Vanuit de inhoud van onze startnotitie en de uitkomsten van de daaropvolgende onderzoeken en bijeenkomsten hebben wij een beeld van de ambitie van de culturele instellingen in onze gemeente en de wensen van inwoners en bezoekers. Ook kunnen we aangeven welke kansen we willen verzilveren en met welke risico’s we dan rekening moeten houden. In dit hoofdstuk vertalen we de voorgaande informatie in een visie, vijf speerpunten van beleid en de rol van de gemeente.
Uit de opbrengst van onderzoek en participatie11Voor een compleet beeld van de opbrengsten verwijzen wij naar de Cultuurnota, deel 1: Visie 2013 – 2030 en de digitale Cultuuratlas Haarlemmermeer. zijn de navolgende elementen gedestilleerd:
Geur, kleur en smaak
Wij willen dat kunst en cultuur de komende jaren de smaak, geur en kleur van de gemeente Haarlemmermeer verbeelden. Door een breed en divers cultureel aanbod is en blijft Haarlemmermeer een aantrekkelijke gemeente waar je nu en over twintig jaar graag wilt wonen, werken en verblijven.
Draagvlak
Wij willen dat kunst en cultuur in Haarlemmermeer herkenbaar zijn voor bewoners en bezoekers, uitnodigen tot betrokkenheid en een breed draagvlak hebben bij de culturele instellingen, het onderwijs, bewoners en ondernemers. Wij versterken het culturele klimaat, zodat de culturele en economische aantrekkingskracht van de gemeente vergroot.
Culturele activiteiten voor bewoners en bezoekers
Wij willen dat Haarlemmermeer een goed cultureel aanbod biedt voor de eigen inwoners en een aantal waardevolle culturele hoogtepunten en levendige culturele evenementen die voor zowel de inwoners als bezoekers aantrekkelijk zijn. Wij hechten bij het bieden van dat cultureel aanbod grote waarde aan het eigen initiatief, innovatie en het creatief vermogen van mensen.
Synergie en verbindingen
Het nieuwe cultuurbeleid gaat het culturele netwerk in Haarlemmermeer versterken tussen de vele kernen, tussen het cultureel initiatief en tussen ons cultureel verleden, heden en toekomst: synergie en verbindingen staan centraal!
Visie
Uit bovenstaande hebben wij onze visie voor de periode 2013 – 2030 gedefinieerd:
Naast wonen, werken en recreëren is een goed en kwalitatief cultureel aanbod een essentiële pijler voor het maatschappelijke belevingsniveau van Haarlemmermeer. Dit biedt onze inwoners niet alleen waardevolle culturele hoogtepunten en levendige culturele evenementen, tevens draagt dit actief bij aan de eigen verbondenheid en betrokkenheid.
De versterking van het culturele klimaat en het culturele netwerk zal, binnen een breed draagvlak samen met culturele instellingen, het onderwijs en ondernemers, bijdragen aan de stimulering van het cultureel initiatief en het innovatief en creatief vermogen van mensen.
Kunst en cultuur zal zo de smaak, geur en kleur van de gemeente Haarlemmermeer verbeelden, waardoor de culturele en economische aantrekkingskracht van de gemeente wordt vergroot.
Strategie: vijf speerpunten
Voor het realiseren van onze visie kiezen wij voor vijf speerpunten van beleid voor de lange termijn:
Cultuurgebouw als spil in een netwerk van culturele kernen
Cultureel ondernemerschap
Cultuureducatie en jongerencultuur
Landschap en geschiedenis als inspiratiebron
Specialiseren en samenwerken in een regio
Deze vijf speerpunten geven inhoudelijk richting aan ons kunst en cultuurbeleid en zijn gebaseerd op de uitkomsten van het traject dat vooraf ging aan deze cultuurnota. In de uitvoeringsprogramma’s die wij met ingang van 2013 elke vier jaar opstellen vertalen wij de speerpunten naar de korte/ middellange termijn.
