Sinds 2015 is het instrumentarium van de gemeente op het veiligheidsdomein versterkt. Diverse instrumenten waren in Diemen nog niet geregeld of werden niet gebruikt. Dat is de afgelopen jaren wel gebeurd. Ook zijn er op verschillende thema’s nieuwe ontwikkelingen in het veiligheidsbeleid en is de samenwerking tussen de veiligheidspartners versterkt. Het overzicht hieronder geeft een korte samenvatting van de uitvoering van de veiligheidstaken in de periode 2014-2018 met een accent op de nieuwe instrumenten en acties.
Actief sluitingsbeleid panden (Opiumwet)
Gemeente en politie zijn scherper en actiever geworden op het voorkomen en aanpakken van drugsoverlast. Illegale hennepteelt kan tot gevaarlijke situaties leiden, zo is er vaak een groot risico op branden en ontploffingen en daarmee ook een groot gevaar voor de omgeving. Tevens trekt hennepteelt veel criminaliteit aan en wordt er vaak illegaal stroom afgetapt. Het is daarom zeer ongewenst dat illegale hennepkwekerijen in Diemen gevestigd zijn.
De wetgever heeft de burgemeester de bevoegdheid gegeven om drugscriminaliteit ook bestuursrechtelijk tegen te gaan. Hiervoor is artikel 13b van de Opiumwet vastgesteld. Indien er sprake is van overtredingen van de Opiumwet (als in een woning of lokaal drugs worden verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig zijn) is de burgemeester bevoegd tot sluiting over te gaan, ook zonder dat er (al) sprake is van concrete verstoring van de openbare orde. In december 2015 zijn in Diemen beleidsregels vastgesteld zodat de burgemeester gebruik kan maken van deze bevoegdheid. Sindsdien is bij 50 panden op basis van de Opiumwet een bestuurlijke maatregel opgelegd (pand gesloten, waarschuwing of huuropzegging).
Verruiming sluitingsbeleid panden
Door aanpassingen van de APV Diemen in december 2016 zijn de mogelijkheden verruimd om panden te sluiten na ernstige inbreuken op de openbare orde. Het gaat dan om het aantreffen van (vuur)wapens, illegale gokgelegenheden, of andere ernstige inbreuken op de openbare orde (in of vanuit het pand). Op basis van dit artikel is al een woning gesloten vanwege de vondst van wapens.
Inzet van straatcoaches
Vanaf augustus 2016 heeft de gemeente de straatcoaches van Stichting Aanpak Overlast Amsterdam (SAOA) als extra middel ingeschakeld om jeugdoverlast te voorkomen. Dit werkt goed, klachten en meldingen kunnen gerichter worden opgepakt. Dit leidt er wel toe dat er in eerste instantie meer meldingen komen omdat bewoners hiertoe worden gestimuleerd.
De overlast neemt echter sterk af. De inzet heeft zich vooral geconcentreerd op Diemen Centrum/Rode Kruislaan e.o., maar inmiddels is er ook aandacht voor andere buurten. De aanpak leidt ook tot diverse huisbezoeken, afgelegd in het kader van aandacht voor individuele jongeren en de gezinssituatie. Er is een goede verbinding met het Brede Hoedteam om jongeren en gezinnen (waar nodig) extra ondersteuning te bieden.
Aanpak ondermijnende criminaliteit
Ondermijnende criminaliteit bestaat uit alle vormen van misdaad die een bedreiging vormen voor de integriteit en leefbaarheid van onze samenleving. Het gaat om zaken als (overlast) drugshandel, illegale bewoning/adresfraude, aanwezigheid in wijken van zware criminelen
e.d. In eerste instantie is de aanpak in Diemen gericht geweest op ondermijnende criminaliteit op bedrijventerreinen. Daarna is er gestart met een bredere pilot in Diemen-Noord.
