Bijlage 5 Visie op de detailhandelsstructuur

Voor de supermarktsector is de meest betrouwbare inschatting van de marktruimte te geven. De uitkomsten van de berekening moeten echter nog altijd als indicatief gezien worden; het is geen harde wetenschap. In deze bijlage wordt de marktruimteberekening voor de supermarktsector in de gemeente Assen toegelicht.

Uitgangspunten

• - Bevolkingsprognose: voor de gemeente Assen gaat de CBS-prognose uit van een lichte bevolkingsgroei van de huidige 69.000 (CBS Statline, 2022) inwoners naar 70.800 in 2030 (CBS Statline, 2020).
• - De fysieke supermarktbestedingen per inwoner in Nederland zijn circa € 2.071.- per jaar (Retail Insiders (2021), ‘Omzetkengetallen 2020 ten behoeve van ruimtelijkeconomisch onderzoek’). Het gemiddeld inkomen per inwoner in Assen ligt circa 7% onder het landelijk gemiddelde. Dit verschil wordt doorberekend in de bestedingen per hoofd met een factor van 0,4 (Conform memo Retail Insiders 2019).
• - Aandeel online: het online aandeel lag in de dagelijkse sector in Assen in 2019 rond de 3% (Koopstromenonderzoek Oost Nederland, 2019). Het aandeel online is in de tussentijd flink gegroeid, food is zelfs de grootste individuele online branche geworden. Gezien de onzekerheid van de verdere ontwikkeling houdt DTNP op de lange termijn een bandbreedte aan van 10-15% online aandeel in supermarktbestedingen in 2030. Deze online aankopen zijn in de som verwerkt door een (tweede) correctie uit te voeren op de fysieke winkelomzet per hoofd.

Koopkrachtbinding: de koopkrachtbinding staat voor de mate waarin de supermarkten er in slagen de inwoners uit het verzorgingsgebied (de gemeente Assen) aan zich te binden. In 2019 is het Koopstromenonderzoek (KSO) Oost Nederland uitgevoerd. Hier is voor de gemeente Assen een koopkrachtbinding gemeten van 96% voor de bestedingen in fysieke supermarkten.

Koopkrachttoevloeiing: De toevloeiing is het aandeel van de omzet dat verdiend wordt met bestedingen van consumenten van buiten de gemeente Assen. Uit het KSO (2019) kwam naar voren dat deze toevloeiing 12% bedraagt, tegenover 14% in 2015. Gezien de bevolkingskrimp in de omliggende gemeenten is de huidige 12% toevloeiing ook in de toekomst het maximaal haalbare.

Vloerproductiviteit: In Nederland bedragen de gemiddelde bestedingen per m² in de supermarktsector € 8.078 (Retail Insiders (2021), Omzetkengetallen 2020). Ook in een stedelijk gebied als Assen moet deze landelijk gemiddelde vloerproductiviteit als indicatie worden gezien om consumenten een kwalitatief goed aanbod en serviceniveau te kunnen bieden.

Resultaat: Uit de indicatieve berekening blijkt dat er in 2025 een potentieel supermarktaanbod is van circa 18.000 m² wvo. Afhankelijk van de snelheid waarmee het online boodschappen doen zal toenemen, bedraagt dat potentiële aanbod in 2030 nog 17.800 à 16.800 m² wvo. Uitgaande van 22.700 m² wvo bestaand supermarktaanbod in de gemeente is er sprake van een significant overaanbod. Dat betekent dat supermarkten in Assen onder de landelijk gemiddelde vloerproductiviteit functioneren.

Wanneer het schakelpunt komt dat er aanbod zal wegvallen is gissen (Eind januari 2023 sloot Lidl haar vestiging in Cité, waardoor inmiddels beide supermarkten in de kelder van Cité zijn gesloten. Deze actuele ontwikkeling is nog niet meegenomen in de marktruimteberekeningen. Die supermarkten waren samen circa 3.140 m² wvo groot. Ook als daar rekening mee wordt gehouden, resulteert dit dus in een negatieve uitbreidingsruimte), maar zonder sturing maakt deze situatie investeringen in veel gebieden in ieder geval onwaarschijnlijk.

Bij een ambitieuze doorgroei naar 80.000 inwoners zal er in de 2030 scenario’s ruimte zijn voor ca. 19.000 à 20.100 m² wvo supermarktaanbod en blijft er dus sprake van ondergemiddeld functioneren.

Indicatieve marktruimteberekening voor de supermarktsector in de gemeente Assen*

* Voor een toelichting op de achtergronden van deze berekening verwijzen we naar de publicatie van Retail Insiders (2021), ‘Omzetkengetallen 2020 ten behoeve van ruimtelijk-economisch onderzoek’.