Cultuurgebouw als spil in een netwerk van culturele kernen
Het centrum van de culturele infrastructuur in onze gemeente is het activiteitenprogramma in het Cultuurgebouw en de daarin samenwerkende instellingen. Daar wordt een belangrijk deel van het cultureel aanbod voor de inwoners van Haarlemmermeer ontwikkeld en voor een deel ook weer verspreid over de andere kernen in de gemeente.
Maar het mag niet zo zijn dat het activiteitenprogramma van het Cultuurgebouw zich tot Hoofddorp beperkt. Het Cultuurgebouw bouwt, als spil, aan een levendig netwerk met het cultureel initiatief in de kernen en tussen de cultureel initiatieven in de kernen. Dat geldt voor de culturele activiteiten van de instellingen in het Cultuurgebouw in de kernen en voor het kleinschalige cultureel initiatief en de verenigingen in de 26 kernen. Ook de activiteiten van dit initiatief zijn divers en rijk, dat blijkt al uit de Cultuuratlas en verdienen het om door meer mensen te worden ervaren. Juist het Cultuurgebouw kan daarin een functie vervullen door het verbinden van dat cultureel (amateur) initiatief en het bieden van ondersteuning. Bij het laatste denken we aan het koppelen van vraag en aanbod naar podia, oefenruimtes, ateliers en dergelijke.
Als gemeente versterken we het cultureel initiatief in en tussen de kernen met onze genormeerde en eenmalige subsidies, want onderzoek toont aan dat een euro overheidsinvestering in amateurkunst tien euro oplevert12Uit Handreiking Amateurkunst 2008 Vereniging Nederlandse Gemeenten en Kunstfactor, kennisinstituut amateurkunst. We stellen daarbij de voorwaarde dat de ongeveer veertig amateurkunst – en volkscultuurinitiatieven naast de activiteiten in de eigen kern twee keer per jaar mee doen aan kernoverstijgende of gemeentebrede manifestaties.
Cultureel ondernemerschap
Het cultureel aanbod in de gemeente wordt verzorgd door de vier culturele instellingen in het Cultuurgebouw, een middensegment van culturele instellingen en een rijk cultureel (amateur) initiatief. Wij vinden het belangrijk dat de professionele instellingen alleen en samen op innovatieve en ondernemende wijze het aanbod verzorgen door actief doelgroepen op te zoeken, rekening te houden met de vraag en nieuwe producten te ontwikkelen. We bieden de instellingen de ruimte om een deel van hun benodigd budget met (nieuwe) allianties (bedrijfsleven, maatschappelijke partners, vriendenverenigingen en deelnemers), kostenbesparingen en nieuwe tariefstellingen te verdienen. Maar ondernemerschap en innovatie zijn niet alleen van belang omdat de overheidssubsidies teruglopen. Ondernemerschap is ook van belang om als culturele instelling nu en in de toekomst de concurrentie aan te kunnen gaan op de vrijetijdsmarkt en het publieksbereik op peil te houden. We passen binnen de kaders van de algemene subsidieverordening onze afspraken met de instellingen aan om cultureel ondernemerschap en innovatie te stimuleren.
Cultuureducatie en jongerencultuur
We stimuleren het creatief vermogen van kinderen door aansluiting van cultuur in het onderwijs en ondersteunen de kennismaking van leerlingen met kunst en cultuur door een brede mix te maken van de methodiek van Kunstmenu en Cultuurparcours, Kunst in Leren en doorlopende leerlijnen. De vraag van het onderwijs is daarbij voor ons leidend. Het is belangrijk dat culturele instellingen maatwerk kunnen leveren aan het onderwijs en ook zorgen voor een educatief aanbod voor de eigen bezoekers. We vinden het belangrijk dat er in de gemeente een consistent aantrekkelijk cultureel aanbod is voor jeugd en jongeren, want die doelgroep is relatief groot in de gemeente. We vinden het belangrijk dat deze groep Haarlemmermeer blijft waarderen als een aantrekkelijke gemeente. Dat betekent ook dat de culturele instellingen in onze gemeente hun marketing ook op de doelgroep jongeren richten.
