Art. 4. Nota Misbruik en oneigenlijk gebruik 2023-2026 gemeente Buren

Bepaalde regelingen en processen (of onderdelen daarvan) kunnen het risico van M&O met zich meedragen. Dat is in het bijzonder het geval als er sprake is van afhankelijkheid van gegevens die derden aan de gemeente verstrekken. Wettelijke eisen en minimumnormen verbinden aan de meeste regelingen de verplichting om maatregelen ter bestrijding van fraude en misbruik te treffen. Dat zijn maatregelen uit landelijke wetgeving en lokale regelgeving die sowieso worden ingezet. Daarnaast zijn extra beheersmaatregelen denkbaar die het risico van M&O verder terugdringen. Beheersmaatregelen die intern zijn gericht zijn ook relevant. Het gaat dan om zaken zoals functiescheiding, toegangsrechten tot applicaties, regelmatige controle daarvan, het vastleggen van gebeurtenissen in logins, en rapportages over deze maatregelen. We maken hierbij een onderscheid tussen preventieve en repressieve maatregelen (of een mix daarvan). 4.1 Preventieve maatregelen Preventieve maatregelen zijn maatregelen die liggen vóór het moment van beschikken, betalen of ontvangen van een voorziening, vergunning of uitkering. De preventieve maatregelen betreffen regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Regelgeving De ruimte voor M&O van regelingen beperken we via het vaststellen van heldere en eenduidige regelgeving zoals verordeningen, nadere regels, beleidsregels en richtlijnen van de gemeente. Goede handhaving op regelgeving is een belangrijke beheersmaatregel. Daarbij zijn een aantal aandachtspunten van belang: Eenvoud, inzichtelijkheid en begrijpelijkheid; formuleer heldere, eenduidige definities en duidelijke bepalingen; voorkom mogelijke tegenstrijdigheden en overbodige bepalingen; rechten, plichten en voorwaarden zijn opgenomen; probeer de afhankelijkheid van gegevens die afkomstig zijn van derden te verminderen; omschrijf nauwkeurig het doel en de doelgroep van de regeling; repareer regelgeving als blijkt dat oneigenlijk gebruik mogelijk is; neem een verwijzing op naar controle- en sanctiebeleid in de regelgeving; ingangsdata en overgangsregels zijn in de regeling opgenomen. Voorlichting Via voorlichting brengen we inwoners, bedrijven en instellingen op de hoogte van het bestaan en de inhoud en toepassing van gemeentelijke regelgeving. Voorlichting bevat ook informatie over de consequenties van misbruik en fraude, inclusief mogelijke sancties. Op deze wijze draagt voorlichting bij aan het voorkomen van M&O. Actieve voorlichting over het M&O-beleid via de gemeentesite en doelgroepgerichte brochures werkt stimulerend op de naleving van regelgeving. Ook interne voorlichting en communicatie over integriteitbeleid en gedragscodes helpt misbruik en fraude te voorkomen. Controle vooraf Controle in de uitvoering is een middel om te signaleren of er sprake is van M&O. Mogelijke M&O- gevallen nemen we zo vroegtijdig waar. Controle vooraf van gegevens wordt uitgevoerd tot aan het moment van betaling of verlening van de beschikking en is een preventieve maatregel. Controle vooraf richt zich op het toetsen van gegevens die door belanghebbenden zijn verstrekt. Zo gaan we na of inwoners, bedrijven of instellingen aan de voorwaarden voldoen van bijvoorbeeld een subsidie of een vergunning. Hierbij geldt het vier-ogen-principe. Controles vooraf hebben een belangrijke "poortwachterfunctie" en leiden tot het verkleinen van het risico op M&O. De meeste aandacht geven we aan de regelingen en processtappen waar de risico’s het grootst zijn. Het uitvoeren van een risicoanalyse is behulpzaam bij de bepaling daarvan. Overigens maken preventieve controles ook onderdeel uit van de reguliere werkprocessen. 4.2 Repressieve maatregelen Repressieve maatregelen zijn maatregelen die we nemen na het moment van beschikken, betalen of ontvangen. Het gaat hierbij om controle achteraf waarbij we M&O kunnen vaststellen en de te nemen sanctie. Controle achteraf Controle achteraf wordt uitgevoerd na het uitkeren/innen van bedragen, dan wel verstrekken van een beschikking. Controle achteraf is een repressieve maatregel. In het kader van M&O-beleid richt controle zich op het toetsen van gegevens die door belanghebbenden zijn verstrekt door bijvoorbeeld inspecties, waarnemingen, cijferanalyses, verzoek om inlichtingen en dergelijke. Interne controles vallen hier ook onder. Hierbij wordt periodiek beoordeeld of we conform de interne procedures werken en of transacties getrouw en rechtmatig tot stand zijn gekomen. In de verbijzonderde interne controle (VIC) is expliciet aandacht voor M&O. De invulling van de repressieve controle is afhankelijk van verschillende factoren, zoals aard en omvang van de doelgroep en het mogelijke risico op M&O. Bij M&O-gevoelige regelingen is inzicht in de controleresultaten via adequate vastlegging van de controleresultaten van belang. De resultaten van de controle leiden zonodig tot aanpassing van het controlebeleid of de regelgeving. Sanctionering Sancties moeten voldoen aan de norm van redelijkheid en billijkheid. Dat wil onder andere zeggen dat de opgelegde sanctie niet te hoog is in relatie tot het vergrijp. Het uitgangspunt is dat we tenminste het behaalde voordeel terugvorderen en indien nodig een boete opleggen. Dat betekent terugvordering van teveel betaalde bedragen, naheffing van ten onrechte gederfde ontvangsten en intrekking van een onterecht verstrekte vergunning. In geval van misbruik doen we aangifte. Van sanctionering gaat een afschrikeffect uit en het draagt bij aan het voorkomen en beperken van misbruik van gemeentelijke regelingen.

Rechtspraak bij dit artikel