Vroegtijdig informeren
Inwoners zijn er zelf verantwoordelijk voor dat zij kennis hebben van de regels waar ze zich aan moeten houden. Iedere burger moet in principe weten welke verplichtingen horen bij het ontvangen van een voorziening. Onrechtmatig gedrag, onbewust en ongewild, door bijvoorbeeld onwetendheid, laaggeletterdheid of door een verkeerd verwachtingspatroon, moet voorkomen worden. Daarom is het van belang om de inwoner zo vroeg mogelijk, herhaaldelijk en zo volledig mogelijk te informeren over de rechten en plichten die aan het aanvragen en ontvangen van een gemeentelijke, dan wel wettelijke, voorziening zijn verbonden. Hierbij wordt aangesloten bij het communicatieniveau van de inwoners. Juiste, eenduidige en tijdige informatie is een noodzakelijke basisvoorwaarde voor een heldere handhavingspraktijk.
Optimaliseren dienstverlening
Goed voorbeeld doet goed volgen. De kans dat inwoners zich houden zich aan regels en afspraken wordt groter als de gemeente dit zelf ook doet. Als de gemeente zich zelf aan afspraken houdt, helder communiceert en inwoners correct bejegent, is de verwachting dat inwoners eerder geneigd zullen zijn zelf dit gedrag ook te vertonen.
Vroegtijdige detectie (toezicht)
Er zijn twee typen toezicht te onderscheiden. Allereerst is er het toezicht op naleving en kwaliteit.
Het gaat dan om het toezicht op de naleving van de (kwaliteits-)eisen zoals gesteld in wet- en regelgeving met betrekking tot de geleverde voorziening. Hoewel bij kwaliteit vaak wordt gedacht aan zorgaanbieders (organisaties), kan zorg ook geleverd worden door individuele zorgverleners (professionals of familieleden). Ten tweede is er het toezicht op rechtmatigheid en fraude, zodat het ten onrechte ontvangen van een voorziening wordt bestreden. Periodieke heronderzoeken naar toegekende voorzieningen maken hier onderdeel van uit.
Toezicht kan reactief en proactief zijn. Reactief toezicht is toezicht naar aanleiding van calamiteiten en incidenten, dus signaalgestuurd toezicht. Calamiteiten en incidenten moeten altijd gemeld worden bij de toezichthouder. Proactief toezicht richt zich op kwaliteit en wordt beschouwd als risicogestuurd en/of thematisch toezicht. Afhankelijk van doel en vorm, is het effectiever om toezicht en controle op maat uit te voeren. Dit betekent meer toezicht en controle in situaties waar het nodig is en minder toezicht en controle in situaties waar de kans op onrechtmatigheden klein is.
Sanctioneren
Fraude mag niet lonen, zodat inwoners die niet correct of onrechtmatig handelen geen gewin hebben ten opzichte van diegenen die wel correct handelen. Inwoners die zich bewust niet aan de afspraken houden, worden aangepakt. Daarbij moeten terugvorderingen en boetes ook werkelijk geïncasseerd worden, zodat het voordeel dat de fraudeur heeft genoten wordt ontnomen. Als fraude niet wordt bestraft verliest het handhavingsbeleid aan geloofwaardigheid en draagvlak bij de inwoners. Bij de zwaardere fraudezaken, waarbij ook strafrechtelijke vervolging mogelijk is, wordt aangifte gedaan. De sociaal rechercheur(s) (BOA) maken dan proces verbaal op, waarna de fraudeur zich moet verantwoorden voor de strafrechter.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.1.1.
Klantniveau
Onderdeel van Integraal Beleidsplan Handhaving Sociaal Domein Gemeente Ooststellingwerf 2022 - 2025