Groen kan een grote bijdrage leveren in de effecten van klimaatverandering in de kernen.

Groen draagt bij aan de temperatuur van de omgeving, het voorkomen van droogte en verminderen wateroverlast. De nabijheid van groen heeft een positief effect op het welbevinden van inwoners en op de biodiversiteit. Toch staat het groen voortdurend onder druk, bijvoorbeeld door autogebruik, woningbouw, enzovoorts. Hoe kun je zorgen dat er toch voldoende groen is in de leefomgeving, ten behoeve van zowel voor inwoners als voor klimaatadaptatie?

In de analyse van Datalab GO is de 3-30-300 regel gebruikt, om onder andere voor de gemeente Berkelland te beoordelen of er voldoende groen aanwezig is met het oog op gezondheid en klimaatadaptatie.

De regel houdt het volgende in:

Iedereen moet vanuit huis 3 bomen kunnen zien, in een buurt leven waar tenminste 30 procent van het oppervlak met groen bedekt is en maximaal 300 meter wonen van de dichtstbijzijnde koele (groene) verblijfplaats waar gerecreëerd kan worden (groene plek van minimaal 200 m2).

De 3-30-300 regel is een vuistregel, die is uitgedacht door de in Wageningen opgeleide groen-expert Cecil Konijnendijk van den Bosch, nu directeur van het Nature Based Solutions Institute in Canada. Diverse gemeenten voeren de regel door in het beleid, en ook in Berkelland willen we deze regel hanteren.

In Datalab Go zijn hiervoor kaarten en gegevens per wijk te zien, zodat de knelpunten inzichtelijk zijn. Veel bestaande wijken en kernen in Berkelland voldoen al aan de vuistregel. Vergeleken met andere gemeenten in het gebied van Gelderland-oost (gebied van Datalab GO), zijn er echter in Berkelland wel relatief veel wijken die de 30% groen niet halen.

Juist bij nieuwe projecten, en nieuwe inrichting van ruimtes, moeten we inspelen op klimaatadaptie. Groengebieden die voldoende ruimte bieden voor opvang van hemelwater, hittebestendig groen, en zorgen voor verkoeling. En daarnaast aanpassingen in bestaande gebieden die onder de norm scoren.

Toepassing van de 3-30-300 regel:

  • - 3 bomen zichtbaar vanuit elk huis

Iedereen kan vanuit huis minstens 3 bomen (van behoorlijke omvang) zien.

In Datalab Go is aangegeven wat de huidige situatie is. Er zijn diverse bestaande buurten waar niet voldaan wordt aan de regel. Echter niet overal kunnen bomen geplant worden in de openbare ruimte. Met bijvoorbeeld een project als Meer bomen in Berkelland wordt ook gestimuleerd dat bewoners zelf een boom in de tuin planten.

  • - 30% groen in elke buurt

Elke buurt heeft minimaal 30% aan groenoppervlakte. Het gaat daarbij om hoog groen (boomkronen) en laag groen.

In Berkelland zijn er nog diverse wijken die minder dan 30% groen hebben. Er valt dus in de bestaande gebieden zeker nog iets te verbeteren. Daarnaast hebben we te maken met woningbouwontwikkelingen. Daarbij komt de hoeveelheid groen nogal eens in de knel. Het aantal woningen, de bijbehorende infrastructuur en parkeernorm komen vaak eerst, en het groen komt maar al te vaak als restruimte er achteraan. Dat willen we voorkomen.

Met het oog op hitte, droogte, leefbaarheid en biodiversiteit, is het zaak dat juist ook in de nieuwbouwlocaties voldoende groen aanwezig is. Vaak kan dit ook gecombineerd worden met de opgave om te zorgen voor het bergen van regenbuien in het groen.

Wat telt mee als groen voor de 30%?

  • - bladerdek (bomen),
  • - het lagere openbaar groen,
  • - privaat groen.

Van de 40 woongebieden in Berkelland, zijn er 12 die een groenpercentage lager dan 30% hebben (informatie uit Datalab GO). Dit zijn momenteel:

  • - Borculo: Oostenrijkse buurt ( 22%), De Koppel (15%), en Noord (16%)
  • - Neede: Roodland (28%), Moeshof eo (26%), De Berg (27%), Hondelink (24%)
  • - Ruurlo: Smidsbrink (23%)
  • - Eibergen: Prins Bernhardstraat eo (27%), Westenesch-Hofrichter (27%), Zuivelfabriek (24%)
  • - Beltrum (26%).

In het Groenstructuurplan zijn deze wijken op kaartjes aangegeven.

  • - 300 m vanaf het dichtstbijzijnde park of groene ruimte
  • - Niemand mag meer dan 300 meter van een park of groene ruimte wonen, waar je kunt recreëren en koelte kan opzoeken. Dit stimuleert bewegen, ontmoeten en recreëren en wat een positieve invloed heeft op zowel de lichamelijke als de geestelijke gezondheid. Deze plekken zijn minimaal 200 m2.

Figuur 12: voorbeeld kaart Datalab GO woningen en afstand tot koelte (Borculo)

In Berkelland voldoen we al bijna overal aan de 300 meter regel, al kan de kwaliteit en bruikbaarheid van de plekken wel verbeterd worden. In nieuwe plannen kan hier ook rekening mee gehouden worden.