Het realiseren van de ambitie Stad in Balans door middel van een effectief werklocatiebeleid leidt tot drie opgaven die in de uitwerking van de verschillende typen werkmilieus (en dus in het werklocatiebeleid) centraal staan:
Meer interactiemilieus
Toekomstbestendige locaties
Intensiever samenwerken
A Meer interactiemilieus
Uit het vorige hoofdstuk (functiemenging) en bovenstaande opmerkingen over veranderende vestigingseisen kan worden afgeleid dat ‘interactie’ op een goede manier faciliteren een belangrijke plaats in moet nemen in de Visie Werklocaties. In het kader van bevordering van de stedelijke (netwerk) economie van de gemeente Almere en om te voldoen aan de
veranderende vraag van bedrijven, ligt voor de komende jaren de grootste opgave in de volgende drie typen werklocaties:
Centrummilieus
Reguliere en speciale werkmilieus
Binnenstedelijke werkmilieus
Meer menging van economische functies, en menging met onderwijs, sport en horeca, dragen bij aan meer interactie. We zien in deze drie typen milieus de volgende mogelijkheden om meer economische functies en voorzieningen te mengen. Figuur 4.1 geeft voor de betreffende drie milieus de aard van de gewenste functiemenging en de daaruit voortkomende gewenste, en ongewenste functies.
Figuur 4.1 welke functies in welk werkmilieu?
Interactie
Werkmilieu
Aard van de gewenste interactiebinnen het milieu
Voorbeelden gewenste activiteiten/functies
Voorbeelden niet gewenste activiteiten/functies
Centrummilieu
Grootstedelijke(MRA) dynamiek met interactie tussenwerkenden, studenten, winkelpubliek, bewoners en recreanten, in het hele gebied, overdag en ‘s avonds, de hele week door
Kantoren - bij voorkeur multitenant, flexwerkconcepten, horeca, onderwijs, zorg, winkels, concertpodia, musea, wonen, recreëren op pleinen en in parken, kleinschalige sportvoorzieningen, kunst in openbare ruimteetc. Kleinschalig ambachtelijk (schone maakindustrie bv)
Industrie en logistiek, hogere milieucategorieën overige functies, groteruimtevragers, functies met grote auto- verkeersaantrekkende werking
Binnenstedelijk werkmilieu
Stedelijke (Almere) dynamiek met interactie tussen werkenden, studenten en bewonerselders uit de stad,in het hele gebied, hoofdzakelijk overdag, vooral door de week en bij bepaaldefuncties ook in het weekend
Ambachtelijke bedrijven (schone maakindustrie), kleinschalige zakelijke dienstverlening, bedrijven in creatieve verzamelcomplexen, vakonderwijs, restaurant/foodhal, fitness, klimhal, escaperoom etc.
Wonen, PDV,hogere milieucategorieën, functies met sterke verkeersaantrekkende werking
Regulier en specifiek werkmilieu
Levendig bedrijventerrein met interactie tussen vooral werkenden, zakelijke bezoekers en studenten vakonderwijs, op specifieke plekken binnen het gebied, overdagen gedurende de werkweek
Groothandel, klein- en grootschalige productie en logistiek, zakelijke dienstverlening, verhuurders van opslagboxen, praktijkruimten voor vakonderwijs, zakelijke restaurants (op specifieke plekken), kartbaan mits passend, tankstation etc.
Wonen, consumentgerichte horeca
Voor menging van de pure economische functie met andere functies (niet wonen) zien we vooral kansen in mixvormen met onderwijs, sport/fitness, kinderopvang en horeca. Dit zijn stedelijke functies die zich goed laten combineren met de (huidige) economische functies op de (binnenstedelijke) bedrijventerreinen, waarvan Figuur 4.2 enkele impressies laat zien.
Functiemenging heeft alleen meerwaarde als het waarde toevoegt aan de gebruikers van het gebied (inwoners, bedrijven, voorzieningen). Functiemenging kan echter wel nieuwe kansen opleveren voor Almere, zeker in de hiervoor genoemde typen gebieden. Functiemenging kan alleen succesvol worden toegepast in een goed doordacht concept/plan en een goede onderbouwing. In Figuur 4.3 zijn mogelijke ontwikkelingsvarianten geïllustreerd waarin zichtbaar wordt gemaakt hoe wonen, werken en voorzieningen in verschillende mengvormen (‘korrelgrootte’) gecombineerd kunnen worden.
