Regelingen en processen (of onderdelen daarvan) kunnen het risico van misbruik of oneigenlijk gebruik met zich meedragen. Dat is met name het geval als er sprake is van afhankelijkheid van gegevens die derden aan de gemeente verstrekken. Wettelijke eisen en minimumnormen verbinden aan de meeste regelingen de verplichting om maatregelen ter bestrijding van fraude en misbruik te treffen. Dat zijn maatregelen uit landelijke wetgeving en lokale regelgeving die sowieso worden ingezet. Daarnaast zijn er extra beheersmaatregelen denkbaar die het risico van misbruik en oneigenlijk gebruik verder kunnen terugdringen. Extra beheersmaatregelen worden alleen daar ingezet waar het risico dit vraagt in combinatie met een kosten baten afweging. Tevens zijn beheersmaatregelen die intern zijn gericht relevant. Het gaat dan om zaken zoals functiescheiding, toegangsrechten tot applicaties, regelmatige controle daarvan, het vastleggen van gebeurtenissen in log-ins, en rapportages over deze maatregelen.
In de maatregelen kan een onderscheid worden aangebracht tussen preventieve en repressieve maatregelen (of een mix daarvan).
Preventieve maatregelen zijn maatregelen die liggen vóór het moment van beschikken, betalen of ontvangen van een voorziening, vergunning of uitkering.
Preventieve maatregelen betreffen regelgeving, voorlichting, (proces)controles en frauderisicoanalyses vooraf. Deze zijn gericht op het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik van regelingen.
Repressieve maatregelen zijn maatregelen die na het moment van beschikken, betalen of ontvangen worden genomen. Het gaat om controle achteraf (uitkomsten interne controle) waarbij M&O kan worden vastgesteld en sancties als reactie op een vaststelling van misbruik.
Door M&O periodiek te evalueren kunnen gebreken worden ontdekt en hersteld. Naar aanleiding van de gegevens die voortkomen uit de evaluatie kan inzicht worden verkregen in de effectiviteit van de genomen beheersmaatregelen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen en in de van de controlemogelijkheden. Evaluatie kan leiden tot aanpassing van bijvoorbeeld regelgeving of het controlebeleid.
Een nadere toelichting op het toetsingskader waarvan wij voorstellen om deze te hanteren ten behoeve van de rechtmatigheidscontrole en -verantwoording door het college over het M&O beleid, treft u aan in bijlage 2.
Het college informeert de raad via de P&C documenten over wezenlijke wijzigingen in de aanpak van het M&O beleid en over de verantwoording.
Hoofdstuk 5
Artikel 5.3
Beheersmaatregelen
Onderdeel van Uitvoeringskader risicomanagement gemeente Soest 2023