Een pgb wordt verstrekt als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden43Zie artikel 2.3.6 lid 2 van de Wmo 2015.
Voorwaarde 1. De cliënt is pgb-vaardig
De cliënt is naar het oordeel van het college op eigen kracht of met hulp van zijn sociale netwerk of zijn vertegenwoordiger voldoende in staat de aan een pgb verbonden taken op verantwoorde wijze uit te voeren. Degene die het pgb met of namens de cliënt beheert mag niet tevens de uitvoerder of zorgverlener zijn van de ondersteuning die met het pgb wordt ingekocht omdat deze persoon niet kritisch en met voldoende afstand de beheerstaken kan vervullen44Zie de uitspraak van de Centrale Raad van Beroep van 27-11-2019, ECLI:NL:CRVB:3761. Hierbij is het uitgangspunt dat degene die de ondersteuning levert door middel van het pgb, niet tevens in staat is zichzelf aan te sturen en aan te spreken en dus het pgb-beheer uit te voeren. Dit geldt ook voor een pgb volgens het niet-professionele tarief, wanneer bijvoorbeeld een familielid de hulp verleent. Enkel wanneer volgens het college geen sprake is van een onacceptabele belangenverstrengeling en uiteraard ook aan alle overige criteria (inclusief de kwaliteitseisen) wordt voldaan, kan deze dubbelrol worden toegestaan.
Het beheren van een pgb is geen eenvoudige en vrijblijvende taak. Met een pgb neemt de cliënt zelf of met hulp van zijn sociale netwerk of zijn vertegenwoordiger zelf de regie in handen en organiseert en koopt hij zelf de toegekende ondersteuning in. Hiervoor is het noodzakelijk dat inzicht is in de hulpvraag en welke ondersteuning hier het beste bij past. Daarnaast behoren de volgende taken tot het pgb-beheer:
zorgverleners inhuren;
goede afspraken met de zorgverleners maken;
zorgverleners aansturen;
zorgdragen voor tijdige declaratie van de geboden hulp;
de administratie bijhouden;
bijdragen aan tijdige en correcte betaling door de Sociale Verzekeringsbank (SVB);
zorgdragen voor vervanging tijdens zieke en verlof van de zorgverlener.
Voor de beoordeling van de pgb-vaardigheid wordt onder meer gebruik gemaakt van de in bijlage 5 opgenomen checklist ‘10 punten pgb-vaardigheid’ van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze checklist is een hulpmiddel bij het gesprek dat de Wmo consulent met de cliënt en/of zijn vertegenwoordig voert over de keuze van zorg in natura of een pgb. De checklist is bedoeld om meer inzicht te geven in de mate waarin de cliënt en/of zijn vertegenwoordiger beschikken over de vaardigheden die noodzakelijk zijn om een pgb te beheren. Wanneer het college van oordeel is dat de cliënt of zijn vertegenwoordiger niet in staat is een pgb te beheren, dan wordt een pgb-aanvraag geweigerd en wordt de individuele voorziening in natura te verstrekt.
Het college kan oordelen dat de cliënt of zijn vertegenwoordiger niet geschikt is de aan een pgb verbonden taken verantwoord te kunnen uitvoeren, als sprake is van de volgende omstandigheden:
degene die het pgb beheert is handelingsonbekwaam;
degene die het pgb beheert heeft als gevolg van dementie, een verstandelijke beperking of ernstige psychische problemen onvoldoende inzicht in de (eigen) situatie;
bij degene die het pgb beheert is sprake van ernstige verslavingsproblematiek;
bij degene die het pgb beheert is sprake van problematische schuldenproblematiek;
eerder heeft degene die het pgb beheert misbruik gemaakt van een pgb;
eerder is sprake geweest van fraude door degene die het pgb beheert.
Als één of meerdere van deze omstandigheden zich voordoen kan dat een reden zijn om het pgb te weigeren. Deze opsomming is niet limitatief. Er kunnen andere situaties denkbaar zijn waarin het verstrekken van een pgb niet gewenst is, waardoor het pgb wordt geweigerd.
Voorwaarde 2. Motivering van het pgb
De cliënt motiveert waarom hij de maatwerkvoorziening in de vorm van een pgb wil krijgen. Het gaat er hierbij om dat de cliënt zelf een gemotiveerde keuze maakt voor een pgb. Het is uitdrukkelijk de keuze van de cliënt om voor een pgb te kiezen en niet van de in te huren aanbieder of zorgverlener.
Voorwaarde 3. De ondersteuning is veilig, doeltreffend en cliëntgericht
Naar het oordeel van het college is gewaarborgd dat de diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen die tot de maatwerkvoorziening behoren, veilig, doeltreffend en cliëntgericht worden verstrekt. Het college beoordeelt of sprake is van goede kwaliteit. Hierbij wordt gekeken of de in te kopen ondersteuning geschikt is voor het doel waarvoor het pgb wordt verstrekt.
De doeltreffendheid of cliëntgerichtheid van de met het pgb ingekochte ondersteuning kan getoetst worden in vergelijking met de beschikbare ondersteuning in natura.
Voor wat betreft ondersteuning (dienstverlening) die met behulp van een pgb wordt ingekocht worden de volgende kwaliteitscriteria gehanteerd (in aanvulling op de eisen in de verordening):
De ondersteuner biedt de Wmo consulent desgevraagd de informatie waarmee de Wmo consulent kan beoordelen of de kwaliteit toereikend is.
Ondersteuners zetten personeel in dat beschikt over de gangbare competenties en vaardigheden die nodig zijn om de benodigde activiteiten uit te voeren. De competenties en vaardigheden moeten in overeenstemming zijn met de in de relevante branches vastgestelde basiscompetentieprofielen (bcp's). Ook ingehuurd personeel en zelfstandigen zonder personeel moeten voldoen aan deze bcp's.
De ondersteuner stemt de werkzaamheden af op de persoonlijke situatie van de cliënt.
De ondersteuner stemt de ondersteuning af op de andere vormen van zorg en ondersteuning.
De ondersteuner ziet erop toe dat beroepskrachten tijdens hun werkzaamheden in het kader van het leveren van voorzieningen handelen in overeenstemming met de professionele standaard.
Voor wat betreft niet-professionele hulp (waaronder hulp vanuit het sociale netwerk) gelden de hiervoor genoemde eisen onverkort. Voor wat betreft hulp vanuit het sociale netwerk die niet voldoet aan deze eisen wordt, als het gaat om begeleiding basis, onderzocht of de zorgverlener door verkregen ervaring over de toereikende kennis en competenties beschikt om de benodigde begeleiding te bieden.
Een belangrijke wijze waarop het kwaliteitstoezicht plaatsvindt, is evaluatie van de doelen die in het bestedingsplan zijn opgenomen.
HOOFDSTUK 5. › Paragraaf 5.3
Artikel 5.3.3
Voorwaarden pgb
Onderdeel van Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2023