De komende jaren is onverminderd inzet nodig op het voorkomen en aanpakken van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit. Met name Zaanstad kent een groeiende problematiek op het gebied van jongeren en veiligheid. Er is sprake van verjonging en verharding in de criminaliteit. Als er niet vroegtijdig wordt ingegrepen, bestaat de kans dat het contact met deze jongeren verloren gaat.
Waar staan we nu?
Jeugd in relatie tot veiligheid is een belangrijk thema. Enerzijds is er sprake van overlast gevende en hinderlijke jeugd en anderzijds is er sprake van criminele jeugd. Dit is een belangrijk onderscheid, ook voor wat betreft de accentverschillen tussen de gemeenten.
Aanpak 075 en Aanpak risicojongeren
Zaanstad kent twee integrale, persoonsgerichte ketenaanpakken. Eén voor criminele jongeren en één voor risicojongeren die dreigen het criminele pad op te gaan. Hiermee wordt voorkomen dat jongeren met een strafrechtelijke of problematische achtergrond verder afglijden. Ook wordt daarmee gewerkt aan het structureel voorkomen van jeugdoverlast, -criminaliteit en ondermijning. In het kader van ‘voorkomen is beter dan genezen’ wordt er naast repressief, ook preventief en responsief opgetreden door ketenpartners, onder regie van de gemeente. Het zwaartepunt van beide persoonsgerichte aanpakken ligt op het weerbaarder maken van jongeren en hun omgeving. Er wordt perspectief geboden, zodat jongeren de verleiding kunnen weerstaan om het verkeerde pad te kiezen. Daarnaast worden er ook duidelijke grenzen gesteld door consequenties te verbinden aan verkeerde keuzes.
Aanpak jeugdoverlast en jeugdgroepen
Meldingen en signalen van jeugdoverlast worden verzameld en geanalyseerd door de gemeente. Inzet daarop vindt plaats vanuit verschillende partijen zoals het jongerenwerk en handhaving. In eerste instantie preventief en met zachte hand. Als sprake is van hardnekkige overlast wordt een plan van aanpak opgesteld op locatie. Daarnaast volgt indien nodig een plan gericht op de betrokken groepen en een persoonsgerichte aanpak op groepsleden via de Aanpak Risicojongeren.
Aanpak jeugd en ondermijning
Via het project Back on Track in 075 wordt, samen met partners in de stad, gewerkt aan het terugdringen van de ondermijnende criminaliteit door de jeugd. Aandachtsgebieden zijn Zaanstad Noord (Assendelft) en Zaanstad Oost (Poelenburg, Peldersveld). Er zijn vier pijlers:
Aanpak Risicojongeren
School als centrale plek in de wijk
Digitale (leef)wereld
Leren, ontwikkelen en regie op een integraal dynamisch project
Dit project loopt tot eind 2022. Per 2023 zal via het programma Preventie met Gezag gedurende 10 jaar onder andere inzet worden gepleegd op vergelijkbare pijlers.
Hoofddoelstelling 2023-2026
Jongeren moeten veilig kunnen opgroeien in hun gemeente. Jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit moeten worden tegengegaan en patronen die leiden tot overlast en geweld doorbroken.
Wat gaan we de komende jaren doen?
Zaanstad
Het doorontwikkelen van de Aanpak 075:12Zoals beschreven in het doorontwikkelingsplan Aanpak 075 2022-2024.
Doelstelling, doelgroep, instroom- en uitstroomcriteria worden aangescherpt;
Het weegproces van in- en uitstroom van 075-jongeren wordt gewijzigd. Daarbij gaat gebruik worden gemaakt van een weegkaart;
De organisatie wordt vereenvoudigd (heldere rollen, taken en gremia), opschaling krijgt kortere lijnen en er wordt een nieuw kernteam geformeerd.
Het doorontwikkelen van de Aanpak risicojongeren:
Deze zal net als de Aanpak 075 gericht zijn op het aanscherpen van de doelstelling, doelgroep, instroom- en uitstroomcriteria en het weegproces. De aanpakken gaan hierin nauw op elkaar aansluiten en binnen de ketensamenwerking één manier van werken hanteren. Daarnaast zal er aandacht zijn voor privacy en gegevensdeling en inhoudelijke verdieping op het gebied van risicofactoren zoals jongeren met een licht verstandelijke beperking.
Het doorontwikkelen van de Aanpak jeugdoverlast en jeugdgroepen:
er wordt een nieuw Zaans samenwerkingsconvenant opgesteld conform het nieuwe landelijke model dat dit najaar (2022) door het Ministerie van Justitie en Veiligheid opgeleverd wordt;
er zal meer informatiegestuurd gewerkt gaan worden, zo zal via een pilot zal een gemeentelijk triagepunt alle meldingen van jeugdoverlast inzichtelijk maken;
er wordt geïnvesteerd in de ketensamenwerking met daarbij de nadruk op realistische onderlinge verwachtingen.
