Blad: 01
Gebiedsbeschrijving Oostwijk, Koedijk Gemeente Alkmaar
Objectgegevens
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Oorspronkelijke functie: sociale woningbouw
Huidige functie: woonhuizen
Architect/opdrachtgever: Woningbouwvereniging Goed Wonen
Bouwdatum: 1920, 1926 en 1947
Datum onderzoek: december 2021-januari 2023
Datum beschrijving: januari 2023
Datum foto’s 22 januari 2023
Opgesteld door: A. Groentjes
Kadastrale aanduiding
Gemeente: Alkmaar
Sectie: AMR01-I-
Nummer 35, 71,72, 126, 128, 129, 1815 (ged.) en 6628 (ged.)
Eigendomsregistratie:
Onttrekking gegevens: 21-01-2023
Soort recht: Eigendom
Gerechtigde: Stichting Woonwaard Noord-Kennemerland
Straat en nummer: Hertog Aalbrechtweg 30
Postcode en plaats: 1823 DL Alkmaar
Gemeente: Alkmaar
Kadastrale kaart Oostwijk
Blad: 02
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Opname ©Cyclomedia 22 maart 2022
Beschrijving
Oostwijk was de eerste (en lange tijd de enige) uitbreiding van Koedijk, haaks op de Kanaaldijk. Het gaat om een kleinschalige, stapsgewijze uitbreiding met sloten en vaarroute over de Achtersloot en met een brug over de Kwelsloot op de omgeving aangesloten. De klassieke koolschuren achter de woningen zijn een bewijs van de verbondenheid met de sociale- en cultuurhistorie van de vaartuinders in het Rijk der Duizend Eilanden. Het Laantje (1), de sloot bij Het Schipperspad (2) en een stuk sloot aan de noordzijde van Oostwijk (3) zijn restanten van ontginningssloten uit de periode rond 1000 na Chr1Bron: Historisch-geografische elementen locatie Oostwijk 14-12-21. De sloot, vallend onder Kadastraal nummer AMR01-I-1815 loopt noordelijk van Oostwijk, achter de bebouwing Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31 door naar de sloot achter Schoolstraat 1 t/m 11, een gedeelte van Kadastraal nummer AMR01-I-6628. Ook het gedeelte van de straat van Schoolstraat 2 tot en met Schoolstraat 2 20 valt onder deze beschrijving.
De combinatie sociale huurwoningen met koolschuren en forse erven is uniek en een rechtstreekse verbinding tussen de Woningwet van 1901 en de vaartuinderij. Ook in andere plaatsen zijn voorbeelden terug te vinden van woningen met koolboeten zoals in Broek op Langedijk aan de Dorpsstraat 160 t/m 1662Bron: Provincie Noord-Holland, RO-s Broek op Langedijk - Dorpsstraat 160, Dorpsstraat 162, Dorpsstraat 164, Dorpsstraat 166. Echter is Oostwijk als wijk een exemplarisch voorbeeld van volksverheffende woningbouw, geheel in lijn van de Woningbouwwet. De drie bouwfasen in hun ruimtelijke samenhang tonen de regionale agrarische en landschappelijke geschiedenis van het gebied. De typologische en sociaalhistorische gedegen en verzorgde woningbouw is functioneel en samenhangend met de omgeving, het landschap en de omringende (nu deels gedempte) vaarwegen. De drie fasen waarin Oostwijk is ontwikkeld zijn goed leesbaar en weerspiegelen ieder hun eigen bouwperiode met passende architectonische detaillering zonder de onderlinge samenhang te verliezen.
Blad: 03
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Historie
Oostwijk is de eerste sociale woningbouw van Koedijk door de in 1919 opgerichte woningbouwvereniging ‘Goed Wonen’ kon worden gebouwd. De eerste bouwfase startte in de zomer van 1920 en bestond uit zes dubbele arbeiderswoningen aan de zijde van het Noord-Hollands Kanaal met achterliggende koolschuren en ruime erven met aansluiting op de achtergelegen sloten (nu gedempt achter Burgemeester W. Kooimanstraat 10 en 12, 14 en 16). De tweede bouwfase startte in 1926 met op nummer 17 en 19, 21 en 23, dubbele woningen van één bouwlaag onder een dwarskap, haaks erop een dubbele kolenschuur van één bouwlaag met dubbele gebroken kap (mansarde) en 2 dubbele woningen met achtergelegen koolschuren op Burgemeester W. Kooimanstraat 25 en 27 en 29 en 31.
