Kader
Gemeente Bergen geeft twee keer per jaar in haar begroting en jaarrekening een integraal beeld van de geïnventariseerde risico’s, de aanwezige weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze twee producten komt het cyclische proces van risicomanagement, het inventariseren, beoordelen, kwantificeren en beheersen van risico’s, tot uitdrukking. Risicomanagement heeft daardoor op het niveau van de gemeenteraad, het college van burgermeester en wethouders en het ambtelijk management een structurele plek gekregen binnen de Planning & Control cyclus. Voor de gemeenteraad betekent dit dat bij de begroting en jaarrekening gerapporteerd wordt hoe de risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit. Het laatste integrale beeld is geschetst in de begroting 2021 en wordt hieronder opgenomen.
Top 10 geïnventariseerde risico’s
| Risico | Toelichting | Gevolg | |
| 1 | Jeugdzorg | Vanaf 2015 zijn we financieel verantwoordelijk voor vrijwel alle taken die met Jeugdzorg te maken hebben. Een van de grootste risico’s is het feit dat wij niet de enige verwijzers zijn. We hebben geen invloed op bepaalde vormen van specialistische hulp die heel erg duur zijn maar die we als gevolg van een rechterlijke machtiging wel moeten uitvoeren (bijvoorbeeld gesloten jeugdzorg met verblijfbehandeling in residentiële instellingen). Ook kunnen huisartsen, jeugdartsen, medisch specialisten en gecertificeerde instellingen doorverwijzen naar jeugdzorg trajecten. De afgelopen jaren hebben we voor verschillende jeugdigen duurdere verblijfsvormen ingezet. Omdat de problematiek bij deze jeugdigen veelal vrij complex is, worden naast verblijf zeer specialistische behandeltrajecten ingezet. Ook in 2021 zullen we nog jeugdigen in deze dure trajecten hebben of plaatsen. Voor 2021 hebben we de kosten voor jeugdzorg zo reëel mogelijk geraamd. Het aantal jeugdigen in dure trajecten blijft echter lastig te voorspellen. | € 450.000 |
| 2 | Herverdeling gemeentefonds | De Rijksoverheid buigt zich op dit moment over de herverdeling van het gemeentefonds, die afgelopen februari met een jaar uitgesteld is tot 2022. De reden voor het uitstellen van de herverdeling van het gemeentefonds is dat met name het nieuwe verdeelmodel dat ontwikkeld is voor de klassieke taken en inkomsten (alles behalve het sociaal domein) onvoldoende werd bevonden. De herverdeling zou leiden tot een herverdeling waarbij rijksgelden van kleine naar grote gemeenten, van oost naar west en van het platteland naar de steden zou gaan. In het najaar van 2020 komt er naar alle waarschijnlijkheid meer duidelijkheid over de herverdeling van het gemeentefonds per 2022. | € 350.000 |
| 3 | Energielandgoed Welsmeer | Fase 0 en 1. Het plan van aanpak heeft als doel te komen tot een gedragen gebiedsontwikkeling voor het realiseren van duurzame energie, waarbij het realiseren van en voor de gemeenschap en participatie in het proces en deelname bij realisatie centraal staat. | € 317.000 |
| 4 | Corona BUIG (Bijstand/BBZ) | De impact van de coronacrisis op de uitkeringslasten is op dit moment moeilijk in te schatten. In het begin van de coronacrisis (maart/april) is een lichte stijging te zien in het aantal bijstandsgerechtigden. De verwachting is dat werkzoekenden eerst een beroep zullen doen op de WW. Mogelijk zal eind 2020 en begin 2021 een doorval naar de bijstand zichtbaar worden in de aantallen. Ook de impact van de coronacrisis op de BBZ regeling is op dit moment moeilijk in te schatten. Als de problematiek op de arbeidsmarkt langer aanhoudt, is het voor bedrijven steeds moeilijker zich staande te houden. Daar komt bij dat komende periode de steunpakketmaatregelen versoberen. | € 250.000 |
| 5 | Wegen, straten en pleinen | Onderhoud wegen: strenge winters leiden tot schade aan wegen. De gemeente is als wegbeheerder, ongeacht of dit aan haar te wijten is, verantwoordelijk voor een veilige weg. | € 200.000 |
