De omgeving (setting) waarin middelengebruik plaatsvindt, kan van bepalende invloed zijn op het ontstaan of verergeren van gezondheidsproblemen. Denk aan de invloed van omgevingstemperatuur, drukte en luchtvochtigheid. Bij een indoor evenement kan omgevingswarmte bij het gebruik van stimulerende middelen (zoals ecstasy) leiden tot oververhitting. Slecht weer bij een feest op een buitenlocatie kan juist van invloed zijn op het ontstaan van onderkoeling, zelfs wanneer er stimulerende middelen zijn gebruikt. Van invloed zijn daarnaast ook kenmerken van de locatie zoals de inrichting, het geluidsniveau, drukte en ventilatie. Ook de beschikbaarheid van gratis drinkwater, het prijsbeleid voor overige dranken, de aard en omvang van het toezicht en de handhaving en de aanwezigheid van een gespecialiseerde EHBO, chill outs en/of voorlichtingsmaterialen kunnen van invloed zijn. In de vergunningen die de gemeente afgeeft voor de diverse events wordt al veel hierover vastgelegd: de GHOR adviseert op basis van de “Landelijke handreiking geneeskundige advisering publieksevenementen” over geneeskundige en gezondheidskundige risico’s. Op basis van de richtlijnen van het LCHV (Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid) adviseert de GHOR op technische hygiënezorg, zoals drinkwatervoorziening, sanitaire voorzieningen, horeca en afval. Op een aantal punten gaan we nader in.
2.3.1 Toegankelijkheid drinkwater
Met name met betrekking tot het gratis drinkwater is er de laatste tijd veel spraakverwarring. De verplichte aanwezigheid hiervan is al jaren vastgelegd in evenementenvergunningen. Eerder is ook aangegeven dat het gratis drinkwater voldoende toegankelijk moet zijn. Zo is het onvoldoende als bezoekers alleen onder een kraantje in de toiletten kunnen hangen, maar dienen zij bijvoorbeeld in de gelegenheid gesteld te worden om een beker of flesje bij te vullen.
Tegelijkertijd is het van belang te realiseren dat er ook een keerzijde is aan watergebruik. Een teveel aan water kan namelijk zorgen voor een daling van de zoutwaarde in het bloed en uiteindelijk leiden tot een levensbedreigende zwelling van de hersenen. Deze complicatie heeft meerdere oorzaken. Festivalbezoekers die ecstasy gebruiken krijgen vaak het advies veel water te drinken, om ernstige oververhitting te voorkomen. Bij het dansen in een ruimte met een hoge omgevingstemperatuur gaan ook grote hoeveelheden vocht in de vorm van zweet verloren, dat echter niet alleen uit water, maar ook uit opgeloste zouten bestaat. Dit alles kan ertoe leiden dat er meer water wordt gedronken dan het lichaam eigenlijk nodig heeft. Normaliter kan zo'n wateroverschot met de urine worden uitgescheiden, maar ecstasy zorgt er voor dat de nieren meer water vast houden, zelfs wanneer dit onnodig of schadelijk is. Zo kan waterintoxicatie4 Onderzoek tijdens een Amsterdams festival toonde bij een kwart van de vrouwelijke ecstasy gebruikers een milde vorm van waterintoxicatie aan. In het afgelopen jaar zijn in Amsterdam tenminste twee dodelijke incidenten gerapporteerd waarbij zeer waarschijnlijke sprake is geweest van waterintoxicatie. ontstaan, ook nog uren na het feest. Met name vrouwen lijken gevoelig voor een waterintoxicatie . Alhoewel het verschilt per persoon en afhankelijk is van weersomstandigheden e.d., wordt bij ecstacy gebruik 1 glas water of fris per uur geadviseerd als veilige hoeveelheid vocht.
Daar waar het gaat om het voorkomen van oververhitting, is het ook van belang om voldoende rust te nemen en afkoeling te zoeken.
Omdat oververhitting en waterintoxicatie belangrijke oorzaken zijn van incidenten op evenementen dient hier in de voorlichting over het gebruik van uitgaansdrugs nadrukkelijk aandacht voor te zijn.
