De nieuwe economie wordt gedragen door vijf transities, die nu al volop gelden en zichtbaar zijn. Die nieuwe economie beweegt zich langs vijf transities5de Roadmap Next Economy (RNE) - gepubliceerd in november 2016 – schetst een beeld van de regionale opgaven voor de komende decennia, waarin de transitie van de economie en samenleving gestalte moet krijgen. Het biedt een kompas voor de toekomst aan de hand van de vijf transitiepaden (Smart Digital Delta, Smart Energy Delta, Circular Economy, Next Education en Next Society). Deze visie is (h)erkend voor de EU en betiteld als ‘best practice’ in Europa.:
Digitalisering heeft grote impact op alle sectoren van de economie. Dit leidt tot grote dominante bedrijven en heel veel kleine bedrijven.
Energie: in alle sectoren, en met name in industrie en logistiek, zullen grote investeringen plaats vinden in de verduurzaming van productieprocessen, gebouwen en vervoer.
Circulair: op alle niveaus (internationaal, nationaal en lokaal/regionaal) worden retourstromen georganiseerd en op zogenaamde hubs verwerkt om een belangrijk deel van die reststromen opnieuw beschikbaar te krijgen.
Nieuw ondernemerschap: in veel ketens ontstaan kleine bedrijven en er komen dus veel ondernemers bij die in specifieke niches actief zijn en kleinschalig diensten en producten aanbieden.
Inclusiviteit: het belang van zowel werkgevers als werknemers is om alle talent op de arbeidsmarkt op de juiste manier in te zetten en om oog te hebben voor welzijn van klanten en werknemers.
Dat leidt tot de volgende effecten (vanuit huidige economie, naar de invulling van de economie in de komende decennia).
Huidige economie
Next Economy
Aandeelhouderswaarde als driver
Economische focus
Economische (top)sectoren
Sterk kostengedreven
Incrementele groei/procesoptimalisatie
Globale waardeketens
Centrale, producent-gedreven sturing
Maatschappelijke uitdagingen als driver
Breder waardebegrip
Crossover netwerken
Leadtime, flexibiliteit en belevingswaarde als plus
Disruptieve groei/transities
Lokale/regionale waardeketens
Nauwe producent-consument interactie
De nieuwe economie leidt ook tot de volgende ruimtelijk economische veranderingen die van belang zijn voor de ontwikkeling van werklocaties:
Een andere inkleuring van de economie in Almere door digitalisering en verduurzaming zal alle branches en sectoren beïnvloeden. Dat uit zich in de vraag naar werklocaties. Er is zowel toenemende vraag naar grotere kavels met milieuruimte als de behoefte aan kleinschalige bedrijfsruimtes. Bovendien hebben steeds meer bedrijven behoefte aan interactie met andere bedrijven/ kennisinstellingen en soms ook consumenten.
Het ontstaan van lokale waardeketens naast (inter)nationale ketens (zoals op het gebied van voeding, zorg, circulair, deeleconomie, persoonlijke en zakelijke diensten).
Een grote(re) range bedrijven faciliteren: van heel klein tot heel groot.
Om mee te kunnen in de veranderingen in de economie, neemt ook de vraag naar hoger opgeleid personeel toe. Tegelijkertijd is ook MBO personeel en praktisch personeel nodig. Ook om de energietransitie in de gebouwde omgeving (woningen, bedrijfspanden) te kunnen realiseren zijn werknemers van alle niveaus nodig.
Het gaat in de nieuwe economie steeds meer om het uitwisselen van kennis tussen bedrijven en tussen bedrijven en onderwijs. Dat vraagt ook om locaties en interactiemilieus in de stad waar dit plaats kan vinden.
Het benutten van die economische dynamiek als onderdeel van een attractief woonklimaat. Het kunnen vinden van interessante banen is een belangrijk onderdeel van de beoordeling van het woonklimaat in een stad of regio.
Bovendien kunnen woonwijken en de centrummilieus in Almere verrijkt worden met meer variatie aan bedrijven.
Het creëren van dichtheid, interactie en synergie op meerdere typen (informele) werklocaties.
Belangrijke consequenties van de nieuwe economie voor de werklocaties hebben dus vooral betrekking op het inspelen op zowel schaalvergroting als schaalverkleining, verduurzaming van processen en gebouwen en het creëren van interactiemilieus:
Schaalvergroting: grootschalige locaties aan de rand van de stad voor logistiek, productie, datacentra en grootschalige circulaire processen, met ook specifieke faciliteiten, zoals bereikbaarheid, energievoorziening en ruimtelijke inrichting (groen). Dit noemen we de specifieke werkmilieus.
Schaalverkleining: in alle sectoren en branches ontstaan veel kleine bedrijven verspreid over veel verschillende locaties op bedrijventerreinen, in woonwijken en in het Stadscentrum (informele werkmilieus). Het gaat daarbij veel meer dan nu om het faciliteren van ontmoetingen (via interactiemilieus).
Interactiemilieus kennen op verschillende typen locaties hun eigen invulling en omvang:
Op grote bedrijventerreinen is het vaker niet meer dan voorzieningen bij een tankstation.
Op binnenstedelijke bedrijventerreinen ontstaan door (meer) kleinschalige bedrijvigheid ook kansen voor een betere ruimtelijke kwaliteit en nieuwe voorzieningen gericht op personeel en bezoekers van het gebied.
Gezien de ligging nabij woonwijken worden het gebieden met een hogere verblijfskwaliteit om bijv. ook door te fietsen of te wandelen. De woon-en werkfunctie versterken elkaar in deze gebieden.
In het Stadscentrum is al sprake van functiemenging en interactie en zou de aandacht gericht kunnen worden op de juiste mix van wonen en werken en inrichting van gebieden buiten het winkelcentrum en verdere verdichting rond Almere Centrum. Verdichting en functiemenging zijn ook aan de orde rond andere OV knooppunten in de stad (Almere Buiten en Almere Poort).