| 6 | Corona Gemeenschappelijke Regelingen | De impact van de coronacrisis op de verschillende gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Bergen deelneemt, zijn op dit moment moeilijk te overzien. De eigen bijdrage die de gemeente aan GR'en als BsgW, Omnibuz, MGR en Veiligheidsregio betaalt, zouden verhoogd kunnen worden als gevolg extra (uitvoerings)kosten. | € 175.000 |
| 7 | Wet Maatschappelijke Ondersteuning | De kans blijft bestaan op een toenemend gebruik van de voorzieningen. De Wmo is en blijft een open einde regeling en meer mensen zullen als gevolg van de vergrijzing een beroep doen op de Wmo. Een budgetoverschrijding als gevolg van deze groei vraagt om beleidsmaatregelen. Het risico betreft de mogelijke overschrijding die optreedt in de tijd die nodig is om tot beleidsaanpassingen over te gaan. | € 140.000 |
| 8 | Leerlingenvervoer | Betreft een open-einde regeling. | € 135.000 |
| 9 | Belastingheffing | Indien BsGW niet meer aan alle betalingsverplichtingen kan voldoen is Bergen voor ca. 1% aansprakelijk voor de schulden van BsGW. In het meest ongunstigste geval kan de gemeenten dan voor € 130.000 worden aangesproken. | € 130.000 |
| 10 | Participatie | Sociale uitkeringen (WWB) en Participatiewet. Voor de prognose van het aantal uitkeringsgerechtigden gaan wij uit van de cijfers van het UWV, CBS de ontwikkeling van ons eigen klantenbestand en de informatie van het werkgeverservicepunt. We zien dat ons uitkeringsbestand de laatste jaren tegen de landelijke ontwikkelingen in daalt. De verwachting van het Werkgeverservicepunt is dat het aantal banen voor laaggeschoolde arbeid in de regio Venlo de komende jaren stijgt. Juist onze doelgroep maakt aanspraak op deze banen. Voor 2021 en de daarop volgende jaren nemen we aan dat het volume van het aantal uitkeringen gelijk blijft ondanks het feit dat wij beseffen dat deze aanname geen absolute wetenschap is. | € 125.000 |
| Top 10 geïnventariseerde risico’s | € 2.272.000 | ||
| Coronavirus | Het coronavirus heeft in 2020 heftig toegeslagen. De overheid heeft verregaande maatregelen moeten treffen om het virus te beteugelen en om de economie te steunen. De gemeente heeft hier ook een taak in. Denk aan het uitvoeren van de regeling ondersteuning zelfstandige zonder personeel. Dit leidt tot additionele kosten die gecompenseerd worden door het Rijk. Door de maatregelen zijn veel evenementen afgelast, vakantieparken en sportparken gesloten. Verzoeken voor financiële ondersteuning worden ontvangen en de inkomsten dalen met name voor de toeristenbelasting. De omvang van de kosten en lagere inkomsten zijn niet bekend. | p.m. | |
| Overige risico’s | Naast de top 10 risico’s zijn er nog 32 risico’s in kaart gebracht. | € 1.439.500 | |
| Totaal geïnventariseerde risico’s | € 3.711.500 | ||
| Benodigde weerstandscapaciteit (70%) | € 2.598.050 | ||
Beschikbare weerstandscapaciteit
| Beschikbare weerstandscapaciteit | Begroting 2021 |
| Incidenteel : Algemene reserve | € 6.677.000 |
| Incidenteel : Bestemmingsreserves | € 4.283.000 |
| Incidenteel : Stille reserves | p.m. |
| Incidenteel : Begrotingspost onvoorzien | € 548.000 |
| Structureel : Onbenutte belastingcapaciteit | € 530.000 |
| Structureel : Raming onvoorzien | € 62.000 |
| Totaal beschikbare weerstandscapaciteit | € 12.100.000 |
Ratio weerstandsvermogen
Ratio weerstandsvermogen Begroting 2021
Ontwikkeling ratio weerstandsvermogen
De ratio weerstandsvermogen zegt iets over in welke mate de gemeente risico’s financieel kan opvangen en voorkomt zij dat zij meteen in financiële problemen komt als risico’s of calamiteiten zich voordoen.
Gemeente Bergen streeft naar beheersing van de risico’s en een goede balans tussen bestuurlijke ambities en de daarmee samenhangende risico’s.
Het uitgangspunt daarbij is een uitstekend weerstandsvermogen; dat betekent een ratio weerstandsvermogen waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal twee keer zo hoog is als de benodigde weerstandscapaciteit. De ratio weerstandsvermogen is in de begroting 2021 berekend op 4,7 en ligt daarmee ruim boven de streefwaarde van minimaal 2.