Scheerlicht
In 2017 is het project ‘Scheerlicht’ gestart. Door de gemeente wordt samen met de diverse partners in beeld gebracht welke adressen “niet pluis” lijken te zijn (langdurige leegstand, veel inschrijvingen [buiten gezinsverband], klachten van overlast door veel wisselende bewoners en dergelijke). Naast deze overleggen worden de signalen binnen de gemeente en de deelnemende instanties bijeengebracht en geverifieerd. Gestart is met een pilot waarbij de focus ligt op Diemen-Noord. Vanaf september 2017 worden “niet pluis” adressen in gezamenlijkheid bezocht en gecontroleerd op juistheid en vindt er rapportage plaats van de bevindingen. Om inzicht te krijgen over de aard en omvang van mogelijke misstanden is een pilot gehouden waarbij 80 adressen in Diemen Noord zijn onderzocht en gecontroleerd. De pilot is uitgevoerd in LSI-verband, dat wil zeggen dat de gemeente bij de uitvoering van de pilot is ondersteund door een Flexibele Interventie Capaciteit (FIC-team) van de Landelijke Stuurgroep Interventieteams. Een aantal adressen is door de politie bezocht vanwege de vermoedens van criminele activiteiten. De overige adressen zijn door de gemeentelijke toezichthouders BRP (basisregistratie personen) bezocht samen met de partners zoals UWV, ISZW, belastingdienst en dergelijke.
Deze integrale aanpak van Scheerlicht is gericht op de inzet van preventieve, bestuursrechtelijke, privaatrechtelijke, fiscale en/of strafrechtelijke instrumenten die de diverse partners kunnen inzetten. Uit de pilot is gebleken dat er naast woonfraude, zoals illegale onderhuur, schijnbewoning en spookbewoning, ook veel van de aangetroffen misstanden zijn te benoemen als ondermijnende criminaliteit. Zo zijn er (criminele) netwerken gesignaleerd maar ook vormen van uitbuiting en mensenhandel. Geconcludeerd is dat de aanpak Scheerlicht moet worden voortgezet en naar alle wijken en bedrijventerreinen in Diemen wordt uitgebreid.
Ondermijningsbeeld RIEC
Alle Amstelland-gemeenten krijgen een ondermijningsbeeld waarin signalen en fenomenen van criminele aanwezigheid en activiteiten binnen de gemeente worden gebundeld. Het ondermijningsbeeld geeft beter zicht en inzicht in ondermijning in de gemeente en bevordert alertheid en actiegerichtheid. Eind 2018 is voor de gemeente Diemen door het RIEC een (concept) ondermijningsbeeld vastgesteld. Hiervoor is informatie opgehaald bij de gemeente en haar partners. Een van de conclusies uit dit beeld was dat er in de gemeente Diemen ondermijningsproblematiek speelt die vergelijkbaar is met die van een gemeente met 80.000 inwoners. Het ondermijningsbeeld geeft input voor de vervolgaanpak van ondermijnende criminaliteit, onder andere door de integrale aanpak van Scheerlicht.
Uitbreiding toepassing wet Bibob
Een ander instrument tegen ondermijnende criminaliteit is de toepassing van de Wet Bibob. De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument. Als er een ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan het bevoegde bestuursorgaan de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Zo wordt voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert en wordt bovendien de concurrentiepositie van bonafide ondernemers beschermd. Om de mate van gevaar te bepalen, kan het bestuursorgaan een advies aanvragen bij het Landelijk Bureau Bibob.
In 2018 zijn in Diemen nieuwe beleidsregels vastgesteld met een uitbreiding van het toepassingsbereik. Daarmee is het mogelijk geworden om naast de vergunningverlening van drank-, horeca- en prostitutiebedrijven ook de integriteit van houders en/of aanvragers van andere vergunningen, subsidies en overheidsopdrachten te toetsen. Het beleid is regionaal afgestemd om een waterbedeffect te voorkomen.
Digitaal opkoopregister /aanpak heling
In december 2016 is bij de aanpassing van de APV Diemen een artikel opgenomen ten aanzien van een Digitaal Opkoop Register (DOR). In 2017 is dit ingevoerd. De invoering van het digitale opkoopregister heeft voor handelaren die zich aanmelden tal van voordelen. Het geeft inzicht in voorraden en biedt ondersteuning bij magazijncontroles. Daarnaast kan in het register eenvoudig worden gesorteerd en gezocht op soort, merk, type of serienummer. Verder zijn handelaren door het gebruik van het systeem minder tijd kwijt bij registercontroles door gemeente en politie. In 2017 zijn alle handelaren aangeschreven en is het handhavingsbeleid voor het DOR vastgesteld. Sindsdien zijn er controles op de aansluiting bij het DOR en het correcte gebruik van het systeem.