Landschap en geschiedenis als inspiratiebron
De inwoners van Haarlemmermeer hechten belang aan de cultuurhistorie, de ontstaansgeschiedenis, de vormen en lijnen in het landschap, de tegenstelling tussen dynamiek en rust en de relatie met de hedendaagse en toekomstige vormgeving in beeldende kunst, architectuur en museale presentaties. Deze kwaliteiten van Haarlemmermeer zijn unieke kwaliteiten waarop ook publiek van buiten de gemeente afkomt. Naast het netwerk van het Cultuurgebouw onder ons eerste uitgangspunt zien wij hierin een tweede netwerk dat bijdraagt aan een aansprekend cultureel programma: de activiteiten van de musea, cultuurhistorie, bibliotheek en archief, architectuur en de beeldende kunst.
De museale infrastructuur verbetert door de samenwerking tussen het Historische Museum Haarlemmermeer/ Meerhistorie en Museum De Cruquius en het voornemen om ook daadwerkelijk te fuseren. Wanneer de plannen voor nieuwbouw op het terrein van De Cruquius werkelijkheid worden, dan levert dat een museum op dat in potentie de hele geschiedenis van de Haarlemmermeer kan laten zien en ook een verbinding kan maken met de toekomstige ontwikkelingen in deze gemeente. Een museum dat eveneens een bijdrage kan leveren aan citymarketing en het cultureel bewustzijn van de inwoners van Haarlemmermeer.
Specialiseren en samenwerken in een regio
Haarlemmermeer is onderdeel van de metropoolregio en omringd door een aantal belangrijke culturele steden. Wij geven in ons beleid daarom prioriteit aan die culturele programmering die bestemd is voor onze eigen inwoners en die activiteiten die voortkomen uit de unieke kwaliteiten van Haarlemmermeer. Daarnaast willen we op een aantal onderwerpen regionale samenwerking en afstemming organiseren.
Rol gemeente
Gemeenten hebben in de taakverdeling tussen rijk, provincies en gemeenten de verantwoordelijkheid om deelname aan kunst en cultuur voor alle burgers mogelijk te maken. De eigen beleidsruimte is daarin groot. De gemeentelijke overheid heeft alleen wettelijke taken in de monumenten en archeologie en bij de lokale omroep en de uitvoerende taken van de bibliotheek. Daarbovenop maken gemeenten afspraken met het ministerie van OCW en landelijke cultuurfondsen om taken uit te voeren zoals in de uitvoering van cultuureducatie en beeldende kunst en vormgeving.
Wat een gemeente daarbuiten aan verantwoordelijkheid op zich neemt is een eigen keuze. De gemeente bepaalt dus grotendeels zelf hoe ver de ambitie op cultureel gebied reikt. Haarlemmermeer heeft cultuurbeleid als een van de zeven bestuurlijke ambities benoemd, omdat we de afgelopen twintig jaar voorzieningen hebben opgebouwd, die passen bij de bevolkingsomvang en het atypische karakter van onze gemeente. Nu de voorzieningen er zijn vinden wij het belangrijk dat er in en vanuit die voorzieningen activiteiten worden ontwikkeld en ondersteund die de kernen, inwoners en bezoekers van deze gemeente met elkaar verbinden.
In de uitvoeringsprogramma’s die we opstellen om deze Cultuurvisie te realiseren werken wij de vijf bovengenoemde speerpunten van beleid uit in doelen en inspanningen. Die inspanningen leveren wij slechts voor een beperkt deel zelf, wij verwachten dat de culturele instellingen in de gemeente vanuit hun deskundigheid en activiteitenaanbod meewerken in het behalen van de doelen. Onze rol daarbij is subsidiënt van prestaties die de culturele instellingen leveren, eigenaar van culturele accommodaties en regisseur van een goede spreiding van kunst en cultuur over de gemeente en van samenwerking en afstemming in de regio. Bij het uitoefenen van onze rol zijn ruimte voor cultureel ondernemerschap en het doorvoeren van deregulering onze uitgangspunten.
Hoofdstuk
Artikel 7.
Een visie op kunst en cultuur 2013 – 2030
Onderdeel van Cultuurnota Haarlemmermeer