De GHOR adviseert voor dance-events, op basis van de richtlijnen van het Landelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (LCHV), de beschikbaarheid van voldoende gratis drinkwater door bijvoorbeeld tappunten te plaatsen of flesjes drinkwater te verstrekken. In de nieuwe richtlijnen van het LCHV worden eerder gehanteerde normen, zoals 1 drinkwaterpunt per 500 bezoekers, verlaten. Reden hiervoor is dat een norm m.b.t. het aantal tappunten onvoldoende rekening houdt met het soort evenement en de omstandigheden waarbinnen dit plaatsvindt, zoals de weercondities. Hiermee wordt de verantwoordelijkheid teruggelegd bij de organisator om hier op in te spelen. Het LCHV zal met de Vereniging van EvenementenMakers (VVEM) en in samenspraak met organisatoren een leidraad opstellen voor het berekenen van “voldoende gratis drinkwater” die recht doet aan de verschillende soorten evenementen en omstandigheden.
Omdat de nieuwe richtlijn van het LCHV abstract is en de hierboven genoemde leidraad nog niet beschikbaar is, hanteren we in Amsterdam voorlopig de oude richtlijn van 1 drinkwaterpunt per 500 bezoekers. Daarbij realiseren we ons dat deze richtlijn flexibel gehanteerd moet worden naar gelang de omstandigheden (warmte, luchtvochtigheid, etc.) Bij extremere omstandigheden kan aanvullende inzet worden geadviseerd.
2.3.2 EHBO-post
De GHOR adviseert de vergunningverlener over de kwantitatieve en kwalitatieve geneeskundige inzet bij evenementen. Voor de inzet van de eerstehulpverleners en de uitrusting worden voorwaarden benoemd waaraan deze moeten voldoen en gerefereerd aan sites als Oranje Kruisboekje en het Landelijk Protocol Ambulancezorg waarop deze voorwaarden zijn vermeld.
Als onderdeel van een goed geoutilleerde EHBO-post is het van belang dat bezoekers een gelegenheid hebben om bij te komen nadat ze door de EHBO zijn gezien. Hiervoor moet een aparte (observatie)ruimte worden ingericht. De aanwezige eerstehulpverlening inventariseert en beoordeelt de hulpvragen en kan personen, afhankelijk van het toestandsbeeld, behandelen en observeren.
Op de EHBO-post moet altijd voldoende gratis drinkwater beschikbaar zijn.
2.3.3 Temperatuur en luchtvochtigheid
Wie lang danst in een warme omgeving, loopt het risico op oververhitting. Dit geldt met name voor mensen die middelen hebben gebruikt als speed, cocaïne en ecstasy. Ook de luchtvochtigheid is een belangrijke factor die van invloed kan zijn op het ontstaan van gezondheidsproblemen. Het lichaam kan zijn warmte dan namelijk niet meer via transpiratie kwijt aan de omgeving. Goede airconditioning of ventilatie is daarom belangrijk. Van belang is daarom dat de temperatuur en luchtvochtigheid tijdens de evenementen in de gaten wordt gehouden. Wanneer de combinatie van temperatuur en luchtvochtigheid boven een bepaalde norm5 Vaak wordt als richtlijn een maximale temperatuur van 27°C en een maximale luchtvochtigheid van 65 procent aangehouden. uitkomen moet ter plaatse worden gehandeld. Veel opties zijn er dan vaak niet, behalve het openzetten van deuren als een evenement in een gebouw plaatsvindt. Afhankelijk van de locatie brengt dat vaak weer geluidsoverlast met zich mee. Idealiter zou een locatie daarom voldoende klimaatcontrole mogelijkheden moeten hebben om te voorkomen dat de temperatuur en luchtvochtigheid boven de norm komt. Om die reden willen we vanaf 2015 in samenwerking met EMS de temperatuur en luchtvochtigheid systematisch gaan registeren en analyseren van alle locaties waar EMS de Eerste Hulp verzorgt. Op deze manier kunnen we het verloop van de temperatuur en luchtvochtigheid gedurende evenementen analyseren en nagaan of er bepaalde locaties of evenementen zijn waar de norm wordt overschreden. Op basis hiervan zal vervolgens de dialoog worden gestart met de locatie eigenaren en/of party-organisatoren om na te gaan welke verbetermaatregelen mogelijk zijn.
Hoofdstuk 2
Artikel 2.3
Omgevingsvariabelen bij dance events
Onderdeel van Amsterdams beleidskader dance events