Woninginbraken
Er is de afgelopen jaren ingezet op de vermindering van het aantal woninginbraken in
Diemen. De aanpak was vooral gericht op het voorkomen en vroeg-signaleren van woninginbraken. Belangrijk is dat inwoners en ondernemers zelf preventieve maatregelen nemen om woninginbraken te voorkomen. Daar zijn de voorlichtingsacties ook op gericht geweest. Verder is gezamenlijk is ingezet op gerichte opsporing, verdere uitbouw van (deelname aan) het project Samen Veilig en bevordering van deelname aan en gebruik van WhatsApp buurtpreventie en Burgernet door de inwoners (2109 deelnemers in Diemen). Ook is er een verbinding gelegd met het ROC van Amsterdam (opleiding veiligheid) ter versterking van Samen Veilig. In de voorlichtingsactiviteiten worden er naast de Veiligheidsdag en Gemeentedag ook bijeenkomsten in de week van de veiligheid georganiseerd over woningovervallen en babbeltrucs.
Dwangsom inbrekerswerktuig
De APV van Diemen (artikel 2:44) kent een verbod om (inbrekers)werktuigen bij zich te hebben met het kennelijk doel om in te breken of in te sluipen. De politie kan strafrechtelijk optreden als dit artikel wordt overtreden. Aanvullend daarop heeft de gemeente Diemen besloten ook bestuursrechtelijk op te treden in dit soort gevallen. In augustus 2018 is de eerste last onder dwangsom opgelegd aan iemand die in het bezit was van inbrekerswerktuigen.
Straatroven
Samen met politie en externe toezichthouders is steeds gekeken of en waar verhoogd toezicht noodzakelijk was. De inzet van particuliere beveiliging op Bergwijkpark en de Campus Diemen Zuid is voortgezet. Naar aanleiding van een aantal incidenten is deze beveiliging ook tijdelijk uitgebreid. Extra inzet was er ook vanuit de flexibele capaciteit van de politie en de speciale teams voor de stationsgebieden (Veiligheidsteam Openbaar Vervoer). Daarnaast wordt er gekeken naar structurele maatregelen ter bevordering van de sociale veiligheid, bijvoorbeeld bij het onderhoud en inrichting van de openbare ruimte, het opknappen van de metrostations en de (plannen voor de) herinrichting van de stationsgebieden.
Vergroten leefbaarheid en veiligheid, met aandacht voor specifieke buurten
Er is extra aandacht gekomen voor de buurten Beukenhorst, de Rode Kruislaan, Van Markenplantsoen en de stationsgebieden. Bij de eerstgenoemde complexen wordt vooral ingezet op community-building, zodat bewoners elkaar weer beter leren kennen en elkaar weer durven aan te spreken. Ook wordt er een betere verbinding gemaakt met veiligheidspartners als de politie en de straatcoaches. Dit heeft een belangrijk preventieve werking en is ook belangrijk voor het gevoel van veiligheid onder de bewoners.
Actiecentrum Veiligheid en Zorg
Het Actiecentrum Veiligheid en Zorg (AcVZ) ontwikkelt allerlei aanpakken op het snijvlak van veiligheid en zorg en voert deze samen met de gemeenten uit. Denk bijvoorbeeld aan de Top 600 en de Top 400, de Treiteraanpak en de re-integratie van ex-gedetineerden. Het AcVZ werkte vooral voor Amsterdam. De verbinding met het AcVZ en andere regiogemeenten waaronder Diemen heeft meer inhoud gekregen. Op verschillende aanpakken zijn we (beter) aangesloten waardoor steeds meer expertise en inzet voor Diemen beschikbaar komen.
Top 600 en top 400
Naast aandacht voor de bekende Top 600 van veelplegers is er ook een persoonsgerichte aanpak voor de Top 400 gekomen, bestaande uit vooral jongere veelplegers die dreigen af te glijden in de criminaliteit. In Diemen wordt daarnaast gebruik gemaakt van de expertise binnen deze aanpak voor jongeren die niet tot deze Top 600/400 horen, maar wel extra aandacht verdienen. Dit gebeurt via het integraal jeugdoverleg (Brede Hoed).
