Onze doelen en ambities komen voor een belangrijk deel voort uit wet- en regelgeving op Europees en landelijk niveau. Ook de samenhang met provinciaal beleid en andere beleidsterreinen binnen de gemeente is van invloed op de doelen die we ons stellen.
Water en Bodem Sturend
Op 25 november 2022 is een kamerbrief verstuurd over Water en Bodem Sturend. In de toekomst is bij alle plannen en ontwikkelingen water en bodem sturend. Door water en bodem sturend te laten zijn in de ruimtelijke ordening, kan Nederland ook in de toekomst met een ander en grillig klimaat blijven leven, wonen en werken. Daarvoor zijn 33 ‘structurerende keuzes’ gemaakt over waterbeschikbaarheid, waterkwaliteit, waterveiligheid, bodem, bebouwd gebied, laagveengebieden, verzilting en de hoge zandgronden. Deze keuzes hebben consequenties voor de gemeente.
Een aantal voorbeelden van hoe de structurerende keuzes impact hebben op de gemeente:
Minder grondwateronttrekking (er komt een provinciaal grondwaterplafond).
Niet meer bouwen in de uiterwaarden van de IJssel.
Het drinkwaterverbruik per hoofd van de bevolking moet terug van 125l naar 100l.
Niet meer bouwen binnen 100 meter van de kering.
Het IJsselmeerpeil mag in de zomer 50 centimeter opgezet worden.
Er komt een begrenzing op het lozen van koelwater op de IJssel.
Gemeenten moeten beleid op de ondergrond maken en dit in de omgevingsvisie opnemen.
In veenweidegebied komt een vast waterpeil van -0,20 tot -0,40 om bodemdaling en CO2 uitstoot te beperken.
Zero Pollution actieplan
De Europese Commissie kondigt nieuwe wetgeving aan om de verontreiniging van lucht, water en bodem in Europa terug te dringen. In het Zero Pollution Action Plan staat al wetgeving over verontreiniging. Over stedelijk afvalwater wordt gezegd dat betere en kosteneffectievere behandeling van stedelijk afvalwater nodig is. De inzameling en zuivering van afvalwater moet binnen een aantal jaar energieneutraal zijn. Daarnaast wordt het voor alle grote rioolwaterzuiveringen verplicht om een aanvullende zuivering van medicijnresten te doen.
Gemeenten voldoen grotendeels al aan de normen voor stedelijk afvalwater, blijkt uit het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW). Het ISSW is de opvolger van het Basisrioleringsplan voor alle gemeentelijke watertaken, met daarin een beschrijving van de stedelijke watersystemen en het functioneren daarvan en een evaluatie van de gemeentelijke watertaken.
Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie
Het klimaat verandert. De verwachting is dat extremere neerslag, langere en hetere hittegolven en langere perioden van droogte vaker voorkomen. Dat zorgt voor risico’s voor de economie, gezondheid en veiligheid. Het is erg belangrijk dat Nederland zich aanpast aan deze veranderingen. Als we niets doen, kan de schade oplopen tot zo’n € 70 miljard in de periode tot 2050. In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) staat hoe de schade zo klein mogelijk kan worden gehouden. In dat kader hebben gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk afspraken gemaakt om het proces van klimaatadaptatie te versnellen en intensiveren. Daarvoor zijn zeven ambities opgesteld, die er samen voor moeten zorgen dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is ingericht.
De 7 ambities van klimaatadaptatie
Om invulling te geven aan klimaatadaptatie heeft gemeente Kampen per 2019 een klimaatregisseur aangesteld. Inmiddels is aan de eerste drie ambities (’kwetsbaarheid in beeld brengen’, ’risicodialoog voeren en strategie opstellen’ en ’uitvoeringsagenda opstellen’) van klimaatadaptaties invulling gegeven. De resultaten staan weergegeven in Staat van je Straat, en is voor iedere inwoner van Kampen beschikbaar. Deze drie stappen worden vanaf 2025 weer herhaald.
