In samenwerking met onderzoeksbureaus STIPO en Springco Urban Analytics hebben wij referentienormen geformuleerd. Dit heeft geleid tot de rapportage in bijlage II (hierna: de rapportage). In de rapportage is per voorziening een referentienorm weergegeven, oftewel het gewenste aantal m2 van een voorziening per woning. Deze zijn gebaseerd op de volgende uitgangspunten:
een ruimtelijke vertaling van bestaand beleid gemeente Haarlemmermeer;
landelijke normen en trends;
een vergelijking van de aanwezige maatschappelijke voorzieningen in een drietal vergelijkbare gemeenten;
de vierkante meters aan maatschappelijke voorzieningen in Haarlemmermeer op dit moment.
Er is gekozen voor een referentienorm per woning, maar om recht te doen aan de verscheidenheid van de kernen van onze gemeente zal deze bij de wijkanalyse omgerekend worden naar een referentienorm per inwoner. De referentienorm delen wij door gemiddelde bezetting van een woning in Haarlemmermeer en vermenigvuldigen we met het aantal inwoners van een specifieke kern.
De drie gemeenten die wij als benchmark hebben gebruikt zijn Zaanstad, Zoetermeer en Almere (hierna: benchmarkgemeentes). Deze zijn gekozen omdat ze qua opbouw lijken op Haarlemmermeer.
In de collegenota Schaalsprong Wonen (2018.0061852), staat dat het voorzieningenniveau minimaal hetzelfde moet blijven om het aantrekkelijke woon- en vestigingsklimaat te behouden. Daarom hebben wij de actuele omvang van de maatschappelijke voorzieningen in Haarlemmermeer meegenomen in de totstandkoming van de referentienormen.
Hierbij merken wij nog wel het volgende op. Het betreffen soms schattingen van de werkelijke hoeveelheid vierkante meters aan voorzieningen, omdat niet alle informatie via deskresearch eenduidig te reproduceren was. Verder zijn de referentienormen soms op een verschillende wijze tot stand gekomen, bijvoorbeeld wanneer een gemeente sterk afweek in het aantal vierkante meters. Zo zitten sommige referentienormen qua getal tussen het gemiddelde van de drie benchmarkgemeenten en de huidige vierkante meters in Haarlemmermeer in. Andere referentienormen komen voort uit het gemiddelde van twee benchmark- gemeentes en de huidige vierkante meters in Haarlemmermeer of zijn juist gebaseerd op het gemiddelde van de drie benchmarkgemeentes inclusief de vierkante meters in Haarlemmermeer. Ook is een aantal referentienormen niet op basis van een benchmark, maar op basis van cijfers van brancheverenigingen tot stand gekomen. In tabel A is dit samengevat. Onder de tabel is een korte toelichting toegevoegd. Voor een uitgebreide toelichting op de totstandkoming per referentienorm verwijzen wij naar de rapportage.
Tabel A. Referentienormen
Categorie
Subcategorie
Steekproef 3 gemeentes m2 per woning
Haarlemmer- meer m2 per woning
Referentienorm (m2 per woning)
(W)ijkgebonden (B)ovenwijks (G)emeentelijk
Subsidie/ inkoop rol gemeente
Ontmoeten en welzijn
Dorps- en wijkcentra
0,154
0,203
0,18
W
Ja
Jongerencentra
0,011
0,025
0,02
B
Ja
Ontmoetingsgroepen (vrij toegankelijk)
Geen onderdeel steekproef
0,05
W
Ja
Maatschappelijke dienstverlening*
Geen onderdeel steekproef
0,012
0,013
W
Ja
Cultuur
Bibliotheken
0,105
0,144
0,12
B
Ja
Ateliers & Expositieruimtes
0,033
0,021****
0,033
B
Ja
Cultuureducatie
0,070
0,124
0,10
W
Ja
Podia
0,169
0,158
0,17
G
Ja
Recreatie, groen en ontspanning
Scoutings
0,227 perceel
0,031
gebouw
0,326 perceel
0,036
gebouw
0,28 perceel
0,033 gebouw
B
Ja
Avonturenspeeltuinen en Speeltuinverenigingen
0,351
0,654
0,50
B
Ja
Kinderboerderijen (erf)
0,483
0,493
0,51
B
Ja
Natuureducatie (gebouw)
0,010
0,016
0,014
B
Ja
Sport
Binnensport (gymzalen, sportzalen en sporthallen)
Geen onderdeel
steekproef
0,8
B
Ja
Buitensport (velden)**
Geen onderdeel steekproef
15,5
B
Ja
Recreatie, groen en ontspanning
Volkstuinen
4,365
2,347
2,69
B
Nee
Kinder- opvang
Kinderdagopvang (0-4jaar)
Geen onderdeel steekproef
0,131
0,263
W
Ja
Buitenschoolse opvang (4-12 jaar)
Geen onderdeel steekproef
0,161
0,24
W
Nee
Zorg – eerstelijns
Huisarts
Geen onderdeel
steekproef
0,100
0,15
W
Nee
Fysiotherapeut
Geen onderdeel steekproef
0,111
0,04
W
Nee
Tandarts
Geen onderdeel steekproef
0,092
0,09
W
Nee
Apotheek
Geen onderdeelsteekproef
0,057
0,088
B
Nee
Diëtist
0,003
0,003
B
Nee
Logopedist***
0,004
0,004
B
Nee
Verloskundige
0,008
0,008
B
Nee
Steunpunt Mantelzorg
0,002
0,002
B
Ja
Zorg
Eerstelijns (Basis) GGZ***
0,009
0,009
B
Nee
Geïndiceerde Dagbesteding***
0,025
0,025
B
Ja
Hospice***
Geen onderdeel
steekproef
0,010
B
Nee
Ziekenhuis
0,670
0,670
G
Nee
Verslaafdenzorg MGGZ***
0,053
0,053
B
Ja
Maatschappelijk werk, sociale raadlieden en ouderenadvies.