Huiselijk geweld en kindermishandeling
De laatste jaren is in Diemen uitvoering gegeven aan het nieuwe uitvoeringsplan preventie huiselijk geweld en kindermishandeling. De lokale speerpunten in het uitvoeringsplan zijn het versterken van (vroeg)signalering, de aanpak van ouderenmishandeling, bredere implementatie van de meldcode en het optimaliseren van de samenwerking tussen Veilig Thuis en het lokale veld.
Overlastgevende personen
Met de instellingen voor begeleid wonen van HVO Querido en Philadelphia zijn goede afspraken gemaakt om het aantal overlastgevende cliënten te beperken. Er vindt regelmatig overleg plaats met de wijkagent. Verder zijn er in Diemen zijn twee instellingen (Mentrum en Arq) gevestigd die beiden ambulante hulpverlening geven aan cliënten met psychosociale problematiek. Deze cliënten worden soms ook als overlastgevend ervaren in de omgeving van deze instellingen. De politie Eenheid Amsterdam maakt samen met Ambulance Amsterdam gebruik van de Psycholance om verwarde personen te vervoeren naar de Spoedeisende Psychiatrische Onderzoeks Ruimte (SPOR). Voor de zorg aan verwarde personen is er -indien nodig- een goede samenwerking vanuit het Brede Hoed-team.
Woonoverlast
Eind 2017 is de APV aangepast om de burgemeester de bevoegdheid te geven bij ernstige en herhaaldelijke woonoverlast op te treden. Deze bevoegdheid is een instrument welke alleen ingezet kan worden als er op andere manier tevergeefs is geprobeerd de woonoverlast te stoppen. Begin 2018 zijn de beleidsregels vastgesteld voor toepassing van dit nieuwe instrument. Volgend uit de evaluatie van de buurtbemiddeling is ook ingezet op het beter bekend maken van de mogelijkheden van buurtbemiddeling om woonoverlast te beperken. Ook kunnen woningcorporaties nu een beroep doen op de buurtbemiddelaars in Diemen.
Convenant Doorzon: tegengaan ongewenste bewoning
De afgelopen jaren is gebruik gemaakt van het convenant Doorzon dat is afgesloten tussen de politie, Belastingdienst, de woningcorporaties en de gemeente om ongewenst woninggebruik te voorkomen. Eén van de onderdelen uit dit convenant is het beëindigen van de huurovereenkomst bij het ontdekken van een hennepplantage in een huurwoning.
Ondersteuning bij radicalisering
De Amstelland-gemeenten maken gebruik van de expertise van Amsterdam bij signalen van radicalisering. Een regisseur radicalisering ondersteunt onze gemeenten bij concrete casuïstiek en versterkt ook de netwerken binnen de gemeente zodat bij vermoedens van radicalisering er snel gehandeld kan worden.
Mobiel cameratoezicht Diemen
Per 1 juli 2016 is de Wijziging van de Gemeentewet in verband met de verruiming van de bevoegdheid van de burgemeester tot de inzet van cameratoezicht werking getreden. Op grond hiervan kan de raad de burgemeester de bevoegdheid verlenen om, als dat in het belang van de handhaving van de openbare orde noodzakelijk is, te besluiten om voor een bepaalde duur camera’s in te zetten ten behoeve van het toezicht op een openbare plaats. Niet langer is deze mogelijkheid beperkt tot het plaatsen van vaste camera’s, thans behoort ook mobiel cameratoezicht tot de mogelijkheden. Sinds eind 2016 is artikel 2:77 van de APV Diemen uitgebreid met deze mogelijkheid.
Screening vuurwerkverkopers
Eerder is gebleken dat bij het verkopen van consumentenvuurwerk er onvoldoende mogelijkheden waren om preventief het levensgedrag van de betreffende exploitant en/of beheerder te beoordelen. Daarom is in december 2017 de APV Diemen uitgebreid met een levensgedragtoets voor verkopers van consumentenvuurwerk. De vergunningaanvraag kan nu worden geweigerd wanneer de exploitant in enig opzicht van slecht levensgedrag is of onder curatele of bewind staat. Dit houdt in dat er een antecedententoets van de exploitant en/of beheerder in het kader van de vergunningverlening plaatsvindt.