Impulsgelden
Vanuit het bestuursakkoord Klimaatadaptatie zijn er Rijksmiddelen beschikbaar gesteld in de vorm van impulsgelden. De verdeling van de gelden loopt via de werkregio RIVUS. De regeling heeft betrekking op maatregelen tegen wateroverlast, droogte en/of gevolgenbeperking overstromingen. Het gaat om fysieke aanpassingen van bestaande situaties op basis van een onderbouwd maatregelenpakket van de werkregio. Gepland voor de uitvoering in 2022 en 2023 zijn voor de volgende projecten impulsgelden c.q. versnellingsgelden aangevraagd (in 2023 volgt nog een laatste aanvraag voor een aantal projecten):
Locatie
Maatregelen
Kerkepad
Ruimtelijke inrichting om te voorkomen dat water tegen transformatorhuisje komt te staan
Groenestraat
Voorkomen van mogelijke wateroverlast bij 76 panden en bergingen door rioolmaatregelen
Burgemeester Visserweg
Afkoppelen om wateroverlast in het centrum van IJsselmuiden tegen te gaan
Baan
Afkoppelen om wateroverlast in het centrum van IJsselmuiden tegen te gaan
Van Diggelenweg
Afkoppelen om wateroverlast in het centrum van IJsselmuiden tegen te gaan
Meeuwenplein
Herinrichting; afkoppelen om wateroverlast in de Groenestraat tegen te gaan en vergroenen om hittestress in de binnenstad tegen te gaan
Drostenstraat
Afkoppelen om wateroverlast in het centrum van IJsselmuiden tegen te gaan
Holtzendestraat
Afkoppelen om wateroverlast in het centrum van IJsselmuiden tegen te gaan
Oratoriumplein
Herinrichting; vergroenen om hittestress tegen te gaan en meer hemelwater in de bodem te kunnen infiltreren
Gildestraat / Wielstraat
Afkoppelen en het aanleggen van een molgoot en extra kolken om wateroverlast in de Wielstraat tegen te gaan
Stoomstraat
Afkoppelen en herinrichten om wateroverlast in de Wielstraat tegen te gaan
De Bongerd
Herinrichting; afkoppelen om wateroverlast ter plekke tegen te gaan, groen toevoegen in plaats van verharding om meer hemelwater te kunnen infiltreren, plaatsen van nieuwe bomen om hittestress tegen te gaan
Muntplein
Vergroenen en toevoegen van nieuwe bomen om hittestress tegen te gaan
Cellebroedersweg
Groen toevoegen in plaats van verharding om meer hemelwater te kunnen infiltreren en hittestress tegen te gaan
Hogehuisstraat
Afkoppelen om wateroverlast in het centrum van IJsselmuiden tegen te gaan
Zoddepark
Herinrichting om extra waterberging te realiseren in het centrum van IJsselmuiden
Van Diggelenweg
Bestrating deels vervangen door plantvakken met bomen, heesters en vaste planten en groeiplaatsen bestaande bomen uitbreiden om meer hemelwater te kunnen infiltreren
Nationale omgevingsvisie
De Nationale omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Regio Zwolle is aangewezen als één van de 16 zogenaamde NOVEX (Nationale omgevingsvisie extra)-gebieden. In Regio Zwolle is er behoefte aan circa 40.000 woningen. Klimaatadatatie vormt naast wonen, werken en de mobiliteitstransitie een belangrijke bouwsteen in de verstedelijkingsstrategie.
Op basis hiervan zijn onderstaande punten belangrijk in relatie tot het programma:
Ingezet wordt op klimaatbestendig groeien.
De klimaatopgave staat centraal (in relatie tot het stedelijk watersysteem) en het vergroten van de weerbaarheid om met deze opgave om te gaan.
Provinciale omgevingsvisie
Provincie Overijssel werkt aan een nieuwe omgevingsvisie (en -verordening). Dat is nodig omdat een aantal grote maatschappelijke en economische uitdagingen op ons afkomen. Hiertoe heeft de provincie een aantal leidende principes benoemd, waaronder het principe dat het water- en bodemsysteem sturend is in de ruimtelijke ordening en inrichting. Dit houdt onder meer in dat de gebruiksfunctie zich aanpast aan het water- en bodemsysteem en dat ruimtelijke ontwikkelingen bijdragen aan behoud en versterking van dit systeem.
Gestreefd wordt naar watersystemen met een goede ecologische en chemische kwaliteit, die voor de lange termijn klimaatbestendig en veilig zijn. Daarbij worden de volgende regionale perspectieven water en bodem onderscheiden:
de hogere zandgronden zonder de mogelijkheid van externe wateraanvoer;
zandgronden met de mogelijkheid voor wateraanvoer;
IJssel, Vecht en Delta;
de veenweidegebieden.
