Positieve marktontwikkeling biedt perspectief
Het perspectief voor de horecasector is de laatste jaren in positieve zin veranderd. Behalve dat de vraag naar horeca gegroeid is door demografische invloeden hebben technologische invloeden ervoor gezorgd dat het karakter van de horecasector gewijzigd is.
De sector kan in toenemende mate inspelen op lifestyle en eettrends van verschillende doelgroepen, waardoor horeca belangrijker wordt als bezoekdoel binnen centrumgebieden. Niet alle typen horeca zitten echter in de lift en landelijke trends zijn niet één op één te vertalen naar Meierijstad. In deze paragraaf volgt een overzicht van relevante horecatrends.
Demografische invloeden op horecagebruik
Er is een groeiend aandeel eenpersoonshuishoudens en dinkies (double income, no kids) en een groeiende particuliere consumptie door de aantrekkende economie en koopkracht. Hiermee zijn er landelijk gezien meer huishoudens die tijd en geld te besteden hebben, onder andere in de horeca.
In Meierijstad ligt het aandeel eenpersoonshuishoudens onder het landelijke gemiddelde ; vrije tijd is hier wellicht iets schaarser.
Leefstijlhoreca: ‘even een selfie’
Sociale media stimuleren het delen van ervaringen en geven de consument zo de ruimte om te laten zien (bijvoorbeeld door de keuze van het type horeca) welke levensstijl hij of zij nastreeft: soms gezond, dan weer chique of uitbundig. Het ‘consumeren van de eigen identiteit’ is niet nieuw (je bent wat je eet), maar wordt door de komst van sociale media verder uitvergroot.
De aandacht voor ‘wat we eten’ is groot, zowel vanuit gezondheid als ethiek. Zeer specifieke (unieke) en authentieke concepten accommoderen dit door een onderscheidende beleving in smaak, verhaal (‘streekproduct’) en service.
De opkomst van een sterke beeldcultuur (Facebook, Instagram, YouTube) maakt daarnaast dat men bereid is moeite te doen voor een onderscheidende beleving. De horeca probeert hier op in te spelen qua uitstraling; locaties of gebouwen met bijzondere karakteristieken (plekken met ‘een verhaal’) zijn kansrijk voor horeca.
In Meierijstad vormt de Noordkade een goed voorbeeld van deze trend (“bier drinken in oude gebouwen”). Ook elders in de gemeente spelen ondernemers nadrukkelijk in op de leefstijl en identiteit van de (Brabantse) consument.
Vierentwintiguurseconomie
Horecabezoek is in de huidige belevingseconomie een belangrijke vorm van vrijetijdsbesteding, maar speelt ook in op de wens van de consument om altijd en overal te kunnen eten en/of drinken. Zo leent de coffeebar/lunchroom zich bijvoorbeeld als flexibele werkruimte voor ZZP’er, student of mobiele professional.
De volgeboekte dagplanning in combinatie met verminderde routine in het leven van de moderne mens leidt tot meer (vluchtige) eetmomenten in of buiten de horeca (‘... to go’). Er zijn steeds meer eetmomenten op een dag, die flexibel en ter plaatse worden ingevuld. Makkelijke en snelle concepten, zoals rond traffic-locaties, zijn hiervoor zeer geschikt (fastservice). De thuisbezorgconcepten groeien echter sneller dan alle fysieke fastservicebranches. Cafetaria’s groeien bijvoorbeeld slechts zeer beperkt.
Meierijstad kent relatief veel aanbod in de fastservicesector . Traditionele cafetaria in de woonwijken richten zich in toenemende mate op het bezorgen aan huis. Meierijstad kent een grote werkgelegenheid, waardoor het faciliteren van zakelijke ontmoetingen of bijeenkomsten in de horeca kansrijk is.
Recreatie: behoefte aan rust en ontspanning
In de toegenomen hectiek van de vierentwintiguurseconomie is er ook een groeiende behoefte aan rust en ontspanning. De consument heeft hierbij meer aandacht voor thema’s als gezondheid en duurzaamheid.
Waar de jeugd deze ontspanning zoekt in nieuwe belevingen (‘Healty Fest’ of ‘OutdoorYoga’), geniet de toenemende groep actieve senioren van een wandeling of fietstocht door de natuur. In beide gevallen wordt het buitengebied of het stadspark opgezocht waar de beleving van de ‘natuur’ bijdraagt aan het gevoel van ontspanning.
Technologische ontwikkelingen zoals e-bikes, knooppuntennetwerken en GPS-middelen bieden de consument meer vrijheid in het plannen van een dagtrip. Op toeristische overstappunten komen veel routes weer samen, waarbij de horeca een belangrijk bezoekdoel vormt.