Het implementeren van de acties uit het uitvoeringsprogramma van het plan Preventie met Gezag. Het programma ‘Preventie met Gezag’ is een voortzetting van het Project Back on Track (vanuit de BOTOC middelen) en maakt de verbinding met het programma van het Pact Poelenburg en Peldersveld (het PACT). Binnen preventie met gezag wordt tevens uitgebreid naar Zaandam Oost.13Op basis van de BOTOC middelen en vanuit het PACT is er vanuit het Ministerie Justitie en Veiligheid aan Zaanstad gevraagd om een voorstel te doen voor een preventie aanpak op jeugdcriminaliteit.
Het plan kent een stedelijke en een wijkgerichte aanpak. Binnen de wijkgerichte aanpak ligt de focus op Zaandam Oost en Saendelft. Het doel van dit plan is het tegengaan van ondermijnende criminaliteit onder jongeren. De focus van de acties uit het uitvoeringsprogramma zullen liggen op een vijftal themalijnen, waarin de jongeren (en indirect hun omgeving) centraal staan:
het versterken van de persoonsgerichte aanpakken
aanpak criminele netwerken
school en omgeving als centrale plek
digitale leefomgeving
justitie in de wijk
Wormerland
De jeugdproblematiek in Wormerland kenmerkt zich door hybride jeugdgroepen. De jongeren komen uit verschillende dorpen buiten de gemeente Wormerland en uit de eigen dorpskernen. Opvallend is dat de jongeren uit de gemeente Wormerland vaak nog aanspreekbaar zijn en gehoor geven aan de handhaver.
De laatste jaren is met name repressief ingezet op jeugdoverlast. De preventieve benadering zal de komende jaren meer invulling krijgen. De situatie bevindt zich doorgaans op het niveau van overlastgevende en hinderlijke jeugd. Daar waar jongeren crimineel actief zijn of worden ligt de regie bij de politie en wordt door de ketenpartners gezamenlijk beoordeeld of de inzet van de 075 aanpak wenselijk is.
De gemeente geeft opvolging aan de binnengekomen meldingen van jeugdoverlast. De inzet van de boa’s wordt mede bepaald aan de hand van deze meldingen, om signaalgestuurd te werk te gaan. Zo worden er accenten gelegd op het aanpakken van locaties waar overlastproblematiek speelt. Afhankelijk van de problematiek wordt er samengewerkt met diverse partijen (bijvoorbeeld politie, jongerenwerk en bureau HALT). Zo wordt op integrale wijze gewerkt aan de aanpak van overlast. Wanneer er een hardnekkige overlastsituatie is, wordt er een plan opgesteld om dit met de benodigde partijen aan te pakken.
In verband met de preventieve aanpak is er een samenwerking tussen het team Openbare Orde en Veiligheid en het Sociaal Domein. Het gaat dan bijvoorbeeld om het inzetten van jongerenwerkers maar ook om het creëren van plekken waar jongeren zich kunnen vermaken.
Wanneer een jongere hardnekkige overlast veroorzaakt en wellicht achterliggende problematiek ervaart, is het mogelijk een persoonsgerichte aanpak op te zetten.
Oostzaan
De kleinschalige gemeente zorgt ervoor dat de jeugd gezien en herkend worden op straat. De jongeren die voor overlast zorgen komen uit Oostzaan, maar ook uit omliggende gemeenten.
Oostzaan kent een aantal locaties waar de overlast regelmatig terugkeert. De komende jaren zal de aanpak op overlastgevende jeugd dan ook geïntensiveerd worden.
In 2021 is er een jeugdinterventieplan opgesteld waar tot op heden nog weinig uitvoering aan gegeven is. Dit plan zal de komende jaren uitgevoerd worden. Hierin staan diverse aandachtspunten zoals het opstellen van een groepsanalyse en (juridische) mogelijkheden om jeugdoverlast aan te pakken. In het plan is opgenomen welke organisaties een rol hebben in de aanpak van jeugdoverlast. Daarnaast zijn de mogelijkheden voor het inzetten van communicatie verwerkt.
Wanneer de gemeente meldingen binnen krijgt wordt hier opvolging aan gegeven. Daarnaast wordt de boa-inzet mede bepaald op basis van deze meldingen en wordt het accent gelegd op controles op overlastlocaties. Afhankelijk van de problematiek worden de benodigde organisaties zoals de politie, jongerenwerk en bureau HALT ingeschakeld om iets te betekenen in de aanpak. Wanneer er sprake is van hardnekkige overlast, zal er op basis van een plan van aanpak, met de benodigde organisaties gewerkt worden aan een vermindering van de overlast.
De komende jaren zal tevens het contact met het sociaal domein worden gecontinueerd om op casusniveau samen te werken en de betrokken organisaties te blijven betrekken in de aanpak van jeugdoverlast. Een belangrijk onderdeel hiervan is het inzetten op preventie, het voorkomen dat jeugdoverlast uit de hand loopt. Jongerenwerkers zijn een belangrijke schakel om in contact te blijven met jongeren.
Indien er in Oostzaan een integrale, persoonsgerichte aanpak nodig is, wordt dit op lokaal niveau ingericht of bestaat de mogelijkheid om aan te sluiten bij de 075 aanpak van Zaanstad.
Hoofdstuk 6.
Artikel 6.2.
Jeugd en veiligheid
Onderdeel van Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 Zaanstad – Wormerland – Oostzaan