De beschreven visie op de openbare ruimte van Diemen is ambitieus te noemen. De kwaliteit van de openbare ruimte dient op een hoog niveau te worden onderhouden. Ook zijn financiële middelen nodig voor het opwaarderen van diverse routes en het vormgeven van een aantal echte ‘parels’ in de stad. Verder is er de ambitie om de openbare ruimte aantrekkelijker en meer onderscheidend in te richten. Er zijn duidelijke keuzes gemaakt wat dit betreft. Niet overal in Diemen is het zelfde kwaliteitsniveau haalbaar. Een doelmatig besteding van beschikbare middelen vraagt om het differentiëren van de kwaliteit in de diverse delen van de gemeente . En verder is duidelijk dat de ‘knelpunten’ gelukkig ook niet overal in Diemen even groot zijn. Soms kan worden volstaan met het voortzetten van de reguliere aanpak, soms volstaat en impuls maar soms ook is reconstructie nodig. zijn. Ambitie is nodig maar geduld evenzeer. Een visie maak je voor een groot aantal jaren. Dit kan bijvoorbeeld gelden om het vervangen van meubilair of het aanpassen van de inrichting. Het plaatselijk terugdringen van het zwerfvuil daarentegen kan vaak op kortere termijn worden gerealiseerd.
Bevindingen
Met de huidige budgetten blijkt de gemeente een alleszins acceptabel tot goed onderhoudsniveau te kunnen realiseren. Dat wil niet zeggen dat er geen aandachtspunten zijn, maar over de gehele linie zijn de beheerbudgetten toereikend om de ambities op het gebied van onderhoud alsnog te halen8Hiertoe is de begroting van Diemen op het vlak van onderhoud geanalyseerd en zijn kostenkengetallen afgeleid. Op basis van een vergelijking met landelijk geldende normen kan de stelling worden onderbouwd..
Winst is vooral te halen door meer structurele keuzes te maken. Voorheen werd vooral gestuurd op één uniforme kwaliteit van onderhoud en met name op de kwaliteit in de woonwijken. Nu wordt er nadrukkelijker gekeken hoe de middelen kunnen worden ingezet om Diemen meer ‘kleur’ en reliëf te geven. Meer aandacht voor specifieke routes en parels, meer aandacht voor verschil in inrichting, meer levendigheid en sociale kwaliteit.
Bij de besteding van middelen zal meer per wijk / gebied worden gevarieerd om zo op plekken onderscheidende openbare ruimte te realiseren. Er zal scherper worden gekozen waarin wel geïnvesteerd wordt en waar het een tandje minder kan. Wanneer dan daarbij tegelijk een bredere scope wordt toegepast, namelijk het sturen op inrichtings- en gebruikskwaliteit, naast de onderhoudskwaliteit, kan tot een beter resultaat gekomen worden (tegen zo goed als dezelfde kosten). Dat vergt wel dat ook wat betreft gebruik- en inrichtingskwaliteit kostenafwegingen gemaakt moeten kunnen worden. Er ligt de opgave om deze kosten inzichtelijk te maken op basis van kostenkengetallen. Daarnaast vergt het scherpe keuzes in waar meer en waar minder geïnvesteerd moet worden om overall het beste rendement te halen. Ook zal de focus van wijkbeheer op bepaalde onderdelen wat moeten worden aangepast om bepaalde achterstanden in het onderhoud van met name het groen weg te werken.
De financiële consequenties van de nieuwe visie worden kort opgesomd:
De ambities voor onderhoudskwaliteit liggen vrij hoog in Diemen. Deze worden in het overgrote deel van de gemeente gehaald. Uitzonderingen zijn beplanting, bomen, wateroevers en straatmeubilair.
De in 2011 beschikbare budgetten voor onderhoud zijn over het algemeen gesproken toereikend voor het realiseren van het gewenste kwaliteitsniveau.
