Inleiding
De gemeente Valkenswaard beschikt niet over voldoende personeel en financiële middelen om alle toezicht- en handhavingstaken volledig zelf uit te voeren of te laten uitvoeren. Het voeren van beleid is noodzaak. Beleid voeren betekent dus kiezen welke inspanningen wij op dit gebied verrichten. Het maken van een goede keuze begint bij een inventarisatie van welke concrete toezicht- en handhavingstaken er zijn en/of welke concrete gedragingen om handhaving vragen. Daarna vindt prioritering plaats.
Stap 1: Inventarisatie concrete toezicht- en handhavingstaken / concrete gedragingen
De Wabo bepaalt in artikel 5.1 voor welke wetgeving (o.a. Wet ruimtelijke ordening, Wet milieubeheer, Woningwet, Wet Natuurbescherming etc.) de Wabo van toepassing is en welke overheidsinstantie het bevoegd gezag is. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering ligt bij het bevoegd gezag. De wetgeving bepaalt ook dat de Omgevingsdienst (het toezicht op en de handhaving van) een aantal milieutaken, de basistaken, voor ons moet uitvoeren. Wij voeren dus geen basistaken uit maar zijn wel verantwoordelijk voor de besluitvorming. Ook de niet verplichte milieu gerelateerde toezicht- en handhavingstaken voert de Omgevingsdienst voor ons, als verzoektaak, uit. Voor de uitvoering van de basis- en verzoektaken geldt specifiek beleid, namelijk de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht. Voor de volgende concrete toezicht- en handhavingstaken, die wij zelf uitvoeren, zijn wij het bevoegd gezag:
Wet
Artikel
Omschrijving
Wabo
2.1, lid 1 onder a
Verbod op bouwen van een bouwwerk zonder omgevingsvergunning
2.1, lid 1 onder b
Verbod op uitvoeren van een werk of werkzaamheden/ zonder omgevingsvergunning
2.1, lid 1 onder c
Verbod op gebruik in strijd met bestemmingsplan zonder omgevingsvergunning
2.1, lid 1 onder d
Verbod op activiteit brandveilig gebruik zonder omgevingsvergunning
2.1, lid 1 onder f
Verbod op activiteit “beschermde (rijks) monumenten” zonder omgevingsvergunning
2.1, lid 1 onder g
Verbod op activiteit slopen zonder omgevingsvergunning
2.2, lid 1 onder b en c Erfgoedverordening
Verbod op slopen, veranderen of wijzigen van beschermde (gemeentelijke en archeologische/ groen) monumenten of een als zodanige verordening aangewezen stads- of dorpsgezicht zonder omgevingsvergunning
2.2, lid 1 onder d juncto artikel 2:11 APV
Verbod op (wijzigen) aanleg weg zonder omgevingsvergunning
2.2, lid 1 onder e
Omgevingsvergunning activiteit “een uitweg te maken, te hebben of te veranderen of het gebruik daarvan te veranderen”
2.2, lid 1 onder g juncto 4:11 APV
Verbod op (doen) vellen van een houtopstand zonder omgevingsvergunning
2.2, lid 1 onder h
Omgevingsvergunning activiteit “op of aan een onroerende zaak handelsreclame te maken´ (of te voeren met behulp van een opschrift, aankondiging of afbeelding in welke vorm dan ook, die zichtbaar is vanaf een voor het publiek toegankelijke plaats)
2.2, lid 2/ Erfgoedverordening
Verbod om zonder omgevingsvergunning objecten of gebieden met een zeer hoge cultuurhistorische waarde zoals aangeduid op de gemeentelijke cultuurhistorische beleidskaart, te wijzigen, te beschadigen of te verstoren.
Wet
Artikel
Omschrijving
2.3
Verbod op handelen in strijd met voorschriften van omgevingsvergunning voor bovenstaande activiteiten
2.3a
Verbod op in stand laten van een (deel van een) bouwwerk zonder omgevingsvergunning
2.33
Intrekken omgevingsvergunning
Wro
onder a
Verbod op gebruik van gronden of bouwwerken in strijd met een voorbereidingsbesluit of verklaring van onze Minister of Provinciale Staten
Woningwet
1b, lid 1 en 4
Verbod bouwen en in stand laten van een (gedeelte van) een bouwwerk in strijd met Bouwbesluit
1b, lid 2
Verbod bestaand bouwwerk, open erf of terrein in een staat te brengen, laten komen of houden in strijd met Bouwbesluit (staat bouwwerken, open erven en terreinen)
1b, lid 3
Verbod bouwwerk, open erf of terrein in gebruik te nemen of (laten) gebruiken in strijd met Bouwbesluit
1b, lid 5
Verbod slopen in strijd met Bouwbesluit
7b
Verbod bouwen/ in stand laten bouwwerk in strijd met Bouwverordening (o.a. bouwen verontreinigde bodem)
12d
Verplichting opstellen onderhoudsplan i.v.m. aanpak leefbaarheid gebied
13
Verplichting treffen voorzieningen aan bouwwerk/ Bouwbesluit
13a
Verplichting treffen voorzieningen/ Bouwwerk in ernstige mate in strijd met redelijke eisen van welstand
13b
(Lid 1) Verplichting overdragen beheer gebouw aan bevoegd gezag i.c.m. verplichting treffen voorzieningen (na staking gebruik gebouw, open erf of terrein i.v.m. sluiting daarvan)
(Lid 5) Verbod verrichten beheershandelingen (na staking gebruik gebouw, open erf of terrein i.v.m. sluiting daarvan)
Figuur 5: Tabel Wabo gerelateerde toezicht- en handhavingstaken
Op basis van klachten en ambtshalve constateringen c.q. constateringen door derden zijn er daarnaast specifiek voor onze gemeente concrete gedragingen te benoemen die om handhaving vragen. Dit wordt per melding of klacht afgewogen binnen de prioritering.