Figuur 4.2 Enkele impressies van functiemenging binnen werkmilieus
Figuur 4.3 Het vinden van de juisten combinaties tussen wonen, werken en voorzieningen Bron: Buck Consultants International 2020
B Toekomstbestendige locaties
Naast het inspelen op veranderingen in branches en economische ketens, zullen bedrijven en instellingen in hun investeringen ook meer dan voorheen rekening (moeten) houden met eisen en randvoorwaarden die vanuit energie en klimaat worden gesteld. In de komende jaren vinden grote investeringen plaats in verduurzaming van productie, vervoer en gebouwen. Maar gezien het belang dat door bedrijven en instellingen wordt gehecht aan de kwaliteit van de omgeving, worden ruimtelijke inrichting en ruimtelijke kwaliteit ook steeds belangrijker. Dat vraagt ook om een integrale aanpak van werklocaties vanuit de gemeente als het gaat om o.a. revitalisering en herstructurering van bedrijventerreinen (binnen het gemeentelijk apparaat, maar ook extern met bedrijven en andere organisaties). Met name klimaatmaatregelen gaan impact hebben op werklocaties in de komende jaren:
Verduurzaming van de voorraad geeft aan dat bestaand vastgoed in de komende jaren, door wettelijke bepalingen een belangrijk issue wordt voor bedrijven. Als de gemeente aan haar duurzaamheidsdoelstellingen omtrent energie en CO2 wil voldoen zijn twee zaken van belang:
controle op de naleving van de wettelijke eisen (bedrijven van een bepaalde omvang moeten voldoen aan wettelijke eisen omtrent energiebesparing) en
bedrijven aansporen om meer collectieve maatregelen te nemen (in de vorm van energiecoöperaties, uitwisseling energie/warmte, etc.).
Het voorkomen van knelpunten vraagt in toenemende mate om een afstemming met netwerkbeheerders. Dat gaat vooral om elektriciteit (waar ontstaan knelpunten in het netwerk, kan het netwerk de extra vraag of het extra aanbod van duurzame energie van de werklocaties wel aan), maar in de toekomst is ook warmte uitwisseling voor een aantal terreinen een belangrijk thema. Werklocaties kunnen een functie vervullen voor de (woon)omgeving waar ook knelpunten gaan ontstaan in de opslag en distributie van energie/elektriciteit. Knelpunten zullen ook ontstaan in de opvang van water en er zal meer aandacht komen voor het vergroten van de biodiversiteit op en rond werklocaties.
Dat leidt ook logischerwijs tot de constatering dat het werklocatiebeleid niet langer onderwerp is van alleen van het economisch beleidsdomein, maar samenwerking vraagt met diverse andere partijen.
C Samenwerking
Daarbij maken we een onderscheid tussen:
Bedrijven onderling
Gemeente en bedrijven
Binnen de gemeente
Bedrijven onderling
Versterken van de binding van bedrijven op dezelfde terreinen door het oprichten van verenigingen/werkgroepen/ parkmanagement per locatie, door het benutten van specifieke regelingen (BIZ/Ondernemersfonds), maar ook collectieve samenwerking rond energie (energiecoöperaties) op te zetten. Een goede organisatiegraad op de bedrijventerrein is basis voor o.a. het toekomstbestendiger maken van de terreinen en als aanspreekpunt voor de gemeente, collectieve samenwerking van bedrijven rond energie (energiecoöperaties) kan daarbij een aanzet zijn. De gemeente streeft hierbij naar meer versterking van de organisatiegraad en wil dit zo mogelijk ondersteunen en faciliteren, bijvoorbeeld door inzet van onder meer Het Ondernemersplein. Wij gaan niet (meer) actief inzetten op parkmanagement en Keurmerk Veilig Ondernemen.
Gemeente en bedrijven
Periodiek overleg per werklocatie, maar ook het opstellen van gezamenlijke uitvoeringsagenda’s, met een duidelijke rolverdeling tussen gemeente en de ondernemers. Op die agenda’s zullen in de komende jaren vaker dan voorheen onderwerpen aan de orde komen zoals de energievoorziening, laadpalen, maatregelen omtrent water(opvang), de herontwikkeling van verouderde delen van een terrein, de eventuele problemen omtrent parkeren en bereikbaarheid en de gewenste voorzieningen voor bedrijven en personeel (horeca, kinderopvang, etc.). Veranderingen op de werklocaties vragen om meer privaat/publieke samenwerking dan in het verleden. Dat kan alleen als de organisatiegraad op de terreinen van voldoende niveau is.
Gemeente intern
Het werklocatiebeleid vraagt de inzet van meerdere beleidsafdelingen, omdat integrale afwegingen gemaakt moeten worden omtrent wonen, werken en voorzieningen. Dat geldt vooral rond de centrummilieus, de binnenstedelijke terreinen en in de woonwijken. Gezien de ambitie van Stad in Balans, is ‘economie’ een belangrijk onderdeel van de Omgevingsvisie. Werklocaties hebben een even prominente plek als wonen in de Omgevingsvisie.