Meierijstad kent een omvangrijk buitengebied met een grote diversiteit aan landschappen die vanwege de rust en natuurbeleving aantrekkelijk zijn voor recreatie (en toerisme): “beleving, authenticiteit, de groeiende behoefte om te genieten en te ontspannen, om even te ontsnappen uit het drukke leven van alledag.”
Toerisme: authenticiteit en beleving
Nederland wordt in toenemende mate bezocht door buitenlandse bezoekers. Door middel van verhaallijnen (bijv. ‘Van Gogh’) wordt geprobeerd de druk van het toerisme op de grote steden te verminderen en ook (horeca-)ondernemers elders in het land te laten profiteren van deze bezoekers.
Ook het binnenlandse verblijfstoerisme zit in de lift. Dankzij de komst van beoordelings- en vergelijkingssites ontstaat er een betere match tussen vraag en aanbod. Door de sterke beeldcultuur kunnen bijzondere verblijfslocaties of succesvolle horecaondernemers bovendien in korte tijd een grote aantrekkingskracht genereren.
Door alle ontwikkelingen in mobiliteit en technologie kunnen toeristische bezoekers kiezen uit een bijna oneindig aanbod. Om de aandacht van de consument te trekken is onderscheidend vermogen belangrijk; er is behoefte aan authenticiteit.
De gemeente Meierijstad kent twee ‘gezichten’ die kansrijk zijn voor het toeristische profiel: het rauwe industriële erfgoed en het landelijke streek-eigen genieten. Kleinschalige, bijzondere vormen van verblijf (slapen in een boomhut of in een Brabantse schuur) zijn bijvoorbeeld passend in het buitengebied .
Veranderende rolverdeling in centra; daghoreca
De horeca vormt als ontmoetings- en belevingslocatie in toenemen¬¬de mate het visitekaartje van een centrum. De winkelfunctie is steeds minder dominant in het straatbeeld; centra veranderen van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. Voor horeca die minder frequent wordt bezocht, liggen vooral kansen in de grotere centra waar bezoekers voor een recreatief bezoek naar toe gaan (groot verzorgingsgebied nodig).
Het aantal koffiezaken (+20% sinds 2010 ) en het aantal lunchrooms (+40% sinds 2010) groeit landelijk snel. Dit type horeca leent zich als flexibele plek voor afspraken en past in bijna elk centrumbezoek.
De aandacht voor gezondheid en ethiek wil de consument ook terugzien tijdens de lunch of koffie (bijv. Brownies & downieS) en tijdens het snackmoment. Snelle service staat niet langer gelijk aan ongezond: de consument heeft ook oog voor de salade-/sap-/yoghurtbar. Ook het aantal ijssalons groeit snel (+50% sinds 2010).
Vaak ontstaan nieuwe concepten in combinatie met detailhandel of andere publieksgerichte voorzieningen (‘blurring’). Blurring is meer dan een koffiehoekje, het verenigt en versterkt functies vanuit één identiteit of merk. Het schenken van alcohol in winkels, ook in slijterijen, wordt door de Drank- en Horecawet uitgesloten.
In de centra van Meierijstad is een breed spectrum aan daghoreca gevestigd . Met name in Sint-Oedenrode vormt de horeca een zelfstandig bezoekdoel.
Anders uitgaan en ontmoeten; avondhoreca
Door het toegenomen gebruik van sociale media en smartphones (altijd en overal in contact) verdwijnt onder jongeren de behoefte aan een vaste ont¬moe¬tingsplek en -tijd. Dit is landelijk terug te zien in de terug¬loop van traditionele uit¬gaans¬horeca, zoals de lokale discotheek of het café op de hoek. Enerzijds komt dit doordat men vaak ook iets wil kunnen eten, anderzijds zijn er veel unieke evenementen die dynamischer en meer doelgroep¬specifiek zijn.
Restaurants zijn juist erg in trek. Een goed verhaal of sociale betrokkenheid helpt om op te vallen. Er is vraag naar doelgroep¬specifieke concepten; een foodhal biedt bijvoorbeeld de mogelijkheid om in ieders specifieke smaak of dieet te voorzien.
Meierijstad kent in vergelijking tot omliggen¬de gemeenten relatief veel restaurants en weinig cafés*, wat maakt dat de horeca in de gemeente toekomstbestendig is. Het aantal cafés is weliswaar afgenomen, maar afhankelijk van de sociale binding en het vereni¬gings¬leven (o.a. carnaval) blijft er in de kleine ker¬nen wel voldoende draagvlak voor minimaal één café-zaal/dorpsherberg.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.1
Trends in de horeca
Onderdeel van Horecavisie en -beleid Gemeente Meierijstad