Handhavingsverzoeken pakken wij te allen tijde op, maar kijken daarbij ook naar de gestelde prioriteiten. Zo kan het zijn dat bij een handhavingsverzoek met een lagere prioriteit er een nadere termijn wordt gesteld waarbinnen het handhavingsverzoek zal worden afgehandeld. In de overige gevallen worden de verzoeken binnen de gestelde tijd afgehandeld.
Stap 2: Prioritering
Om vervolgens op een snelle maar verantwoorde wijze prioriteiten te stellen ten aanzien van de gemeentelijke taken op het gebied van toezicht en handhaving, hanteren wij het (door het Expertisecentrum Rechtshandhaving van het Ministerie van Justitie ontwikkelde) instrument van de “risicomatrix”. De risicomatrix past in het beleidsconcept programmatisch handhaven en sluit daarmee aan op de wettelijk gestelde procescriteria. Vooraf wordt opgemerkt, dat de uitkomst van de risicomatrix subjectief is. De uitkomst wordt immers beïnvloed door politieke keuzes en gebeurtenissen in de maatschappij. De ingevulde risicomatrix voor onze lokale toezicht- en handhavingstaken is hierna opgenomen.
Toelichting ingevulde risicomatrix
Voor een toelichting op de ingevulde risicomatrix (uitleg effecten, schalen, en dergelijke) verwijzen wij naar bijlage 1. Voor toezicht en handhaving hebben wij de prioriteiten aan de hand van de risicomatrix behorend bij de probleemanalyse in bijlage 3 bepaald welke bouwwerken en activiteiten prioriteit hoog, midden en laag hebben:
Toezicht en Handhaving (OV = Omgevingsvergunning)
Prioriteit Hoog
Prioriteit Middel
Prioriteit Laag
Bouwen met OV:
Woongebouwen, appartementen, kamerverhuur
Logiesgebouw, restaurant, café, horeca, bedrijf, kantoor, winkel
Maatschappelijke gebouwen, scholen, (kinder)dagverblijven, zorg, sport
(Ver)bouwen midden en hoge prioriteit bouwwerken zonder OV
Onveilig/ ongezond gebruik van bouwwerk, open erf of terrein (na brand of andere calamiteit)
Bouwen of in gebruik hebben of van een bouw-werk of gronden met OV
(Permanente) bewoning of woningsplitsing in strijd met bestemmingsplan zonder OV
Afloop instandhoudings-termijn en termijn tijdelijke ontheffing/ beschikking/ ( vergunningsvrije) mantelzorgwoningen
Bedrijfsmatig slopen met asbest zonder sloopmelding
Bouwen met OV:
Woningen (grondgebonden, bijv. eengezinswoningen)
(Ver)bouwen midden en hoge prioriteit bouwwerken zonder OV
Bedrijfsmatige activiteiten op een perceel in strijd met ruimtelijke regels zonder OV
Particuliere sloop met asbest met sloopmelding
Particuliere sloop met asbest zonder sloopmelding
Wijzigen, slopen of in afwijking verbouwen beschermd monument met OV of inst.h.plicht
Wijzigen, slopen of in afwijking verbouwen beschermd monument zonder OV of inst.h.plicht
Realisatie/ uitvoering landschappelijke inpassingen zonder OV
Bouwen met OV:
Uitbouw, aanbouw, bijgebouw, dakkapel, gevelwijziging
Bouwwerken geen gebouw zijnde
Bouwwerk(en) in ernstige mate in strijd met redelijke eisen van welstand
Bouwen (incl. in stand laten) op verontreinigde grond
Vergunningvrij bouwen in strijd met bijlage 2 BOR
Bestaande bouw, bv. slecht bouwkundige of ongezonde staat van bouwwerken
Bouwen (incl. in stand laten) op verontreinigde grond en/of onveilige situatie op open erven of terreinen
Gebruik gronden/ bouwwerken in strijd met voorb.besluit / verklaring van Minister of Provinciale Staten
Slopen bouwwerken (best.plan/ vb.besluit/ erfgoedverordening) met OV
Sloopactiviteiten met sloopmelding
Slopen in strijd met Bouwbesluit, bestemmingsplan, vb. besluit of erfgoedverordening (bv. veiligheid, geluidshinder, beschermd stads- en dorpsgezicht)
Realisatie/ uitvoering landschappelijke inpassingen met OV
Uitvoeren of aanbrengen handelsreclame met of zonder OV
Figuur 6: Prioriteiten toezicht en handhaving
De geselecteerde hoge handhavingsprioriteiten pakken wij met voorrang op. In de volledige risicomatrix (zie bijlage 3) staan ook activiteiten met prioriteit geen opgenomen, hieraan zal vanuit toezicht en handhaving geen prioriteit aan worden gegeven. Dit betekent echter niet dat dergelijke zaken nooit worden opgepakt, maar dat zal per zaak bekeken worden en is afhankelijk van het geval.
Bij het stellen van doelen is ook zoveel mogelijk aangehaakt bij deze prioriteiten. Deze prioritering betekent ook dat andere zaken minder aandacht krijgen of niet meer danwel niet direct worden aangepakt. Bij de nalevingsstrategie in hoofdstuk 4 gaan we hier verder op in.
Hoofdstuk 2 › Paragraaf 2.5
Artikel 2.5.2
Probleemanalyse Toezicht en Handhaving
Onderdeel van Uitvoerings- en handhavingsbeleid 2023-2026