Oudenbosch gevestigd. Ad e) Onderwijs Educatieve projecten kunnen jonge mensen via het onderwijs bekend maken met cultuurhistorie. In de nieuwe cultuurnota 2010-2014 Halderberge: cultureel uitgelicht wordt uitgebreid ingegaan op hoe cultuureducatie op dit moment wordt vormgegeven binnen Halderberge. Een belangrijk element hierbij is de in 2006 gestarte “Marktplaats Halderberge”. Het is een fysieke “marktplaats” van kunst-, cultuur-, en cultureel erfgoededucatie met onder andere de Romeinse leskist. Het concept is zo opgesteld dat vraag en aanbod op een eenvoudige manier op elkaar afgestemd kunnen worden. Dit laatste is onder andere mogelijk via de website www.marktplaatshalderberge.nl. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ontwikkelt reeds jaren in samenwerking met diverse instanties educatieve projecten op het terrein van het cultureel erfgoed. In 1997 heeft zij het project “Scholen adopteren monumenten” opgezet. Het is bij dit project de bedoeling dat een school een langdurige band aangaat met een monument. Het monument kan dienen als “kapstok” om verschillende lessen aan op te hangen. Leerlingen ontwikkelen zo een verantwoordelijkheidsgevoel ten opzichte van “hun” monument en dat is van belang voor het besef van de historische waarde van monumenten en daarmee voor behoud van het erfgoed. Een tweede project in dit verband is “Terug naar de Toekomst met de Monumentenkist”, bedoeld voor leerlingen in de basisvorming (zowel vmbo als havo/vwo), waarbij de nadruk ligt op ‘behouden door ontwikkelen’. Leerlingen gaan op onderzoek uit bij een monument in de buurt om bewust te worden van de keuzes die er in de dagelijkse praktijk van de monumentenzorg gemaakt moeten worden. Het VSB Fonds heeft begin 2002, leunend op expertise van de RCE, Erfgoed Nederland (voorheen NCM), de stichting Open Monumentendag en Bond Heemschut, het initiatief genomen voor het project “Verover je eigen monument” met als doel: met jongeren, voor jongeren en door jongeren belangstelling te creëren voor monumenten. In principe is het mogelijk om lokaal bij dit project aan te sluiten, zodat op lokaal niveau bij de plaatselijke jeugd draagvlak gecreëerd kan worden op het terrein van erfgoed. Ad. f) Inwoners van Halderberge Om interesse voor monumenten en cultuurhistorie bij de inwoners te bevorderen kunnen activiteiten worden georganiseerd. In 1998 hebben de heemkundekringen een publicatie uitgebracht met de titel “Halderberge Oud en Nu, Bijdrage tot de geschiedenis van Halderberge”. Van meer recente datum (2008) is de door de gemeente uitgebrachte publicatie “de Kunst-en Monumentengids Halderberge”. Hoewel de vijf genoemde heemkundekringen werken met hun eigen activiteiten (lezingen, tentoonstellingen, presentaties, brochures) zou door samenwerking met de heemkundekringen meer activiteiten kunnen worden ontwikkeld die bijdragen aan het creëren van draagvlak voor cultuurhistorie en monumentenzorg. Gedacht kan worden aan het uitbrengen van (gezamenlijke) publicaties, zoals een boek over de monumenten in de Halderberge of het organiseren van de jaarlijkse Open Monumentendag. De activiteiten, georganiseerd door verenigingen/ instellingen, kunnen mogelijk door middel van subsidieverstrekking gestimuleerd worden. Daarnaast kan in lokale media regelmatig aandacht geschonken worden aan monumentenzorg en cultuurhistorie. Voor Halderberge is dit de Halderbergse bode. Het tentoonstellen van recente archeologische vondsten is eveneens een goed middel om draagvlak te verbreden. Open Monumentendag Vanaf de vaststelling van de Nota Monumentenbeleid gemeente Halderberge, Een toekomst voor het verleden in 1997 heeft de gemeente een aantal jaar de Open Monumentendag georganiseerd. Sinds 2003 echter is er voor gekozen om dit niet meer vanuit het gemeentehuis te initiëren en te coördineren maar de organisatie van de activiteiten aan de lokale initiatieven over te laten. Hoewel dit de afgelopen jaren leuke initiatieven en resultaten heeft opgeleverd is het aanbevelenswaardig om de ondersteuning en coördinatie weer vanuit de gemeente op te pakken. Door een bredere eigentijdse aanpak waarbij ingestoken wordt op erfgoedbeleving door bijvoorbeeld kunstexposities, muziek, dans en activiteiten voor kinderen bij het programma te betrekken worden monumenten van hun “stoffige imago” ontdaan en kan een breed publiek bereikt worden. Met een professionele aanpak kan dit jaarlijkse evenement, wat met een landelijk bezoekersaantal van 800.000 mensen per jaar het grootste landelijke evenement is, veel opleveren voor het draagvlak van het gemeentelijke erfgoedbeleid. Erfgoedcommunicatie: interactief en educatief Het hedendaagse publiek wil interactie, discussiëren, uitwisselen en kennis opdoen. In deze behoefte zou kunnen worden voorzien door het publiek direct in aanraking te laten komen met cultuurhistorie. Dit kan door duidelijke verwijzingen naar de lokale cultuurhistorische waarden in de openbare ruimte. Dit vergroot de kennis en aandacht en zorgt voor herkenning. Hierdoor wordt het draagvlak voor het erfgoed groter. Een belangrijk middel om het publiek eenvoudig en snel te informeren is het internet. Door op bijvoorbeeld de gemeentelijke internetsite informatie te zetten over het cultureel erfgoed kan het publiek snel en doeltreffend worden geïnformeerd. Informatie waaraan in dit verband gedacht kan worden is: het vergunningenstelsel, procesbeschrijving cultuurhistorie, cultuurhistorische onderzoeksresultaten, rapportages en financieringsmethoden. Met het opzetten van de website waarbrabantbegint.nl, waarop nadrukkelijk aandacht gegeven wordt aan monumenten en cultureel erfgoed is een belangrijke eerste stap gezet op dit terrein. Beleidsvoorstellen en acties Jaarlijks organiseren en coördineren van de gemeentelijke Open Monumentendag. Bevorderen van extern draagvlak voor cultuurhistorie door middel van een actieve benadering van lokale monumenteigenaren en door het stimuleren en ondersteunen van activiteiten van erfgoedorganisaties. Bevorderen van intern draagvlak voor cultuurhistorie binnen het gemeentelijk bestel. Bezien hoe cultuureducatie met nieuwe en eigentijds projecten verder kan worden uitgebouwd. Bezien hoe erfgoedcommunicatie via de gemeentelijke internetsite(s) verder kan worden uitgebouwd en geoptimaliseerd.

Rechtspraak bij dit artikel