Een reguliere pachtovereenkomst bestaat grotendeels uit dwingend-rechtelijke bepalingen, die meestal in het voordeel van de pachter zijn. De overeenkomst wordt aangegaan voor een periode van zes jaar, waarna de overeenkomst steeds van rechtswege met zes jaar wordt verlengd. De pachter kan één of meer van zijn bloed- of aanverwanten in de rechte lijn, pleegkinderen of medepachters voor hem in de plaats laten stellen. Een reguliere pachtovereenkomst kan daardoor generaties lang voortduren. De pachter heeft een eerste recht van koop. Daar kan onder voorwaarden van worden afgeweken.
Jaarlijks publiceert de verantwoordelijk minister de pachtnormen, waarin voor iedere regio een veranderpercentage en een regionorm wordt vastgesteld. De regionorm +10% is het maximale bedrag per hectare waarvoor een pachtovereenkomst mag worden aangegaan. Het veranderpercentage is het percentage waarmee de pachtsom over het betreffende jaar wijzigt.
De regionorm (uitwerking Pachtprijzenbesluit), die jaarlijks wordt vastgesteld door de Rijksoverheid, ligt een stuk lager dan de pachtprijzen die worden geboden bij geliberaliseerde pacht. Bij toepassing van het Pachtprijzenbesluit bestaat verschil tussen contracten van voor 2007 en van na 2007.
Het is mogelijk om gronden regulier te verpachten tegen een prijs die lager is dan de regionorm. Als er voorwaarden in de pachtovereenkomst zijn opgenomen die de agrarische gebruiksmogelijkheden van het verpachte beperken, kan de pachter zich tot de Grondkamer1De Grondkamers zijn instellingen onder verantwoordelijkheid en beheer van het Ministerie van Economische Zaken. De Grondkamers toetsen pachtovereenkomsten, onder meer wat betreft de prijs. De toets wordt vastgelegd in een beschikking. Tegen een beschikking staat beroep open bij de Centrale Grondkamer. De leden van de Centrale Grondkamer zijn tevens lid van de pachtkamer bij het gerechtshof. wenden om de pachtprijs te herzien, waarbij mogelijk een lagere pacht wordt vastgelegd. Nieuwe reguliere pachtovereenkomsten moeten ter goedkeuring worden ingediend bij de Grondkamer. De Grondkamer kan om diverse redenen de pachtovereenkomst niet goedkeuren, bijvoorbeeld als door de overeenkomst algemene belangen van de landbouw zouden worden geschaad, of als de verplichtingen voortvloeiende uit de pachtovereenkomst als ‘buitensporig’ worden beschouwd. Voorwaarden die het algemeen agrarisch gebruik van grond beperken worden door de Grondkamer aan goedkeuring onthouden.
Reguliere pacht beëindigen kan bijvoorbeeld wanneer:
de percelen kleiner zijn dan 1 hectare;
er geen of onvoldoende sprake is van bedrijfsmatige exploitatie/eigen gebruik;
indien afspraken niet nageleefd worden;
duurzaam dringend eigen gebruik;
redelijke afweging belangen verpachter/pachter; en
bestemming niet-agrarische doeleinden (minder relevant voor duurzame gronduitgifte).
In de praktijk blijkt het zeer lastig om reguliere pachtovereenkomsten te beëindigen (in principe kan je er haast niet vanaf). Uiteraard is het wel mogelijk als beide partijen akkoord gaan.
Op het moment van schrijven van deze nota zijn binnen de gemeente Land van Cuijk in totaal 1.244,92 ha grond in reguliere pacht uitgegeven.
Mogelijkheden voor duurzame gronduitgifte
Reguliere pacht is in Nederland het meest voorkomend. Deze pachtvorm – die veel zekerheid biedt voor de pachter maar de verpachter beperkt in prijsstelling, contractduur en flexibiliteit – wordt door Land van Cuijk niet meer als een aantrekkelijke optie beschouwd. Tegenwoordig worden nauwelijks nieuwe reguliere pachtovereenkomsten gesloten en kan het worden beschouwd als een uitstervende constructie. De gemeente sluit hierbij aan bij de landelijke visie over deze pachtvorm.
Bij lopende reguliere overeenkomsten kunnen de pachtvoorwaarden wel worden verduurzaamd, maar dat is alleen mogelijk na overeenstemming met de pachter én op voorwaarde dat de Grondkamer die verplichting niet als buitensporig aanmerkt.
Hoofdstuk 3
Artikel 3.1
Niet geliberaliseerde pacht (reguliere pacht)
Onderdeel van Nota pachtbeleid 2023