Sportgrond (exclusief wandelpaden, clubhuizen, tribunes, extra groen, parkeerterreinen).
Advies van de onderzoeksbureaus is om in het gebruik van deze referentienorm een afweging te maken op basis de huidige m2 in Haarlemmermeer (in de weergegeven referentienorm is dat nog niet meegenomen).
De vierkante meters van ateliers in het Kunstfort Vijfhuizen en Fort Hoofddorp ontbreken hierin: het daadwerkelijke aantal m2 in Haarlemmermeer is daardoor hoger.
Toelichting op Tabel A
De toevoeging van bovenwijks, wijkgebonden of gemeentelijk geeft aan waar je de voorziening idealiter wilt positioneren (afstand tot de woningen). Dit is van meerdere factoren afhankelijk.
In de tabel is ook aangegeven hoeveel m2 per woning van een bepaalde voorziening in Haarlemmermeer aanwezig is. Daar waar niets staat ingevuld (zoals bij ziekenhuis, logopedist, verloskundige, geïndiceerde dagbesteding, verslavingszorg e.d.), is dit niet onderzocht. Bij een toekomstige uitbreiding van deze voorzieningen adviseren wij bij gebruik van deze referentienorm de huidige m2 per woning te onderzoeken.
Om een goede vergelijking mogelijk te maken hebben wij ook het gemiddelde getal van de drie benchmarkgemeentes opgenomen.
Witte gearceerde voorzieningen zijn de voorzieningen waar wij bepaalde mate van invloed hebben in de zin van vastgoedeigenaar en/of subsidie of exploitatievergoeding verstrekker.
Wettelijk is de gemeente alleen verantwoordelijk voor de huisvesting van (bewegings)onderwijs.
De grijs gearceerde referentienormen kunnen ook worden gebruikt bij de wijkanalyses van het IAP, maar hierin heeft gemeente een beperktere rol en minder invloed op de totstandkoming van de voorziening, omdat wij geen eigenaar van het vastgoed worden en/of geen subsidie of exploitatievergoeding verstekken. De gemeente heeft wel belang bij voldoende niveau van deze voorzieningen, zoals bijvoorbeeld huisartsen, eerstelijnszorg en de totstandkoming van integrale kindcentra (IKC).
Voor sport is in 2019 de huisvestingsopgave voor Haarlemmermeer door het Mulier Instituut onderzocht. Zij hebben beoordeeld hoeveel m2 per sport gewenst is gelet op de huidige aanwezige voorzieningen, landelijke normen en de ontwikkeling van de betreffende sport. In bijlage III en IV zijn de volledige rapportages van het Mulier Instituut opgenomen. Op basis van deze rapportages zijn de referentienormen voor binnen- en buitensport vertaald in de tabel.
Voor het bepalen van de ruimtebehoefte voor sport voor de wijkanalyses worden de uitkomsten van het Mulier Instituut als vertrekpunt gebruikt.
Voor een aantal categorieën is in de rapportage ook onderscheid gemaakt tussen de verschillende woonmilieus1Woonmilieu 1 stedelijk centrum Woonmilieu 2 centrum dorps Woonmilieu 3 landelijk die Haarlemmermeer heeft. De verschillende normeringen per woonmilieu gebruiken wij alleen bij de afweging of we de referentienorm naar boven of beneden willen afronden.
Ook staan in de rapportage bij sommige voorzieningen standaardgroottes genoemd. Deze gebruiken wij als indicatie van wat de minimale omvang van een voorziening zou moeten zijn.
Tot slot merken we nog op dat de volgende categorieën niet zijn meegenomen in Tabel A omdat voor:
onderwijshuisvesting de normen en de hieruit voortvloeiende opgave al in het Integraal Huisvestingsplan (IHP) zijn opgenomen;
binnenwijks groen en speelruimte de normen zijn opgenomen in de Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR);
bovenwijks groen de normen zijn opgenomen in de Actualisatie recreatie en landschap (in Q1 2021 behandeling in raad voorzien);
wonen met zorg de huisvestingopgave door adviesbureau Companen is onderzocht. De uitkomsten hiervan zijn in Q4 2020 door middel van een informatiebrief met de raad gedeeld.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.2
Referentienormen ruimtebehoefte maatschappelijke voorzieningen
Onderdeel van Beoordelingskader Maatschappelijke Voorzieningen Integraal Accommodatieplan