Brandveiligheid
De aanpak van brandveiligheid en crisisbeheersing richt zich naast het blijven voldoen aan de wettelijk gestelde eisen en normen, nadrukkelijk op het versterken van het risicobewustzijn en de zelfredzaamheid van inwoners. In coproductie met professionals worden inwoners daadwerkelijk ‘in positie gebracht’ om de eigen taak/verantwoordelijkheid te versterken. De brandweer levert als strategische partner risicogericht advies en expertise op het terrein van brandveiligheid. De capaciteit van de brandweer wordt met voorrang ingezet voor verminderd zelfredzamen en andere specifieke doel- en risicogroepen. Op het gebied van crisisbeheersing en brandveiligheid kent de gemeente weinig beleidsvrijheid.
De brandweer heeft samen met de gemeente een aantal jaar geleden het programma “brandveilig leven” opgezet. Hiermee is het accent op repressie verlegd naar het voorkomen van brand (‘meer naar de voorkant’). Met deze aanpak werkt de brandweer wijk- informatie en risicogericht aan een verhoging van het brandveiligheidsbewustzijn en de zelfredzaamheid bij inwoners, bedrijven en instellingen. De brandweer benut wijk- en buurtinfrastructuren om inwoners meer bewust te maken van wat men kan doen om brandrisico’s te voorkomen en te beperken en zichzelf en anderen in veiligheid te brengen. In het kader van dit programma zijn er jaarlijks diverse voorlichtingsactiviteiten gehouden, preventieweken georganiseerd en woninginspecties uitgevoerd.
Ook is met de ‘Hot 100-methodiek in beeld gebracht waar de grootste risico’s zitten. De brandweer levert vanuit haar informatiepositie en risicogerichte werkwijze inzet om deze risico’s te analyseren, te prioriteren en de effectiviteit van mogelijke en gerealiseerde oplossingen te bepalen. Deze informatie stelt gemeente en partners in staat samen sterker te zijn bij preventie (én repressie) en zodoende sneller en gemakkelijker de geformuleerde veiligheidsdoelen te realiseren.
Deze analyse heeft voor Diemen 20 gebouwen/ instellingen in beeld gebracht waar extra op is ingezet. Zo zijn de zorginstellingen, de scholen en een aantal bedrijven bezocht en zijn maatwerk oplossingen geboden. Veelal wordt er wel voldaan aan de eisen vanuit het Bouwbesluit 2012, maar vormt het gebruik een aandachtspunt. Het programma heeft inmiddels bij drie zorginstellingen, twee scholen, een winkelcentrum en twee bedrijven in maatwerkoplossingen geresulteerd. In samenwerking met de brandweer zullen we dit traject dan ook voortzetten.
Daarnaast hebben gemeenten, brandweer en ketenpartners in netwerkverband (onder andere het Keurmerk Veilig Ondernemen) ingezet op ‘brandveilig ondernemen’. Gezamenlijk zijn veiligheidsproblemen in kaart gebracht, oplossingen gezocht en maatregelen genomen.
Crisisbeheersing
De veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland heeft een nieuw crisisbeheersingsplan vastgesteld. Daardoor is er meer ruimte voor maatwerk gekomen bij de Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings Procedure (GRIP). Dit is de werkwijze waarmee bepaald wordt hoe de coördinatie tussen hulpverleningsdiensten verloopt. Dat betekent onder andere dat de aanpak van een GRIP3-situatie nu ook op lokaal niveau gefaciliteerd kan worden, zodat bijvoorbeeld het beleidsteam ook in het gemeentehuis van Diemen kan samenkomen, terwijl hiervoor men altijd gebruik moest maken van ‘de bunker’ in de Stopera in Amsterdam.
Aan de regionale oefen- en opleidingseisen is voldaan. Per 1 januari 2017 zijn de gemeentelijke piketten van de DUO-gemeenten samengevoegd. Als gevolg daarvan is het aantal piketfunctionarissen verminderd. De alarmering voor de kernfuncties is inmiddels via pagers geregeld, deze is betrouwbaarder dan alarmering via de telefoon en is minder arbeidsintensief.