Met deze combinatie van sociale woningbouw en de losse verhuur van koolschuren, bood ‘Goed Wonen’ niet alleen woonruimte maar ook ruimte voor het ondernemerschap van haar doelgroep. De stedenbouwkundige opzet van de wijk is kleinschalig en tegelijkertijd ruim. Want veel van de andere woningen uit fase twee, de overzijde van de Burgemeester W. Kooimanstraat en aan de Schoolstraat 6 en 8 en 10 en 12 en de naoorlogse fase drie in 1947 (Schoolstraat 14, 16, 18 en 20 en Schoolstraat 5, 7, 9 en 11) hebben ruim bedeelde erven met minder grote, maar nog steeds forse schuren.
Als erfenis van de sociale woningbouw van Koedijk is Oostwijk groots in haar bescheiden omvang. Het ligt ingeklemd tussen het Noord-Hollands Kanaal en de latere bebouwing en heeft het karakter van een dorps wijkje behouden. De woningen zijn constructief solide en hebben ondanks hun sobere uitstraling, onderling subtiele verschillen en architectonische verbijzonderingen zoals versnijdingen in het metselwerk, uitspringende portieken en door de gootlijn snijdende dakkapellen. De achter de bebouwing liggende sloot is een zichtbare verwijzing naar de oorspronkelijke functie, het transport van goederen over het water. Zowel de Burgemeester W. Kooimanstraat als de Schoolstraat heeft eenvoudige klinkerbestrating en smalle stoepen met aan een zijde parkeergelegenheid. De voortuinen zijn veelal versteend en zeer bescheiden van omvang.
Structuren 1811-1832
Dijklint met kwelsloot en agrarisch achterland3Bron: PowerPoint presentatie SteenhuisMeurs, d.d. november 2021
Tijdlijn Oostwijk3
Blad: 04
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Historische situatie
1865: de Rekere ging in 1820 op in het Noord-Hollands kanaal.4Bron: PowerPoint presentatie SteenhuisMeurs, d.d. november 2021
Luchtfoto Oostwijk. Circa 1955: landschappelijke setting4
1929, met opschuivende veenontginning in Geestmerambacht. Oostwijk is aangegeven met een rode rechthoek. Op de kaart is de opschuivende veenontginning in het noordelijk deel van Koedijk aangegeven. De Rekere was de ontginningsbasis met de Zomersloot als eerste fase in de opschuivende verkaveling. 1. Het Laantje (9e / 10e eeuw), 2. de sloot bij Het Schipperspad (9e / 10 eeuw) 3. sloot aan de noordzijde van Oostwijk (9e / 10e eeuw).5Bron: Historisch-geografische elementen locatie Oostwijk door A. Bouwens 14-12-21
Blad: 05
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Verkavelingstekeningen
Oostwijk, eerste bouwfase (1920)6Bron: PowerPoint presentatie SteenhuisMeurs, d.d. november 2021
Oostwijk, tweede bouwfase, 1926
Verkavelingstekeningen in 1927 en 1928. Beiden met koolschuren, maar ook erven zonder aansluiting op het water.
In 1928 zijn hoekwoning toegevoegd.6
Oostwijk, derde bouwfase, 1947
Verkavelingsplannen uit 1947 en 1953. De school werd in 1953 gebouwd.6
Blad: 06
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Historisch fotomateriaal
Prentbriefkaart, Adr. Schoen7Bron: Regionaal Archief. Onbekend / Collectie Regionaal Archief Alkmaar / RAA012007056
Oostwijk, ca. 1926
Hoek burgemeester W. Kooimanstraat 20 en Schoolstraat 1-38Bron: PowerPoint presentatie SteenhuisMeurs, d.d. november 2021
Oostwijk (ca. 1926)9Bron: Historisch Koedijk. https://www.historisch-koedijk.nl/fotoalbum/
Blad: 07
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Huidige situatie (22 januari 2023)
Achteraanzicht Burgemeester W. Kooimanstraat
Zicht op Burgemeester W. Kooimanstraat vanaf De Hertog
Zicht op Burgemeester W. Kooimanstraat vanaf Kanaaldijk
Zicht op Burgemeester W. Kooimanstraat 17 t/m 31 ©Cyclomedia
Zicht op Burgemeester W. Kooimanstraat richting Kanaaldijk
Burgemeester W. Kooimanstraat 3,5, 7 en 9 en 6, 8, 10 en 12
Blad: 08
Object: Oostwijk
Straat en nummer: Burgemeester W. Kooimanstraat 5 t/m 31, 6 t/m 20 Schoolstraat 1 t/m 11, 2 t/m 20
Postcode en plaats: 1831 CA, 1831 CB, 1831 CC en 1831 CD Koedijk
Gemeente: Alkmaar
Hoek Schoolstraat-Burgemeester W. Kooimanstraat, even
Hoek Schoolstraat-Burgemeester W. Kooimanstraat, oneven
Zicht op Burgemeester W. Kooimanstraat vanuit Schoolstraat