Voor wateroevers wordt momenteel beleid voorbereid. Hierbij bestaat het inzicht dat het budget toereikend is om de ambities te halen.
Het straatmeubilair is in diverse delen van de gemeente verouderd en aan vervanging toe. Dit zal de komende jaren binnen de bestaande budgetten voor reconstructie en ophoging aangevuld met subsidies worden verholpen.
De pleksgewijze en incidentele afwijkingen op het vlak van zwerfafval en hondenpoep kunnen binnen de bestaande budgetten voor wijkbeheer worden opgelost. Dit geldt ook voor de plaatselijke achterstanden in het onderhoud van bomen en beplanting.
Meer in het algemeen worden de buurten die slecht scoren op onderhoud, met name de verharding, de komende jaren opgeknapt via het reconstructieprogramma.
De ambities voor wat het aantrekkelijker, veiliger en socialer maken van de openbare ruimte kunnen worden betaald vanuit voorziening reconstructies en subsidies zoals het ISV budget. Hiernaast is gerichte en gecoördineerde inzet van Welzijn, de wijkcoördinatoren en de buurtregisseurs wenselijk om de sociale kwaliteit, betrokkenheid en veiligheid op het gewenste niveau te brengen.
De voorzieningen aangaande het meerjarenprogramma reconstructies openbare ruimte 2011- 2015 hebben aan het einde van de planperiode een positief saldo. Aangevuld met de 6 ton subsidie vanuit het ISV is dit voldoende vergeleken met de budgetten (circa €1 miljoen) die in de planperiode nodig zijn voor het ontwikkelen van de parels en het op plussen van diverse locaties en het stimuleren van burgerparticipatie.
Indien na 2015 blijkt dat er minder budgetten of subsidies beschikbaar zijn, kunnen met behulp van de ontwikkelde werkwijze van ambties bepalen, meten, en prioriteren, snel en transparant een nieuw programma worden opgesteld9Met dit doel is een rekenmodel voor onderhoudskosten gemaakt. Op basis van kostenkengetallen kunnen diverse scenario’s van ‘gedifferentieerd beheer’ worden doorgerekend.. Faseren van de uitvoering of het bijstellen ambities behoren tot de mogelijke oplossingen. De visie blijft ook in deze gevallen het baken aan de hand waarvan deze keuzes worden voorgelegd aan het bestuur.
Hiernaast is het denkbaar om in bepaalde opzichten het verzorgend onderhoud te reduceren. Anders gezegd; er kan worden gekozen om in bepaalde delen van Diemen of voor de hele gemeente een lager kwaliteitsniveau voor verzorgend onderhoud van bijvoorbeeld het groen na te streven. Met het bijstellen van de ambities voor verzorgend onderhoud kan geld worden vrijgemaakt om andere ambities waar te maken. Het gaat hierbij om een bedrag van circa € 200.000. Vooralsnog is deze bijstelling echter niet nodig om het programma te realiseren.
Hierbij moet een kanttekening worden gemaakt. Bekend is dat grote delen van de openbare ruimte niet in beheer zijn door Diemen. Het gaat dan over de snelwegen, knooppunt Watergraafsmeer en de metroremise, maar ook om de Gemeenschapspolder en het Diemerbos. Van de 1130 hectare openbare ruimte binnen de grenzen van de gemeente is zo slechts 45% daadwerkelijk in beheer van de gemeente Diemen. In het kwaliteitplan zijn de kosten om de andere delen van de openbare ruimte op niveau te brengen niet in beeld gebracht. Om de kwaliteitsambities voor o.a. de Gemeenschapspolder te realiseren is overleg met Staatsbosbeheer noodzakelijk.
Foto 4: Differentiëren in kwaliteit: aandacht voor natuurlijk groen in het Bergwijkpark
Hoofdstuk 7.
Artikel 7.1
Benodigde financiële middelen en voorstel voor bekostiging
Onderdeel van Kwaliteitsplan Openbare Ruimte: Verbinden, ontmoeten en thuiskomen