Daarnaast is een App geïntroduceerd voor de pikethouders en bestuurders waarin alle noodzakelijke informatie, bereikbaarheidsgegeven en draaiboeken zijn opgenomen. Deze App is specifiek ingericht voor de Amstelland gemeenten en voor de veiligheidsregio AmsterdamAmstelland.
Zowel binnen de gemeente als in samenwerking met de veiligheidsregio wordt er door de betreffende functionarissen regelmatig geoefend.
Inzet Crisisbeheersing (intergemeentelijk piket):
2014 Flatexplosie Beukenhorst 4 september 2014 (GRIP 1)
2015 Stroomstoring 27 maart 2015 (GRIP 2)
2016 Stroomstoring 21 juni 2016 (GRIP 2)
2017 Brand Studentenflat Rode Kruislaan 19 juli 2017
Het ‘Draaiboek calamiteiten in het sociaal domein’ is aangepast om adequaat te kunnen reageren op incidenten met grote impact die niet onder de GRIP-structuur vallen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan zedenzaken en zware ongelukken.
Zelfredzaamheid en voorlichting
In alle veiligheidsvelden is de eigen inzet van de inwoners en bedrijven een eerste vereiste. Hiertoe is in Diemen het project ‘Samen Veilig’ opgezet. Gemeente, politie en brandweer bundelen daarbij hun krachten in de voorlichting over preventie aan inwoners. In dit project wordt ook samengewerkt met het ROC van Amsterdam (opleidingsrichting veiligheid). Naast de algemene voorlichting voor alle burgers ontwikkelt de gemeente initiatieven om aan verschillende doelgroepen voorlichting te geven. Zo geven we via de scholen voorlichting en zijn er ook specifieke activiteiten gericht op ouderen. Dit is belangrijk omdat inwoners als eerste zelf aan zet zijn, zowel in het voorkomen van onveilige situaties als bij het ontstaan van een dergelijke situatie. De hulpdiensten die de overheid inzet (brandweer, politie en ambulance), hebben tijd nodig om hun hulp te kunnen opstarten. De burger krijgt daarom op alle veiligheidsvelden informatie over het voorkomen van onveiligheid en de eerste handelingsperspectieven als er toch een onveilige situatie ontstaat. Daarbij werkt de gemeente nauw samen met de genoemde hulpdiensten. De politie heeft ook het Educatief Programma Jongeren (EPJO) op verschillende scholen ingezet. Dit interactieve lesprogramma heeft als doel leerlingen kennis te laten maken met regels, gezag en respect en hen bewust te maken van hoe verkeerde keuzes een goede toekomst in de weg zitten.
Openbare orde
Onder openbare orde vallen diverse onderwerpen. De onderstaande incidenten over de periode 2014-2018 illustreren dit. Hierbij gaat het veelal om zaken die acuut moeten worden opgepakt en qua tijd veelal onberekenbaar zijn. Zaken die vaker voorkomen worden op basis van beleid snel en daadkrachtig opgepakt. Denk hierbij aan opgelegde huisverboden (bij huiselijk geweld) en sluitingen van panden in het kader van artikel 13 b van de Opiumwet.
ar
Incident
2015
Brandstichting basisschool Noorderbreedte
2016
Liquidatiepoging Fregat
Schietpartij Beukenhorst
Illegaal feest Visseringweg
Liquidatie Klipperweg
Illegaal vuurwerk Venserweg
Dodelijke steekpartij Schelpenhoek
2017
Handhavingsactie Verrijn Stuartweg
Brandstichting Rode Kruislaan
Poging plofkraak ING Diemen-Noord
7 illegale dance-feesten in het buitengebied
Kraken We Are Here
(Piersonstraat, ontruiming Nienoord)
2018
Kraken We Are Here (Weesperstraat)
Voorkomen feest OMG op bedrijventerrein
Beschieting en handgranaat Trekschuit (gebiedsverbod)
Handgranaat Beukenhorst
Hoofdstuk 3.
Artikel 3.1.
Samenvatting veiligheidsbeleid Diemen 2014-2018
Onderdeel van Meerjarenbeleidsplan integrale veiligheid 2019-2022