In dat kader wordt ook de omgevingsverordening aangepast. In bestemmingsplannen worden alleen nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt als onderbouwd is dat deze ontwikkelingen bijdragen aan het behoud en het versterken van een klimaatrobuust water en bodemsysteem.
Watervisie ‘meer dan water’
In haar watervisie. ‘Meer dan water’ legt Waterschap Drents Overijsselse Delta vast hoe het de komende tien jaren water in goede banen wil leiden. De rode draad is klimaatverandering en het beperken van de gevolgen daarvan. De watervisie is het kompas voor de komende jaren en laat zien wat inwoners, bedrijven, organisaties en mede-overheden van het waterschap mogen verwachten. Hierbij worden ambities nagestreefd die haalbaar en betaalbaar zijn.
Deze ambities zijn ondergebracht in de volgende thema’s;
Maatschappij en organisatie:
Minder uitstoot broeikasgas en minder gebruik van grondstoffen, 100% circulair, opwek en gebruik van elektriciteit in balans.
Meer inzetten op behoud en herstel van de biodiversiteit.
Actief nieuwe technieken en innovaties toepassen.
Waterveiligheid:
Primaire waterkeringen voldoen aan de veiligheidsnormen.
Multifunctioneel gebruik van de waterkeringen is mogelijk.
Schoon water:
Samenwerken en maatregelen voor blijvend schoon water.
Maatregelen voor wateren met een ecologisch evenwicht.
Voldoende water:
Handhaving tenminste tot 2030 van het huidige voorzieningenniveau.
Anderen helpen met kennis en expertise hun klimaatplannen te realiseren.
Meer samenwerking voor een beter beheer van de grondwatervoorraad.
Het waterbeheerprogramma bevat de uitwerking van de ambities in de watervisie ‘Meer dan water’ en geeft voor de periode 2022 tot en met 2027 aan welke maatregelen worden genomen om het watersysteem, de waterketen en de waterkeringen op orde te brengen.
RIVUS visie afvalwaterketen 2030
Binnen het samenwerkingsverband RIVUS is een visie opgesteld voor de afvalwaterketen in West-Overijssel. Die doelen vormen opgaven voor de langere termijn. De visie sluit goed aan op de eerder genoemde doelen en laat enkele principes zien die houvast bieden bij de uitwerking van de gemeentelijke zorgplichten:
Het afvalwater wordt ingezameld met een rioolstelsel en getransporteerd naar de zuivering. Het afvalwater is meer dan een afvalproduct, want energie en grondstoffen worden zoveel mogelijk benut.
Het hemelwater is prominent in beeld en wordt overwegend oppervlakkig afgevoerd naar het watersysteem. De kwaliteit is zodanig goed dat het geen belemmering vormt voor recreatief medegebruik van het oppervlaktewater. Extreme buien leiden niet tot overlast.
Het watersysteem is ecologisch gezond en nodigt uit tot positieve beleving. Perioden van droogte en extreme neerslag kunnen goed worden doorstaan.
RIVUS heeft voor zowel klimaatadaptatie als voor water een strategie- en uitvoeringsprogramma, waar Kampen nauw op aansluit.
(Gemeentelijke) omgevingsvisie
De omgevingsvisie [1] geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkelingen in Kampen, een gemeente met een historische Hanzestad aan de IJssel, een waterrijke omgeving en een waardevol buitengebied. Het doel van de omgevingsvisie is om een leefomgeving te hebben en te houden waar het voor iedereen prettig wonen, werken en recreëren is. Centraal in de visie staan de Kamper kernwaarden die worden gekoesterd, de Kamper perspectieven die meer houvast moeten bieden en de maatschappelijke opgaven waaraan wordt gewerkt.
De Kamper perspectieven zijn niet bedoeld als harde wetgeving, maar zijn richtinggevend om te kunnen bepalen of een ontwikkeling al dan niet kansrijk is. De perspectieven zijn:
Verder bouwen aan het verhaal van de plek.
Zorgvuldig ontwikkelen, toekomstbestendig en (klimaat) adaptief.
Samen doen.
Omarmen van vernieuwing/ innovatie.
_______________________________________
1 De omgevingsvisie 1.0 bestaat vooralsnog uit bestaand beleid. Het programma ‘klimaatadaptatie, riolering en water’ draagt bouwstenen aan voor de actualisatie van het omgevingsplan.
Hoofdstuk 2.
Artikel 2.3
Visie
Onderdeel van Programma voor Klimaatadaptatie, Riolering en Water Kampen 2023-2027