Een geliberaliseerde pachtovereenkomst is een pachtovereenkomst, waarin een aantal dwingendrechtelijke bepalingen zijn uitgesloten. Wanneer de overeenkomst 6 jaar of korter duurt zijn indeplaatsstelling (de pachter kan familieleden in de plaats laten stellen als pachter) en het voorkeursrecht (eerste recht van koop door de pachter) uitgesloten. Deze overeenkomsten worden niet automatisch verlengd. Het bepalen van de hoogte van de pachtvergoeding is vrij.
De eerste optie is om de overeenkomst aan te gaan voor maximaal 6 jaar. De prijs is vrij overeen te komen tussen pachter en verpachter. De pachtnormen (regionormen) zijn niet van toepassing op de overeenkomst. De pachter kan de Grondkamer niet verzoeken om de pachtprijs te herzien. Geliberaliseerde pacht kan ook voor een periode van langer dan 6 jaar (tweede optie). Voor pachtovereenkomsten langer dan 6 jaar geldt geen vrije pachtprijs, de pachtnormen zijn van toepassing.
De gemeentelijke geliberaliseerde pachtgronden zijn over het algemeen strategische gronden die voor toekomstige ontwikkelingen ingezet gaan worden (bijvoorbeeld ten behoeve van Ruimte voor Ruimte kavels of ten behoeve van woningbouw). Grond wordt ook aangewend voor gebiedsprocessen in het kader van natuur en landschapsontwikkeling, zoals Raamvallei en Maasheggen. Op het moment van schrijven van deze nota zijn binnen de gemeente Land van Cuijk in totaal 335,60 ha grond in geliberaliseerde pacht uitgegeven.
Mogelijkheden voor duurzame gronduitgifte
Deze pachtvorm geeft de grondeigenaar veel vrijheid, maar biedt de pachter minder zekerheden. Belangrijk is dat de Grondkamer de pachtovereenkomst toetst. Het is soms lastig voorspelbaar of de Grondkamer bepalingen, waarin voorwaarden voor duurzame gronduitgifte zijn opgenomen, accepteert.
Het beleid van de gemeente is op dit moment om zoveel mogelijk op basis van geliberaliseerde pacht te verpachten, in beginsel steeds voor 3 jaar waarbij afwijking mogelijk is. De keuze valt op kortstondige pacht zodat er flexibiliteit bestaat voor eventuele andere opgaven. Hierbij wordt zoveel mogelijk gestreefd het kalenderjaar aan te houden, daarom steeds eindigend op 31 december van het kalenderjaar. Afhankelijk van de mogelijke toekomstige bestemming werd de looptijd van de overeenkomst op een langere termijn bepaald tot maximaal 6 jaren.
Agrarische ondernemers geven aan dat bij kortdurende contracten (bijvoorbeeld van 1 jaar) investeringen in bodemkwaliteit niet renderen. De kans is tenslotte dat er het volgende jaar een andere pachter het perceel gegund krijgt. Langjarige zekerheid biedt meer kansen om, ook ten bate van eigen bedrijfsvoering, de bodemkwaliteit duurzaam te verbeteren
Hoofdstuk 3
Artikel 3.2
Geliberaliseerde pacht voor los land (< 6 jaar en > 6 jaar)
Onderdeel van Nota pachtbeleid 2023