Er bestaat recht op bijzondere bijstand voor de kosten van rechtsbijstand en griffierecht indien deze kosten noodzakelijk zijn. De noodzakelijkheid kan in beginsel worden aangenomen indien er een ad- vocaat is toegevoegd op grond van de Wet op de rechtsbijstand. De aard van het rechtsgeding doet dan niet meer ter zake. Gemeentelijk beleid dat bijvoorbeeld bijzondere bijstand voor kosten van rechtshulp in strafzaken uitsluit is volgens de rechter derhalve niet aanvaardbaar en zelfs in strijd met de wet. Er kan niet worden gesteld dat deze kosten niet tot de noodzakelijke kosten van het bestaan behoren omdat deze voorkomen hadden kunnen worden.
Omgekeerd geldt dat indien het verzoek om toevoeging van een advocaat op grond van de Wrb is afgewezen, de procedure in beginsel niet noodzakelijk is. In dat geval wordt het verzoek om bijzondere bijstand afgewezen. Motivatie voor de afwijzing is dat de Wrb dient te worden beschouwd als een aan de WWB voorliggende voorziening die toereikend en passend is11Zie CRvB 16-03-1999, nrs. 9717104 en 97110665 ABW. Als een belanghebbende geen toevoeging heeft, zal het college zelf de noodzakelijkheid van de kosten moeten beoordelen. Dat geldt niet als belanghebbende geen gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om een toevoeging te ver- krijgen (CRvB 02-08-2011, nr. 09/1874 WWB).
Het gegeven dat een rechtsbijstandsverzekering als DAS Rechtsbijstand of AHMEA Rechtsbijstand een zaak in behandeling heeft genomen, kan niet de noodzaak tot het inroepen van rechtsbijstand worden afgeleid. In dit verband is van belang dat acceptatie van een zaak door een dergelijke instantie primair voortvloeit uit een contractuele verplichting tussen appellante en die instantie (CRvB 21-02- 2012, 10/6175 WWB)
De volgende kosten komen in beginsel nooit in aanmerking voor bijzondere bijstand:
de proceskosten van de tegenpartij, indien de belanghebbende wordt veroordeeld om deze te betalen. Alleen indien er sprake is van bijzondere omstandigheden komen deze kosten toch voor vergoeding in aanmerking (voorbeeld: de procedure is gestart op advies van gemeente).
vertaalkosten. Advocaten kunnen namelijk kosteloos gebruik kunnen maken van een gesubsidieerd tolkencentrum.
reiskosten voor het bijwonen van rechtszittingen van bestuursrechters. Hiervoor bestaat een voorliggende voorziening.
de kosten gemaakt in de bezwaarfase, zoals reiskosten voor het bijwonen van een hoorzitting of kosten van ondersteuning door een adviseur.
Voorliggende voorzieningen
De Wet op de rechtsbijstand vergoedt de kosten van een op grond van deze wet toegevoegde advocaat. Daarbij geldt een eigen bijdrage waarvan de hoogte afhankelijk is van het inkomen van de belanghebbende. Bij een inkomen dat niet meer bedraagt dan de bijstandsnorm geldt een eigen bijdrage van € 100,--12Eigen bijdragen in de Wet op de rechtsbijstand per 1 januari 2010 per zaak. Er wordt alleen een advocaat toegevoegd indien de Raad voor de rechtsbij- stand de procedure noodzakelijk acht.
De Wet op de rechtsbijstand voorziet niet in rechtsbijstand voor procedures die voortvloeien uit de uitoefening van een zelfstandig beroep of bedrijf. De kosten van dergelijke procedures kunnen op grond van artikel 15 WWB niet voor bijstandsverlening in aanmerking komen, nu ze in de voorliggende voorziening als niet noodzakelijk zijn aangemerkt, tenzij er zich dringende redenen voordoen als be- doeld in artikel 16, eerste lid, WWB. Dit geldt ook voor de kosten van rechtsbijstand die samenhangen met een vroeger beroep of bedrijf.
Het Besluit proceskosten bestuursrecht geldt als een toereikende en passende voorliggende voorzie- ning voor de reiskosten die de belanghebbende heeft gemaakt in verband met het bijwonen van rechtszittingen van bestuursrechters.
Ook een rechtsbijstandsverzekering kan een voorliggende voorziening zijn. De belanghebbende moet dan wel over zo'n verzekering beschikken. Het feit dat de belanghebbende geen rechtsbijstandsverze- kering heeft afgesloten is geen grond om een verzoek om bijzondere bijstand in de kosten van rechts- bijstand af te wijzen.
Hoogte bijzondere bijstand
De hoogte van de bijzondere bijstand is gelijk aan de werkelijk gemaakte kosten. De belanghebbende dient hiervan bewijsstukken te overleggen of de toevoeging van de Raad voor de Rechtsbijstand.
Vorm en betaling bijzondere bijstand
Verleen de bijzondere bijstand voor kosten van rechtsbijstand in beginsel om niet (artikel 48, eerste lid, WWB). Indien de kosten het gevolg zijn van een tekortschietend besef van verantwoordelijkheid voor de voor de voorziening in het bestaan, verleen de bijzondere bijstand in de vorm van borgtocht of een geldlening (artikel 48, tweede lid, onder b, WWB)
Hoofdstuk 5. › Paragraaf 7.2.
Artikel 7.2.3.
Rechtsbijstand
Onderdeel van Beleidsregels bijzondere bijstand 2012